ÝAQYT TÝDYRǴAN TULǴA

El men jer, qoǵam ortaq bolǵanymen, ár adamnyń ómirdegi joly ózinshe bir álem. Demek, ár zamannyń óz keıipkeri, óz tulǵasy bolatyny zańdylyq. Peshenesine eki túrli qoǵamda, qos ǵasyrda ómir súrý múmkindigi jazylyp, munyń ózi jalyndaǵan jastyǵy men ǵumyrynyń salıqaly, salmaqty is-áreket, zerdeli oıymen ólshenetin tusyna týra kelse synaqtyń úlkeni sol deńiz. Memlekettik, ulttyq deńgeıdegi osyndaı myń san ózgeristerge ólshem bolǵan egemen Qazaqstannyń tuńǵysh Prezıdenti, týǵan halqyn táýelsizdiktiń sara jolymen bastap kele jatqan azattyǵymyzdyń avtory – Nursultan Ábishuly Nazarbaev ekeninde daý joq. Árkimniń týǵan jeri – Mysyr shahary. Elbasynyń kindik qany tamǵan, “ińgáláp” dúnıe esigin ashqan Mysyr shahary – Jetisý. “Adamnyń eki anasy bolady: biri aq sút berip aýyzdandyrady, ekinshisi nan berip árlendiredi. Ol – óz anań jáne Jer-anań”, deýshi edi ákem. Keýdesi – asqar, aıaǵy – kól, qońy – qum, ájimi – ózen, aıbary – Alataý, aıdyny – Balqash sol jer-ana – Jetisý – meniń de týǵan mekenim. “О́mir – ózen, aǵady da ótedi, bári ózgeredi”. Qaı kezde kimniń aıtqany belgisiz osy danalyqty zymyran ýaqyt kún saıyn, mınót saıyn dáleldep, sáýleli sanaǵa qaltqysyzdyǵyn salmaqtaıdy. Halqynyń ulymen alǵashqy tanystyǵym bylaı bastalǵan edi. “Terin tókse jerine, Jer ti­leýin beredi. Elin súıgen erine, El ti­leýin beredi”, degen. Jetisýda qant qyzylshasyn ósirýmen kere­met ózgeris ere keldi. “Tátti tú­bir” tek tátti ómir ákelgen joq, eren eńbekti de ala keldi. Qyzyl­shadan mol ónim alyp, rekord ja­saǵan bir ujymshardyń on toǵyz adamy Sosıalıstik Eńbek Eri atandy. Osy bıik ataqty eki ret ıe­lengen dala akademıgi Nur­mol­da Aldabergenov te Jetisýdyń per­zenti. Etken eńbek, tókken terdiń arqasynda 1959 jyly 23 ja­symda Qazaq KSR Joǵarǵy Ke­ńesiniń depýtattyǵyna saılan­dym. Sodan keıin de úsh shaqy­ry­lymǵa, bas-aıaǵy on jeti jylym­dy depýtattyqqa arnadym. Jo­ǵar­ǵy Keńes tóraǵasynyń oryn­ba­sarlyǵy da biz ótken joldyń biri. Memleket jáne qoǵam qaı­rat­keri, birtýar jan Dinmuhamed Qonaev aǵamen sonaý 1959 jyly tanysyp, ómirimniń sońyna deıin taǵylym alýym taǵdyr syıy dep baǵalaımyn. Kóksý aýdandyq partııa komı­teti meni ekonomıkasy turalaǵan “Eńbekshi” keńsharyna 1971 jyl­dyń naýryzynda dırektorlyqqa taǵaıyndady. Úsh myńnan astam hal­qy bar sharýashylyqty aza­mat­tar alǵa apara almaǵanda áıel basymen endi qaıter eken degen kúdik pen kúmán aralas sóz de aı­tylmaı qalǵan joq. Jumysqa ja­ram­dynyń bárin eńbekke tartyp, ózim de kúni-túni egistik pen mal qoralarynda júrdim. Kóp uzamaı qyzylshadan mol ónim alyp, sút bulaǵyn aǵyzdyq. Jańa tıptegi mektep, balabaqsha, Mádenıet úıi, saýda ortalyǵy, dárigerlik qosyn, monsha boı kóterdi. Eńbegim ele­nip, maǵan 1981 jyly