Músindegi minsiz álem

Daryndy sheberdiń ómir jolyn rýhanı turaqtylyqtyń jarqyn mysaly ári caf ónerge sheksiz qyzmet etýdiń názıra úlgisi dep atar edik. Sebebi Itkınd ónerdi ómir dep bildi. Ol óziniń uzaq shyǵarmashylyq jolynda 150-den astam irgeli týyndyny qalyptaǵan bolsa, olardyń elýden astamy ǵana buzylmaı búginge jetken. Á. Qasteev atyndaǵy óner mýzeıiniń qorynda músinshiniń 19 shyǵarmasy saqtaýly.

О́miri arpalysqa toly shyǵarma­shylyq ıesiniń tabandy eńbegi men tynymsyz izdenisi birden jemis bergen joq. Itkındtiń eńbegi 1960 jyldary, onyń ómiriniń sońǵy jyldarynda ǵana elenip, 1968 jyly oǵan Qazaq KSR eńbek sińirgen óner qaıratkeri ataǵy berildi. Ol 1969 jyly shyǵarmashylyǵynyń jarqyn kezeńderi ótken Almatyda máńgilikke damyl tapty.

 – Orystyń uly aqyny Pýshkınniń qaıtys bolǵanyna 100 jyl tolýyna arnalǵan 1937 jylǵy Búkilodaqtyq baı­qaýda Itkındtiń «Hal ústindegi Pýsh­­kın» kompozısııasy úzdik dep ta­­nyldy. Músinshi V.Maıakovskıı, S.Ese­nın, M.Gorkıı, A.Tolstoı, S.Ko­nen­­kov syndy keńes mádenıetiniń kór­nek­ti qaıratkerlerimen dos bolyp, ara­lasty. Itkındtiń sheberhanasyna S.Kırov kelip turdy. 1938 jyly I.Itkındke tyńshy degen aıyp taǵylyp, 10 jylǵa túrme jazasy kesildi. Músinshi Almatyǵa kelgende, jasy 66-da bolatyn. 1944 jyly onyń shyǵarmashylyǵyn qurmet tutatyndardyń suraýymen ol lager­den Almatyǵa aýystyryl­dy. 1930-jyldardyń aıaǵynan 1960-jyl­darǵa deıin Itkındtiń shyǵarmashylyǵy KSRO-da umyt qaldyryldy. Degenmen túrmede ótken jyldar ony qaıystyra almady, qıyndyqtar men «halyq jaýy» degen jaman atqa qaramastan, ol jumys isteı berdi. Músinshiniń eń jaqsy kóre­tin materıaly aǵash bolatyn. Ol óziniń eń táýir degen shyǵarmalaryn aǵashtan jasady. Sheberdiń kompozısııalary oryn­daý sheberligimen, ásemdigimen jáne obrazdardyń fılosofııalyq tereń­digi­men daralanady, – deıdi Á.Qasteev atyndaǵy QR MО́M Qazaqstan beıneleý óneri bóliminiń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri, ónertanýshy Á.Jadaıbaev.

Sheberdiń shyǵarmalary Reseı, Izraıl jáne Qazaqstanda ótken kór­me­lerge qoıyldy. I.Itkındtiń búkil shyǵar­mashylyǵy adam mahabbaty men ondaǵy joǵary rýhanı prınsıpti ­anyq­taýǵa degen umtylyspen ushtasady. «Tańyr­qaǵan jıhanger» dep óziniń zaman­dasy, jazýshy Iý.Dombrovskıı aıt­qandaı, ol óz jumystarynda ýaqyt pen keńistikte máńgilik qýanysh pen sulý­lyq ústemdik etetin minsiz álemdi izdep ótti.