Qazaq tarıhyn qazbalaýdy qalamaǵan keńes ókimeti «jabýly qazan jabýly kúıinde qala bersin» degendeı, qazynaly kómbege aınalǵan kóne shahardyń týra ústinen bazar saldyrypty. Kezinde ol týraly ábden jazdyq. Endi sol seń qozǵaldy. Úkimet bekitken qalanyń bas josparynyń talaptaryna sáıkes jergilikti bılik kóne shahardyń ústinde saýda-sattyǵy qyzyp jatqan bazarlardyń basqa orynǵa kóshiriletinin, olardyń ornyna «Kóne Taraz» tarıhı kesheni salynatynyn málimdedi. Bul kóshtiń alǵashqy kerýeni byltyr «Tólebaı» bazarynan bastalǵan.
Taraz qalasynyń ákimdigi bas josparǵa bıyl da silteme jasaı otyryp, jańa qonysqa kóshý máselesin únemi keıinge qaldyryp kele jatqan «Shahrıstan» men «Tájibaı» bazaryndaǵy satýshylarǵa tez arada kóshý kerektigin taǵy eskertti. О́ıtkeni, bul eki bazardyń astynda da kóne qalanyń jádigerleri kómýli jatyr. Mysaly, tarıhı termınderge júgine otyryp aıtsaq, kóne shahardyń «sıtadelinde» patshalar, handar, ýázirler ómir súrse, «shahrıstanda» kópester men jer ıelenýshiler turǵan desedi. Al «rabadta» on saýsaǵynan óner tamǵan qolónershiler eńbek etken eken. Sonaý este joq eski zamandarda bul jerde kerýen saraılar, sheberhanalar, kishigirim saýda oryndary bolǵan deıdi. Sondyqtan, tarıhyna 2000 jyldan asqan abyz qalanyń bet-beınesin keıingi urpaqqa tolyqqandy túrde kórsetýge kúsh salaǵan jergilikti bılik «sıtadel», «shahrıstan» jáne «rabadtyń» ústine ornalasqan úlken-úlken úsh bazardyń ornyna qazba jáne qurylys jumystaryn bir mezgilde júrgizý qajettigin aıtady. Oblys ákimi Kárim Kókirekbaev jaqynda Almatydaǵy Álkeı Marǵulan atyndaǵy arheologııa ınstıtýtynyń dırektory Karl Baıpaqovpen jan-jaqty áńgimelesip, kóne shahardyń ornyndaǵy qazba jumystaryn odan ári jalǵastyryp, týrısterdi qyzyqtyratyn kóne jádigerdiń qurylys jumystaryn bıyldan bastaý kerektigin sóz etýi de sondyqtan. Endeshe, «Tólebaı» bazarynyń sońynan «Shahrıstan» men «Tájibaı» bazarlarynyń da kóship, táýelsiz eldiń kóne tarıhyn dáripteıtin mádenı oryndy ý-shýsyz bosatqany zańǵa tompaq kelmeıtin sııaqty. Ol úshin Taraz qalasynyń ákimi Nurjan Kalenderov pen onyń orynbasarlary ıgilikti isti beıbit bitirý úshin saýda-sattyq ıeleriniń eshqaısysy da dalada qalmaıtynyn, olardy jańa bazar ıeleri qushaǵyn jaıyp kútip otyrǵandaryn túsindirýde. Mysaly, sondaı jańa bazarlardyń biri – kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri Asanbaı Asqarov atyndaǵy kósheniń aıaq jaǵyna ornalasqan eken. «Ortalyq bazar» dep atalatyn ol qazirgi zaman kásipkerleriniń talabyna saı ınfraqurylymdarmen tolyq qamtamasyz etilgen. Biz óńir ekonomıkasy men onyń áleýmettik jaǵdaıynyń damýyna aıtarlyqtaı úles qosyp júrgen belgili kásipker, bazar ıesi Altynbek Sadyrbaevpen sóılesip, kóship kelip jatqan saýda-sattyq ıelerine qandaı jaǵdaı jasalǵanyn suraǵan edik.