Sosıalıs­tik Eńbek Eri ataǵy berildi. Or­talyq komıtetke shaqyryp, Din­mu­hamed Ahmetuly keýdeme Lenın ordeni men “Oraq pen balǵa” Jul­dyzyn taqty. Sol sátte Or­ta­lyq komıtet pen Úkimet múshe­leriniń ortasynan Nursultan Ábish­ulyn alǵash kórdim. Júregi­niń oty bar, qaıratty, jigerli, bilim-biligi jan-jaqty jan eken­digi birden ańǵaryldy. Baspasóz arqyly buǵan deıin ómir­baıa­ny­men tanys edim. Al kezdeskendegi áserim tipti ózgeshe boldy. Qa­zaq­tyń mańdaıy jarqyraǵan bir azamaty ósip, qalyptasyp kele jatqanyn bári de moıyndady. Halyq qalaýlysy retinde jyly­na eki márte sessııaǵa baramyn. Sondaı bir kúni Mınıstrler Keńesiniń tóraǵasyn saılaý kún tártibine qoıyldy. Dinmuhamed Qonaev “Tóraǵalyqqa Nursultan Nazarbaevty usynamyn”, dep keskindi janary ottaı janǵan azamatty tanystyrǵanda halyq qalaýlylary birden qol soǵyp, qýattady. Keńester Odaǵyndaǵy eń jas Mınıstrler Keńesiniń tór­aǵasy Nursultan Nazarbaev bolǵanyn áli kúnge umytpaımyn. Keıin sessııada Dinmuhamed Ahmet­uly ekeýi qatar otyrǵanda beıne bir ákeli-baladaı ádemi úılesimdilik quratyn. Bári súısi­ne, qyzyǵa qaraıtynyna kózim jetip júrdi. Tóraǵa bolyp saılanǵannan keıin kabınetine kirip quttyqtap, “Jer týraly jyr” degen kita­bym­dy syıladym. Kitapqa “Qur­metti Nursultan Ábishuly! Qazaq eli úshin atyńyzǵa laıyq kún shy­ǵystan shyqqan nurdaı boly­ńyz”, dep qoltańba jazǵanym áli kúnge esimde. Nurekeń shyǵar­mam­dy iltıpatpen qabyldap, izet kór­s­etti. Keıde úlken kisiniń jı­naǵan kitaptarynyń ishinde meniń sol kitabym bar ma eken dep oı­laımyn. Keıin de jumys baby­men, úlken-úlken jıyndarda júz­destik. Sol kezde burylyp kelip amandasatyny bar. “Ulyq bolsań, kishik bol” degen halqymyzdyń danalyǵy osydan. ...Táýelsizdik bizge qantógissiz, soǵyssyz keldi, biraq ońaı kel­medi. Uzaq ýaqyt “aǵanyń” rólin­de aq degeni alǵys, qara degeni qar­ǵys bolǵandar Qazaq memle­ke­tiniń táýelsizdigin ońaılyqpen moıyndaǵan joq. Jeltoqsan yz­ǵary boılarynan shyǵa qoımaǵan, kimniń sońynan ererin anyqtaı almaı júrgen jastar da tolqýly edi. Men ol kezde HII shaqyryl­ǵan Joǵarǵy Keńestiń depýta­ty­myn. Sol sátte jastarmen de, ar­tyqshylyqtan qol úzip qalamyz dep jantalasyp, neshe túrli qıturqyǵa salǵan orekeńdermen de qazaqtyń Salyq Zımanov, Ja­baıhan Ábdildın, Sultan Sartaev, Manash Qozybaev sııaqty taǵy basqa jigitteri oryssha-qazaqsha zań tilimen, derek-dáıekpen, bi­lim-biligimen jan alyp, jan beristi. Nátıjesinde táýelsizdikti zańdastyrdy. Súısindik, júregimiz jarylardaı qýandyq. Táýelsizdikten keıin búkil qo­ǵamnyń áleýmettik-ekonomıkalyq júıesi esh daıyndyqsyz ózgerip shyǵa keldi. Halyq ómir súrýine, eńbek etip, tabys tabýyna jaýap­kershilikti moınyna alǵan, bilim alý, densaýlyq saqtaýdyń tegin­di­gin qamtamasyz etken keńestik