Rerıh kenebindegi gımalaılyq toptamalar taýdyń alyp shyńdaryna umtylý hám rýhanı izdenisterge shaqyrý ispetti. Sýretshi qııaly taý shyńy men adam rýhyn jalǵaı túsedi. Ol óziniń taý peızajdarynda jergilikti pishinderdiń shynaıylyǵyn bere otyryp, tabıǵatty joǵary abstraksııalyq deńgeıge jetkizedi. Sýretkerdiń eń bir irgeli shyǵarmalaryna aınalǵan alyp landshaftar onyń eshkimge uqsamaıtyn qoltańbasyn áıgilep tur dersiz.
Kórmede sımvoldyq maǵynaǵa ıe, túrli sıýjettik kompozısııalar usynylǵan. Kartınalar kórermenge sıqyr jáne eski salt-joralardyń kýágeri bolýǵa, ózindik tájirıbeniń múlgigen tynyshtyǵyn sezinýge, tarıhı oqıǵalar men tylsym dúnıelerge tańdanýǵa múmkindik beredi. Bıik taýlar kenepterdegi kompozısııalardyń aırylmas bóligi. Taý jıekterinde Isa, Muhammed (s.ǵ.s) paıǵambar jáne Shyńǵyshan beınelengen. О́nertanýshylar Rerıh qylqalamyna asa tanylmaǵan ańyz áńgimeler, naqyldar jáne eski boljamdar arqaý bolǵan desedi. Halyq batyrlarynyń beınesi qıyn kezeńderde adamzat rýhynyń jańǵyrýyna sebepker bolǵanyn, olar da taý shyńdary sekildi dúnıe damýyndaǵy dara jol ekenin sýretshi barynsha ashyp kórsetýge kúsh salǵan.
– N.Rerıhtiń Shyǵysqa, Úndistanǵa jasaǵan saıahaty kórkemóner týyndylarynyń mánerin máıektendirip, adamzattyń dástúrli danalyǵy saqtalǵan meken sýretshiniń armanyna qanat bitirdi. Bul jerde Nıkolaı Kostantınovıch ómiriniń eleýli kezeńin ótkizdi. Ońtústik, Orta jáne Shyǵys Azııaǵa jasaǵan saıahat pen ekpedısııalar barysynda Úndistanda ómir keship, ejelgi býddıstik jáne úndilik kórkemóner dástúrlerin zertteýge múmkindik alyp, belgisiz eski eskertkishter jáne ańyzdarmen, danalyqtarmen tanysady. Shyǵys Rerıhti jańa sıýjetter, boıaýlar, tehnıkalyq tásildermen baıytyp óner palıtrasyn keńeıtýge kómektesti. Kórmede 1930-1940-jyldardy qamtyǵan 50 jumys usynylǵan. Olardyń basym bóligin ataqty gımalaılyq etıýdter quraıdy, – deıdi Reseı Shyǵys óneri mýzeıi Rerıh muralary bóliminiń aǵa ǵylymı qyzmetkeri Larısa Kelım.
Rasynda da, Shyǵys elderinde ótkergen jyldarynda Rerıh týyndylarynyń syzyqtary, tústeri, yrǵaqtary, qurylymy mánerli múmkindikterin arttyryp joǵary úılesimge jetken. Boıaýlardyń názik aýysymy kútpegen reńktiń kontrastarymen jymdasyp sıqyrly sezim týdyrady.
Kórmeni Nıkolaı Konstantınovıch Rerıhtiń uly Svıatoslav jazǵan portret ashty. Kartınada býddalyq fıgýralardyń aıasyndaǵy danalyq pen bilimniń sımvoly – semser, qobdısha, sham jáne kitap ustaǵan tıbet kıimindegi shyǵys danasy beınelengen. N.Rerıhti «Taý sheberi» dep sanaǵan kórermenderge Gımalaıdyń jan dúnıesi ashylǵandaı. Sýretshi kórermendi sulýlyq pen úılesimge, jan dúnıeniń tazalyǵyna umtylýǵa shaqyrady.
ALMATY