– «Ortalyq bazar» satýshylar men tutynýshylardyń barlyq talaptaryna saı. Tipti, avtobeketke deıin bar. Oblystyń aýdandaryna, qala ishine jáne halyqaralyq baǵyttarǵa qatynaıtyn avtobýstar da jetkilikti. Olardyń jumys rejimi de jolaýshylar yńǵaıyna oraı rettelgen, – dedi ol.
Kóne qalanyń ústine salynǵan bazardy jańa orynǵa kóshirý týraly másele týyndaǵan kezde jergilikti bıliktiń usynysyn qoldap, jańa bazar salýǵa belsene kirisken kásipkerdiń biri de osy Altynbek Sadyrbaev bolatyn. О́ıtkeni, ol bolashaqta oblys ekonomıkasynyń damyp, al onyń ortalyǵynyń aýmaǵy ulǵaıyp, turǵyndar sany ósip-ónetinine sendi. «Kóne Taraz» sııaqty tarıhı keshenniń oblys mádenıetiniń altyn besigine aınalatynyn da quptady. Sondaı-aq,«Ortalyq bazar» ıesi:
– Eki kúnniń ishinde «Shahrıstan» men «Tájibaı» bazarynan 2000-ǵa jýyq satýshy-kásipker kelip, ózderine qajetti oryndardy ıelendi. Biz olardyń kóshý barysynda qarjylyq turǵydan qıyndyqqa urynyp, kásipterine zııan kelmeý úshin jergiliki bılikpen kelise otyryp jalǵa alǵan býtıkteri úshin alty aıǵa deıin aqy almaýǵa kelistik. Olar osy jarty jyl ishinde tek elektr qýatynyń aqysyn tólep tursa boldy, – degen.
Bazar qajettiligi men rýhanı qajettilikti salystyrýǵa bolmaıdy. Máńgilik El saıasatyn júzege asyrý úshin bazardaǵy saýda-sattyq ıeleriniń de bilimdi, mádenıetti bolǵany abzal. Sondyqtan el órkenıeti úshin jasalyp jatqan ıgilikti isti bazardaǵy saýda-sattyq ıeleri de túsinip, qoldaı bastaǵan syńaıly.
Kósemáli SÁTTIBAIULY,
«Egemen Qazaqstan».
Jambyl oblysy.
Sýrette: Tarazdaǵy jańadan salynǵan Ortalyq bazar.
Taraz qalasynyń ákimdigi bas josparǵa bıyl da silteme jasaı otyryp, jańa qonysqa kóshý máselesin únemi keıinge qaldyryp kele jatqan «Shahrıstan» men «Tájibaı» bazaryndaǵy satýshylarǵa tez arada kóshý kerektigin taǵy eskertti. О́ıtkeni, bul eki bazardyń astynda da kóne qalanyń jádigerleri kómýli jatyr. Mysaly, tarıhı termınderge júgine otyryp aıtsaq, kóne shahardyń «sıtadelinde» patshalar, handar, ýázirler ómir súrse, «shahrıstanda» kópester men jer ıelenýshiler turǵan desedi. Al «rabadta» on saýsaǵynan óner tamǵan qolónershiler eńbek etken eken. Sonaý este joq eski zamandarda bul jerde kerýen saraılar, sheberhanalar, kishigirim saýda oryndary bolǵan deıdi. Sondyqtan, tarıhyna 2000 jyldan asqan abyz qalanyń bet-beınesin keıingi urpaqqa tolyqqandy túrde kórsetýge kúsh salaǵan jergilikti bılik «sıtadel», «shahrıstan» jáne «rabadtyń» ústine ornalasqan úlken-úlken úsh bazardyń ornyna qazba jáne qurylys jumystaryn bir mezgilde júrgizý qajettigin aıtady. Oblys ákimi Kárim Kókirekbaev jaqynda Almatydaǵy Álkeı Marǵulan atyndaǵy arheologııa ınstıtýtynyń dırektory Karl Baıpaqovpen jan-jaqty áńgimelesip, kóne