júıege ıek artyp úırengendikten abyrjydy da qaldy. Naryqtyq qa­tynastyń negizi saýdaǵa úırenbegen, ıkemdelmegen halyq qıyndyqqa tap boldy. Jappaı jekeshelendirý asyǵys júrgizildi degenge qosylsam da táýbe deýimiz kerek. Tózimdi, beıimdelgish, alǵyr halyqpyz ǵoı. Qıyndyqqa qaıys­paı, qoǵamnyń jańa júıe­siniń bel­gisiz tustarynan súrinsek te saǵy­myz synbaı, ıkemdele bas­tadyq. О́ıtkeni, ózderi saıla­ǵan, úmit art­qan Elbasynyń adas­tyrmaı­ty­nyna, jaqsylyqqa bastaıtynyna halyq nyq senimde boldy. Táýelsizdikti armandap, sol jolda talaı quqaıdy basynan ót­kergen ata-baba bilektiń kúshimen, naızanyń ushymen qorǵap, ur­paǵyna mura etken, jan-jaǵymyz qyzǵana da qyzyǵa qaraıtyn ulan-ǵaıyr jerimizdi kózdiń qara­shyǵyndaı saqtaý búgingi urpaq­tyń paryzy. Ol úshin qajetti bi­lim-biligi myqty, ulttyq múddeni kózdeıtin júrekti urpaq tárbıe­sine Elbasymyz áriden oılap, tereńnen qozǵap júıeli, naqty jumys júrgizip kele jatqany úmit otyn jaǵady. “Bolashaq” baǵ­darlamasy, Astanadan ústi­miz­degi jyly ashylǵaly otyrǵan jańa ýnıversıtet sonyń aıqyn dáleli. Qazaq halqynyń basqa ulttan artyqshylyǵy eliniń, jeriniń ta­rıhyn bilip, ata-babanyń qalyp­tasqan dástúrlik ereksheligin qa­sıetteýi, qadirleýi bolyp taby­la­dy. Eki myńjyldyq tarıhty bú­gingi urpaqqa deıin jetkizip, saı­yn dalanyń samalyn súıip, tósin emgen qasıetti qazaq halqynyń danalyǵynyń, daralyǵynyń bú­gin­gi kúnge jalǵasýy sonyń aı­ǵa­ǵy. Bul halqymyzdyń basty erek­sheligi desek, osy asyl qasıet­terdi júregimen túsinip, ultynyń tili men dilin, dinin qasterleıtin jan ǵana halqyn alǵa bastaıdy. Sondyqtan Prezıdent saılaýy qarsańynda (1991 jyly) Alma­tydaǵy Tóle bı men Abylaı han kósheleriniń qıylysyndaǵy ǵımaratta Nursultan Nazarbaev Almaty oblysyndaǵy ákimshilik basshylarymen jáne jurtshylyq ókilderimen kezdesýinde ózim sóz surap, bylaı degenim esimde: “Qur­metti Nursultan Ábishuly! Halyq Sizdiń jarǵaq qulaǵyńyz jastyqqa tımeı, el qamymen júr­genińizdi jaqsy biledi. Buǵan deıin qazaq degen halyqty kim bilýshi edi. Az ýaqytta elimizdi ta­nyttyńyz. “О́lgen qazaqtyń ja­ma­ny joq, tiri qazaqtyń ósekten amany joq”, “Bolar eldiń arma­ny kóp”, degen atadan qalǵan sóz bar. Biz osyndaı ár adamǵa ónege bolatyn ósıetti umytpaıyq. Qa­zaq halqynyń bolashaǵyna baǵyt­talǵan armanyńyz, bastaǵan isińiz ulan-ǵaıyr. Sondyqtan, qurmetti Nursultan Ábishuly, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentti­gi­ne kandıdattyqqa ózińizdiń tú­sýi­ńizdi suraımyn. Elimizdiń egemen­dik alýyna, táýelsiz Qazaqstan­daǵy saıası turaqtylyǵyna búkil Jer sharynyń órkenıetti elde­rine qazaqtyń Kókbaıraǵyn jel­biretip tanystyrýǵa Sizdiń qa­jyr-qaıratyńyz jetetinine týǵan halqyńyz senedi”. Jıyn sońynda Nursultan Ábishuly Zákeń aıtpaqshy dep