Qazaq shyǵarmasy AQSh-ta baǵalandy

Týyndylardy aǵylshyn tiline aýda­rýǵa granttar berý arqyly jazý­shy­lar­dyń álem ádebıetine qosylýyna múm­kindik jasaýdy maqsat etken PEN/Heim aýdarma qory 2003 jyly qurylǵan. Sodan beri aǵylshyn tiline aýdarylǵan on shyǵar­ma­ǵa grant bólinip keledi.

«Bul konkýrsqa men emes, AQSh-ta turatyn ádebı aýdarmashy Mırgúl Qalı qatysty. Aýdarma sátsiz bolsa, jazý­shynyń jazǵany da túkke turmaı qalýy múmkin. Sondyqtan bul jerde Mırgúldiń eńbegi zor, aýdarma jumysy – úlken sheberlikti, sezimdi talap etedi. Shyǵarmanyń janyn joǵaltyp almaı, kórkemdigin jetkize bilý ońaı emes», deı­di Baqytgúl Sármekova.

Aýdarmashy avtordyń «Keıipker» kitabynan 3 shyǵarmany aǵylshynshaǵa aýdaryp, baıqaýǵa ótkizgen. Qazylar alqasy kitaptyń ári qaraı aýdarylýyna qyzyǵýshylyq tanytyp otyr.

Jazýshynyń aıtýynsha, aýdarma ju­mystary kezinde keıbir qazaq uǵym­darynyń aǵylshyn tiline kele bermeıtin tustary da kezdesken. «Mysaly, «Qara­ger taı» áńgimesinde «syılyqqa bergen jylqynyń jynysy qandaı boldy?» degen suraq týyndady. Biz jalpy «jylqy tuqymy» dep ataı salamyz ǵoı, aǵylshyn tilinde ony anyqtap kórsetý kerek eken. Oılana kele, qazaqtar urǵashy maldy tuqymdyqqa alyp qalady, sondyqtan ony syıǵa bere bermeıdi. Demek, syıǵa tartylǵan taıdyń jynysy erkek, ıaǵnı «colt» bolady dep sheshtik», deıdi avtor.

Ádebı baıqaýǵa qatysqan kóp úmit­ker­­lerdiń ishinen 10 joba tańdalǵan. Onyń ishinde taı, arab, qytaı, rýmyn, qazaq, sýahılı jáne t.b. ulttar bar. Resmı habarlamada: «Baqytgúl Sár­me­kova óziniń «Aqyndary qurysyn» atty áńgimeler jınaǵynda qarapaıym qazaq halqynyń patrıarhııa, mádenı dástúr men postososıolıstik silkinistiń toryn­da ustalǵan, aıanyshty ári kúlkili port­retterin usynady. Sármekova óz keıip­kerleriniń ómiriniń shıeleniste­rin sýretteı otyryp, tapqyrlyqpen, ázilmen portretterin naqty kórsete­di. Mırgúl Qalı óziniń sheber aýdarmasynda bul kúndelikti shıelenisterdiń atmosferasyn eptilikpen jańǵyrta­dy», delingen.

Osy oraıda AQSh-ta turatyn aýdarmashy Mırgúl Qalıden aldaǵy ýaqytta mundaı baıqaýǵa kimniń shyǵarmasymen qatysatynyn surap kórdik.

«PEN/Heim granty kórkem aýdarma salasyna jańadan kelip, qoldaý izde­gen mamandarǵa arnalǵan. Qaıtadan tap­syrýǵa shekteýleri bar. Sondyqtan dál osy baıqaýǵa men endi qatyspaımyn. Degen­men, basqa baıqaýlar bar, qaras­tyrý kerek», deıdi ol. Sondaı-aq aýdarma salasyndaǵy aldaǵy josparlarymen de bólisti.

«Qazirgi kezde úsh jobam bar, onyń ústine University of Iowa-da kórkem aýdarma magıstratýrasynda oqyp jatyrmyn, sondyqtan aldyńǵy eki jylda basqa eshkimdi aýdarýǵa ýaqytym bolmaıdy. О́zim shuqyp otyryp, myń tekserip, óte jaı aýdaratyn adammyn. Biraq oı-josparlarym bar. Kóbi­nese meni klassıkter qyzyqtyrady: Aıma­ýytov, Kekilbaev, Maǵaýın. Qazirgi qa­lam­gerlerden Dıdar Amantaıdyń shy­­ǵar­mashylyǵy unaıdy. Bizde keremet, álemdi tamsandyryp oılandyratyn dú­nıeler kóp qoı. Al men oryssha oqyǵan adammyn, qazaq ádebıetin jaqsy bilemin dep aıta almaımyn. Sońǵy jyldarda úzip-julyp oqyǵandarym bar, osylardan unaǵanyn aýdaryp júrmin», dedi.