shahardyń ornyndaǵy qazba jumystaryn odan ári jalǵastyryp, týrısterdi qyzyqtyratyn kóne jádigerdiń qurylys jumystaryn bıyldan bastaý kerektigin sóz etýi de sondyqtan. Endeshe, «Tólebaı» bazarynyń sońynan «Shahrıstan» men «Tájibaı» bazarlarynyń da kóship, táýelsiz eldiń kóne tarıhyn dáripteıtin mádenı oryndy ý-shýsyz bosatqany zańǵa tompaq kelmeıtin sııaqty. Ol úshin Taraz qalasynyń ákimi Nurjan Kalenderov pen onyń orynbasarlary ıgilikti isti beıbit bitirý úshin saýda-sattyq ıeleriniń eshqaısysy da dalada qalmaıtynyn, olardy jańa bazar ıeleri qushaǵyn jaıyp kútip otyrǵandaryn túsindirýde. Mysaly, sondaı jańa bazarlardyń biri – kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri Asanbaı Asqarov atyndaǵy kósheniń aıaq jaǵyna ornalasqan eken. «Ortalyq bazar» dep atalatyn ol qazirgi zaman kásipkerleriniń talabyna saı ınfraqurylymdarmen tolyq qamtamasyz etilgen. Biz óńir ekonomıkasy men onyń áleýmettik jaǵdaıynyń damýyna aıtarlyqtaı úles qosyp júrgen belgili kásipker, bazar ıesi Altynbek Sadyrbaevpen sóılesip, kóship kelip jatqan saýda-sattyq ıelerine qandaı jaǵdaı jasalǵanyn suraǵan edik.
– «Ortalyq bazar» satýshylar men tutynýshylardyń barlyq talaptaryna saı. Tipti, avtobeketke deıin bar. Oblystyń aýdandaryna, qala ishine jáne halyqaralyq baǵyttarǵa qatynaıtyn avtobýstar da jetkilikti. Olardyń jumys rejimi de jolaýshylar yńǵaıyna oraı rettelgen, – dedi ol.
Kóne qalanyń ústine salynǵan bazardy jańa orynǵa kóshirý týraly másele týyndaǵan kezde jergilikti bıliktiń usynysyn qoldap, jańa bazar salýǵa belsene kirisken kásipkerdiń biri de osy Altynbek Sadyrbaev bolatyn. О́ıtkeni, ol bolashaqta oblys ekonomıkasynyń damyp, al onyń ortalyǵynyń aýmaǵy ulǵaıyp, turǵyndar sany ósip-ónetinine sendi. «Kóne Taraz» sııaqty tarıhı keshenniń oblys mádenıetiniń altyn besigine aınalatynyn da quptady. Sondaı-aq,«Ortalyq bazar» ıesi:
– Eki kúnniń ishinde «Shahrıstan» men «Tájibaı» bazarynan 2000-ǵa jýyq satýshy-kásipker kelip, ózderine qajetti oryndardy ıelendi. Biz olardyń kóshý barysynda qarjylyq turǵydan qıyndyqqa urynyp, kásipterine zııan kelmeý úshin jergiliki bılikpen kelise otyryp jalǵa alǵan býtıkteri úshin alty aıǵa deıin aqy almaýǵa kelistik. Olar osy jarty jyl ishinde tek elektr qýatynyń aqysyn tólep tursa boldy, – degen.
Bazar qajettiligi men rýhanı qajettilikti salystyrýǵa bolmaıdy. Máńgilik El saıasatyn júzege asyrý úshin bazardaǵy saýda-sattyq ıeleriniń de bilimdi, mádenıetti bolǵany abzal. Sondyqtan el órkenıeti úshin jasalyp jatqan ıgilikti isti bazardaǵy saýda-sattyq ıeleri de túsinip, qoldaı bastaǵan syńaıly.
Kósemáli SÁTTIBAIULY,
«Egemen Qazaqstan».
Jambyl oblysy.
Sýrette: Tarazdaǵy jańadan salynǵan Ortalyq bazar.