men aıtqan támsilderdi mysalǵa kel­tirdi. Eldi birlik pen ynty­maqqa shaqyrdy. Saılaý nátıje­sin­de qoldaýǵa ıe bolǵan Nurekeń Qazaq eliniń Elbasy atandy. Olaı bolmaǵanda she?! Onyń búkil ómir joly, taǵdyry, oı-muraty, arman-tilegi Otanymen, Qazaq­stan atty týǵan elimen enshiles. Bó­linbeıdi, birtutas. Dańqy, qýa­nyshy, qıyndyǵy men qyzyǵy, jeńilisi men jeńisi – bári, bári ortaq. Ol bárin elimen birge kó­rip, halqymen birge jeńiske je­tý­de. Qazaq elin órkenıetke bas­tap keledi. Oǵan, árıne, táýbe deımiz. Jasym jetpisten assa da “Eńbekshi” jaýapkershiligi shek­teý­li seriktestiginiń basshyly­ǵyn­da otyrmyn. Qımaǵannan emes, ana bir jyldary almaǵaıyp ýa­qytta qolushyn sozǵan azamat­tar­dan alǵan qaryzymdy qaıtarǵan joqpyn. Jaqynda erterekte tú­sirilgen “Ee vremıa prıshlo” atty derekti kınonyń jalǵasyn ja­saı­myz dep “Qazaqfılmnen” jigit­ter keldi. Aýyldyń tynys-tirshiligin, bir aǵashy synbaǵan, bir kirpishi qulamaǵan syrt kel­betin kórip, tańdanystaryn ja­syr­mady. О́tken 2-3 jylda oblys ákiminiń qamqorlyǵymen kóp­tegen nysandardy kúrdeli jón­deý­den ótkizgen edik. Kezinde jo­balaýdan bastap, árleý jumysyna deıin basy-qasynda júrgen Má­de­nıet úıi, jobasy Prıbaltı­kadan alynǵan dárigerlik qosyn, sý qubyry, kósheniń asfalty, jaryǵy bári sol baıaǵy qalpynda el ıgiligine qyzmet etýde. Qazir aýylda muǵalim, dáriger, maldárigeri, tipti mehanızator da tapshy. “Dıplommen – aýylǵa” degen bastama kóterilip jatyr ǵoı, qozǵaýshy bolar múmkin. Ja­zý­shy Ǵabıden Mustafınniń jastarǵa arnap “Aýylǵa barǵanda, qaraqtarym, mamandyqtaryńnyń ǵana emes, sol jerdiń, sol aýyl­dyń quly bolyńdar. О́ıtkeni, sol aýyldyń mádenıeti de, ádebıeti de, ustazy da sender”, degen kere­met sózi bar. Búgingi jas sony es­kerip júrse, nur ústine nur. Aýylǵa jas mamandardy sha­qy­raıyn deseń jaǵdaıyn jasaýǵa ázirge qol qysqa. Degenmen, kel­genderi qamqorlyqtan shet qalmaýda. Búgingi tabystyń syry halyq­tyń birligi men yntymaǵynyń ar­qasynda ornyǵýda. Bólinbegenniń arqasynda jegenimiz aldymyzda, jemegenimiz artymyzda, baqýatty tirshilik keshýdemiz. Eńbek etemin, tirshilik jasaımyn degenge aýyl­da da múmkindik kóp. Biraq onyń eshq­aısysy ońaı kelmeıdi, beı­net­pen, bel jazbaı ter tógý ar­qyly keledi. Memleket alyp báıterek de­sek, aýyl sol báıterektiń sý ishe­tin altyn tamyry, ulttyq salt-dástúr, ádet-ǵuryptyń qaınar bu­laǵy. Elbasymyzdyń týǵan jer­diń tabıǵatymen, orman-kóli, ózen-sýy, qyrat-taýymen, hal­qy­nyń salt-dástúri, ádet-ǵurpymen ǵajaıyp tutastyǵy tańǵaldyrady meni. Sonyń barlyǵynyń bas­taýy kishi Otany – kindik qany tamǵan shaǵyn aýyl Shamalǵany, ata-babasynyń izi qalǵan Úsh­qo­ńyry dep bilemin. Án men jyrǵa qumarlyǵy da onyń tamyryn te­reńnen tartatyn ulttyq qasıe­ti­niń qaımaǵy