Ekologııa • 03 Qazan, 2021

Kómirtegi beıtaraptyǵyna birlese qol jetkizý mańyzdy

160 ret kórsetildi

Álem ekologııalyq apattyń aldynda tur. Sondyqtan barlyq memleket qazirden bastap birlese naqty is-qımylǵa kóshpese, ahýal ýshyǵýy múmkin. Túrkistanda ótken «О́ńirlik yntymaqtastyq jáne kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý baǵytyndaǵy birlesken is-qımyldar» taqyrybyndaǵy I Ortalyq Azııa forýmynda osyndaı pikir aıtyldy.

Klımattyń ózgerýi, jahandyq jy­ly­myq, qurǵaqshylyq, sý tasqyny, aýaǵa zııandy qaldyqtar men kómirqyshqyl gazynyń shamadan tys taralýy sııaqty syn-qaterler jan-jaqty talqylanǵan forýmǵa Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Serikqalı Brekeshev, Qyrǵyzstan, Tájikstan, О́zbekstan jáne Qazaqstan Parlamentteriniń depýtattary, Germanııa elshiligi, halyqaralyq uıymdar, bıznes jáne ekologııalyq qaýymdastyq ókilderi qatysty. Jıynda al­ǵash bolyp sóz alǵan Ekologııalyq uıym­dar qaýymdastyǵy tóralqasynyń tóra­ǵasy Álııa Nazarbaeva 9 tamyzda BUU Klımattyń ózgerýimen kúres júr­gi­ze­tin jumys toby baıandamasynda kómir men qazba baılyqtarynyń bola­shaǵyna baı­lanysty boljam jasaǵanyn aıtyp ótti.

«Meniń oıymsha, bul qujat kúzde bolatyn Dúnıejúzilik klımat konferensııasynda talqylaýǵa negiz bolmaq. Onda kómirsýtegi energııasyn toqtatý týraly sheshim qabyldanýy múmkin. Nátıjesinde, álemde jasyl ekonomıkanyń resýrstaryn bir mezgilde ulǵaıta otyryp, qazba otyndy damytýǵa qarjy quıý azaıatyny anyq. Bul logıkalyq turǵydan alǵanda dástúrli qazba baılyqtarynan bas tartýǵa jáne olardyń jalpy tutynylýyn azaıtýǵa múmkindik beredi», dedi qaýymdastyq tóraǵasy. Sonymen qosa Á.Nazarbaeva óz sózinde saladaǵy sońǵy jyldarda bolyp jatqan ózgerister men qolǵa alynǵan sharalar týraly aıtty. Qazaqstan Úkimetiniń qaýlysymen 2018 jyly «As­tana-Ekspo-2017» ınfraqurylymy negi­zinde «Jasyl tehnologııalar men ınves­tısııalyq jobalardyń halyqaralyq ortalyǵy» kommersııalyq emes aksıo­nerlik qoǵamy qurylǵan. Bul eń aldymen qoljetimdi eń jaqsy tehnologııalar prınsıpterine kóshý baǵdarlamasyn iske asyrý arqyly Qazaqstannyń iri ónerkásiptik kásiporyndarynda jasyl tehnologııalardyń engizilýine múmkindik beredi. «Ekinshiden, shyn máninde jumys isteıtin tetikterdi damytý, shaǵyn jáne orta bıznes úshin halyqaralyq jasyl ınvestısııalar aǵynyn uıymdastyrý. Osyǵan baılanysty Parıj kelisimi qura­­myndaǵy iri Jasyl klımattyq qor­­men tikeleı seriktestik ornatyldy», dedi Á.Nazarbaeva. El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy Joldaýynda Qa­zaqstannyń 2060 jylǵa deıin kómirtegi beıtaraptylyǵyna qol jetkizýge nıetti ekenin aıtty. Osy oraıda qaýymdastyq tóraǵasy forýmǵa qatysýshylardy birlesip jumys isteýge shaqyrdy.

Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Serikqalı Brekeshev óz sózinde Qazaqstan úshin klımattyń ózgerýine kúres basym baǵyt ekenin atap ótse, kórshi memleketten kelgen sarapshylar da sýtegi energetıkasyn damytyp, elektr mobılderdi paıdalanatyn ýaqyt jetkenin tilge tıek etti. 

Tabıǵat tepe-teńdigin joǵaltqan kezde tosyn minez tanytyp, aýa raıy da ózgeriske ushyraıtynyn ǵalymdar áldeqashan dáleldegen bolatyn. Sondyqtan sarapshylar Aral aımaǵyndaǵy tuzdy daýyldy toqtatý úshin 13 myń gektar alqapqa 5 mln túp kóshet otyrǵyzylǵanyn, bul aǵashtar 10 jylda 20 mln tonna zııandy gazdy bo­ıyna sińirip alatynyn aıtady.

Qazir Úkimette Qazaqstannyń 2050 jyl­­ǵa deıingi kómirtegi beıtaraptyǵy stra­­te­gııasy ázirlenýde. Álemniń 124 eli 2050 jylǵa deıin ózderiniń kómirtegi beı­ta­rap­­ty­ǵyna qol jetkizýge mindetteme alyp otyr.

Forýmnyń paneldik sessııalarynda Ortalyq Azııa elderiniń qatysýshylary klımattyń ózgerýiniń ózekti máselelerin talqylap, «jasyl» jobalardy iske asy­rý­daǵy tabysty tájirıbelerin bólisti. Is-shara qorytyndysy boıynsha  birlesken deklarasııaǵa qol qoıyldy.

Sońǵy jańalyqtar

Kentaý qalasynyń ákimi taǵaıyndaldy

Taǵaıyndaý • Búgin, 20:30

Dollar arzandady

Ekonomıka • Búgin, 16:52

Qosshyda jańa mektep ashylady

Bilim • Búgin, 16:25

Almatyda esirtki tasymalynyń joly kesildi

Aımaqtar • Búgin, 14:55

Hamenova óz kinásin moıyndaǵan joq

Qoǵam • Búgin, 14:16

Qazaqstanda jylqy eti qymbattady

Qoǵam • Búgin, 14:02

Uqsas jańalyqtar