Rýhanııat • 30 Qyrkúıek, 2021

Qunanbaı meshitiniń aıshyǵy Qytaı asyp kete jazdady

916 ret kórsetildi

Qarqaralydaǵy Qunanbaı qajy meshitiniń 1851 jyly ashylǵany tarıhtan belgili. Ǵıbadat úıiniń alǵashqy ımamy Hasan ahýn Seıfýllın degen kisi bolypty. Pirádardy Qarqaraly okrýginiń aǵa sultany Qunanbaı О́skenbaıulynyń ózi taǵaıyndaǵan eken.

SÝRETTE: Aıshyqty ustap turǵan ólketanýshy Erlan Mustafın.

Al endi, osy meshit munara­synyń ushar basyndaǵy aı­shyqty ótken ǵasyrdyń 20-shy jyldarynyń aıaǵyna taman qy­zyl ókimettiń Imash degen belsendisi atyp túsiripti. Muny osy oqıǵaǵa kýá bolǵan Qapash Joldybalauly degen kisi balalaryna aıtyp ketken eken. Qapash aqsaqaldyń qyzy Qadanbaný esimdi keıýana jergilikti ól­ketanýshy Erlan Mustafınge bolǵan jaıtty bylaısha baıandap bergen: «Keńes ókimeti kezinde din­ge qarsy jappaı naýqan uıym­dastyryldy ǵoı. Sodan bir kúni Qunanbaı qajy meshitiniń aıyn qulatý týraly pármen túsipti. Birneshe adam myltyqpen atqan eken, ishinde bireýiniń ǵana oǵy daryǵan. Sol kezde osynyń bárin kórip turǵan jurt tylsym jaıttyń kýási bolypty. Álgi oǵyn aıshyqqa dál tıgizgen adam turǵan ornynda búktetile qulap, sol mezette jan tapsyrǵan. Ony «Aq beıit» qorymyna aparyp jerlepti...».

Endi, atyp túsirilgen aı­shyq­­tyń taǵdyryna keleıik. Jerge qulap túsken qundy zat­ty basyn báıgege tigip, Sá­dýa­­qas Sháripqajyuly degen Qar­qaralynyń turǵyny úıine alyp ketip, tyǵyp tastaǵan kó­rinedi.

Muny marqum aqsaqaldyń nemeresi Murat Sádýaqasov ras­tap otyr. Ol ólketanýshy Er­lan Mus­tafınge aıshyqtyń ata­synyń jastyǵynyń astynda jatatynyn aıtqan.

Sádýaqas Sháripqajyuly 1974 jyly ómirden ótkennen keıin, jádiger sol úıde turǵan Ásııa esimdi kisiniń qolynda qal­ǵan. Odan keıin kúnderdiń bir kúninde ataqty ǵalym Aqjan Ma­shanıdiń atynan kelgen bir kisi aıshyqty suratyp alǵan eken. Sirá, sol kezde qaıtadan ashylmaq bolǵan meshit munarasyna or­natqylary kelgen bolý kerek. Alaıda, bel­gisiz bir sebeptermen aı­shyq qut­ty ornyna qoıylmaı, sol beti izim-ǵaıym joǵalyp ket­ken...

Taıaýda, ólketanýshy Erlan Mustafın turǵyndardyń biriniń saraıynda úıilip jatqan temir-tersektiń arasynan tat basqan sol aıshyqty taýyp alǵanyn súıin­­­shilep habarlady. Endi bol­­­ma­ǵanda, jádiger metall synyq­tary­men birge búgin-erteń Qytaı­ǵa jóneltilmekshi eken...

«Qazir aıshyq meniń qo­lym­da. Muny men ózimniń ólke­ta­nýshylyq qyzmetimdegi oryn­dalǵan eń mańyzdy mıssııamnyń biri dep sanaımyn», deıdi maqta­nyshpen Erlan Mustafın.

Áńgime barysynda ólke­tanýshy ótken ǵasyrdyń 90-jyl­­­dary tús kórgenin, onda bir qa­rııanyń qarsy jolyǵyp, taıa­­ǵynyń ushyndaǵy aıshyqpen mu­nyń kózin sıpaǵandaı ıshara jasaǵanyn aıtady. «Ol kezde men aıshyqtyń taǵdyrynan, onyń tarıhynan múlde habarsyz edim. Endi mine, sol aıshyq meniń qolymda tur. Bul da bir jumbaǵyn biz bilmeıtin tylsym dúnıe shyǵar dep ózim oılaımyn»,  deıdi ol.

О́lketanýshy aıshyqtyń endigi taǵdyrynyń qandaı bolmaǵy týraly suraǵanymyzda, qundy já­di­gerdi meshitke tapsyrmaq oıy bar ekenin aıtty.

Endi, aıshyqty taýyp alǵan Erlan Mustafın týraly bir-eki aýyz sóz. Qarqaralyǵa qatysty tarıh­tyń búge-shúgesin bes saýs­a­ǵyndaı biletin bul azamat Qunan­baı qajy meshitiniń alǵashqy ımamy Hasan ahýnǵa arnap úsh kitap jazǵan. Sonymen birge ol «Qunanbaı qajy meshiti» dep atalatyn derekti kitaptyń avtory. Qazirgi ýaqytta qalamger tarıhshy «Qunanbaı qajy meshitiniń ımamdary» dep atalatyn kitap jazý ústinde. Bul eńbekte ol 1851 jyldan bastap 1930 jylǵa deıingi ımamdardyń taǵdyryn qam­­týdy aldyna maqsat etip qoı­ǵan eken. Aıta ketken jón bolar: jazylyp jatqan bul týyndy ólke­tanýshynyń Qarqaraly tarıhyna qatysty qalam terbegen 13-shi kitaby bolmaqshy.

 

Sońǵy jańalyqtar

Elorda «jasyl» aımaqqa ótti

Koronavırýs • Keshe

Uqsas jańalyqtar