buzylmaǵandyǵynan. Halqymyz Nursultan Ábishuly­nyń án aıtýdy, tyńdaýdy una­ta­tynyn, ári aqynjandy azamat ekenin “Elim meniń”, “Jerim meniń”, “Úshqońyr”, “Saryarqa” sııaqty ánderinen de jaqsy biledi. Ánuranymyzdyń mátinine engizgen tolyqtyrýlarynan da aqyndyq sezim, azamattyq júrek lúpili aıqyn ańǵarylady. Jaqsyny qazaq aı men kún­deı degen. Sonaý 1994 jyly aýylǵa kelip, aralap kórip, das­tar­qannan dám tatyp, qolyna qa­zaqtyń qońyr dombyrasyn ustap, áý dep áýeletken ánine tánti bolǵanymyz bar. Jarqyldap oty­ryp, aıtqandary qandaı shir­kin. Úlkenge qurmet, kishige izet hal­qymyzdyń qaǵazǵa jazyl­maǵan, qanyna sińgen qasıeti. Ana jyldary syrqattanyp qalyp, aýrýhanadan shyqqan soń densaýlyǵymdy túzetýge Kókshe­taýǵa bardym. Sol kezde Kók­shetaýǵa Nurekeń saparmen kelipti. Qazaqstan, О́zbekstan, Qyrǵyzstan respýblıkalarynyń prezıdentteri bas qosqan úlken jıyn ótti. Janymyzdaǵylar “Abylaıdyń alańyna barmaısyz ba?” degende “Nursultan Ábishuly kórse sharýa qyzǵan tamyz aıynda myna kisi munda ne istep júr dep oılaıdy ǵoı. Yńǵaısyz bolar”, dep barmaı qaldym. Birazdan soń alańǵa ketken demalýshylar da keldi. Prezıdentti kórgenderin aıtyp, bári alǵan áserlerinen aıyǵa almaı júrdi. Áserlerimen bólisip, áńgimelesip otyrǵanda esikti bireý qaǵyp “Sizge úlken qonaq kele jatyr”, degeni. Sál­den soń Nursultan Ábishuly kirdi. Bárimiz tańdandyq. Sonshama qyrýar sharýasyn bylaı qoıyp, at basyn burypty. Qysylyp qaldym. Memleket basshysynyń oılamaǵan jerden kelýi, tipti adamı qasıettiń bıiktigin aıǵaq­tady. “Sizdiń demalyp jatqany­ńyz­dy estip, amandasýǵa buryl­dym”, dedi. El-jurttyń amandy­ǵyn, hal-jaǵdaı surasyp, biraz bógeldi. Júrgen, turǵan ár mınóti sanaýly, belgilengen kestemen jumys isteıtin Elbasynyń ulty­myzdyń úlkenge sálem berý dás­tú­rin attap ótpeı, ýaqyt tapqany meni tánti etti. Bul úlken para­sattylyq. О́mir únemi kezdesý men júz­desýlerden turady ǵoı. Elba­sy­men bolǵan myna bir kezdesý de oıymnan shyqpaıdy. Sonaý 1990 jyldary qoǵam qaıratkeri Serik Ábdirahmanovpen birge aýylǵa bir qyrǵyz jigiti qonaqqa keldi. Kesh­ke dastarqan basynda qaıta-qaıta jaryq sóne berdi. Qyrǵyz qona­ǵym: “Tabıǵattyń osynsha baıly­ǵynyń, jaǵalaı ózen-sýdyń orta­synda otyryp, jaryqqa jarymaı otyrǵandaryńyz qyzyq eken. Myna ózen boıyna shaǵyn sý elektr stansasyn ornatsańyzdar másele sheshilmeı me”, dep sókti. Ári aqylǵa qonymdy usynys aıt­ty. “Máseleniń barlyǵy qara­jat­qa tireledi ǵoı”, degenime “men be­remin” dep jaýap qatty. Jón eken, keıin jigitterge aıtyp, 3,5 me­gavattyq, quny 55 mln. teńge bolatyn shaǵyn GES-tiń jobasyn jasattyq. Joba daıyn bolǵan soń, aqsha beremin degen qyrǵyz ji­gitine telefon shaldym. Qaı­daǵy op-ońaı dúnıe. “Memleket­tik kepildeme kerek”, dedi ol. Sá­tine qaraı, dál sol kezde Sara Alpysqyzy Astanada áıelderdiń jıynyn ótkizip, oǵan Elbasy qa­tysty. Úziliske shyqqanda Nur­sultan Ábishulyna “Buıymtaıym bar edi, kabınetińizge baraıyn ba, álde osy jerde aıta bersem be eken?” dedim. Taǵy da kishi­peıil­dilik tanytyp: “Osy jerde aıta berińiz”, dedi. Shaǵyn sý elektr stansasy jaıynda baıandap, oǵan qarjy bermekshi bolǵan qyrǵyz azamatynyń memlekettik kepilde­me suraǵanyn jetkizdim. Muqııat tyńdaǵan soń “Záke, qazir mem­lekettik kepildemeni berýdi toq­tattyq, qarjyny alyp, qaıtar­maı jatyr. Biraq men Zamanbekke (Almaty oblysynyń sol kezdegi ákimi, marqum Nurqadilov) aıtaı­yn, kómektesedi”, dedi. Aıtqandaı jobamyzǵa 50 mıllıon bólinetin boldy, onyń alǵashqy 20 mıl­lıo­nyna Reseıden qajetti jabdyqtar alyp, qulshynyp iske kirisken ýaqytta qalǵan qarjyny alýdyń qııameti bastaldy. Ne kerek ári tart, beri tartpen júrgende oblys basshylyǵyna ózge adam keldi de áńgime tipti basqa arnaǵa tústi. On, on bes jyl ótti. Toqtap qal­ǵan qurylystyń basy-qasynda júrgen jigit sol istiń oraıyn keltirýdi qolǵa alyp júr. Munyń bárin tizbektegendegi aıtpaǵym, Elbasynyń qarapaıym halyqqa sonshalyqty jaqyndyǵy, eńbek adamynyń tilek-ótinishin tyńdaý­daǵy sergektigi men sezimtaldyǵy. Este saqtaý qabileti de keremet. Qazaqstan sııaqty alyp mem­le­kettiń qaı shetine barsa da ótinish aıtatyn jan tabylatyny anyq. Solardyń arasynan men aıtqan osy ótinishti umytpaı, taǵy bir kezdeskende mán-jaıyn suraǵany bar. Buǵan qalaı rıza bolmaısyń, qalaı tańdanbaısyń! “El bıleýge kerek – aqyl, jú­rek, oı”, degendi Balasaǵun aıt­qan. Al Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń: “Men óz halqym­nyń jolynda basymdy báıgege tikken adammyn. Maǵan ary úshin janyn sadaǵa etetin osyndaı tek­ti halyqqa, meni ulym dep tóbe­si­ne kótergen halyqqa, arǵy-ber­gi­degi qazaq balasynyń birde-biriniń peshenesine buıyrmaǵan baqytty – tolyqqandy, táýelsiz memleket qurýdyń basynda bolý ba­qytyn buıyrtqan halyqqa qyz­met etýden artyq eshteńeniń ke­re­gi joq, osy jolda men boıym­daǵy bar qaırat-qabiletimdi, bilim-biligimdi aıamaı jumsaımyn, qandaı táýekelge de baramyn”, degen sózi qaı qazaqtyń bolsyn júregin shymyrlatyp, janyn tolqytady. El múddesi jolyndaǵy kóp táýekeliniń biri – Elbasynyń tól perzentindeı, tóltýma týyndy­syn­daı jaýhar qala Astana. Arǵy-bergi zamanalarda ulan-ǵaıyr qazaq jerinde kórki kóz arbap, tańdaı qaqtyrǵan nebir ásem qalanyń boı kótergeni, sán-saltanat qurǵany az aıtylyp júr­gen joq. Búginde kóneden syr shertetin Qoılyq, Ińkárdarııa sııaqty nemese Otyrar, Saýran, Saraıshyq sııaqty qalalar elimiz­diń ótken ýaqytta óresiniń zor, órisiniń keń bolǵanyn aıǵaqtaıdy emes pe?! Al Astana bolsa dáýirdi tańdandyrǵan danalyq belgisi, sonyń eskertkishi dep bilemin. Taǵy da júrekte qalǵan jaı Arqa tósinde boı túzegen elor­da­nyń on jyldyǵyn toılap, Asta­nada on kún júrdik, odan keıin de jıi jolym túskende erekshe bir sezimde bolamyn. Ǵımaratynan eliniń ǵıbraty, Elbasynyń kóre­gendigi men sezim qylyn shertetin kól-darııa kóńili tanylǵan bas qala Eýrazııalyq keńistiktegi úlken elordaǵa aınalǵan. Búkil elimiz Astanaǵa qarap boı túzeıdi. Astana azattyq alǵan ulty­myz­dyń gúldengen bolashaǵynyń aı­ǵa­ǵy. Jaı ǵana qala emes, Elba­sy­nyń saıası erik-jigeriniń kóri­nisi, batyl qadam, úlken táýe­kel­shildiginiń dáleli desem de bolady. Júzdegen jyldan soń keler urpaqtyń da búgingi oqıǵaǵa berer baǵasy da osy tektes bolatyny kámil. Mine, qazaq halqy táýelsizdik salǵan jańa jolmen jıyrma jylǵa jýyq júrip keledi. Ol ońaı jol emes, jeńilister de, je­ńis­ter de bar. Jańa joldyń, beıtanys joldyń oı-shuńqyry kóp bolaty­ny belgili. Alaıda jańarýǵa, jaqsy ómirge aparatyn kóshbasshyǵa degen senim árdaıym shamshyraq bolyp keledi. Ony alys-jaqyn shetel, alpaýyt mem­leketter de moıyndap, baǵasyn berýde. Solardyń biri AQSh kon­gresmeni Krıs Kenon­nyń bergen baǵasyn baspasóz betinen oqyǵa­nym bar. Ol: “Qazaq­stan qarysh­tap alǵa basyp keledi ári durys baǵytta kele jatyr. Qazaqstan qalyptasty, buǵan onyń basshysy N.Nazarbaevtyń sińirgen eńbegi úlken. Men Qazaqstan tabystary­nyń sáýletshisi Prezı­dent N.Na­zarbaevtyń saıası kóre­gendigin joǵary baǵalaımyn, ol aıtylyp jatqan synǵa qaramastan, elin qýatty ekonomıkalyq elder­diń qataryna qosyp, burynǵydan da aýqymdy saıası reformalarǵa ki­risti”, depti. “Syrt kóz synshy”, degen. Buǵan alyp-qosar eshteńe joq. Alash kósemi Ahmet Baıtur­sy­novtyń: “Qazaqtyń da ózge ult­tar­men jarysatyn kezi keldi”, degeni bar ǵoı. Sol kez dál osy ýaqytta, táýelsizdik tańymen, zamana ósirgen, dáýir týdyrǵan tulǵa N.Nazarbaev kóshbasshymyz bolǵanda týdy dep oılaımyn. “Ulttyń bedelin qalpyna kel­tirdik, qazaq balasy jerdiń negizgi ıesi, daladaǵy uly tarıhtyń mu­ra­geri ekenin, osy eldegi jaqsyǵa da, jamanǵa da jaýapker ekenin tolyq sezinetin boldy. Biz ulttyq rýhty qaster tutatyn halyqtyq qalpymyzǵa oraldyq”, dep jaza­dy Elbasy “Eýrazııa júreginde” kitabynda. Kúni keshe AQSh astanasy Va­shıngtonda ótken ıadrolyq qaýip­sizdik jónindegi sammıt Qazaq eliniń abyroıyn asqaqtatyp, mereıin tasytqan jıyn boldy. Iаdrolyq tajalǵa jáne onyń sy­nalýyna qarsy kúresti qazaq­tar­dyń bastaǵanyn, jappaı qyryp-joıý qarýlarynan bas tartýda da bizdiń eldiń kóshbasshy ekendigin, Qazaqstannyń jasampaz mıs­sııa­syn halyqaralyq qaýymdastyq moıyndady. Qazaqstandy jer betindegi beıbitshiliktiń kóshbasshysy dep álem aıta bastady. Eliniń eńsesin bıiktetip, halqyn dúnıe júzine tanytqan Elbasyna buǵan deıin saýsaqpen sanarlyq qana saıa­sat­ker­ler ıe bolǵan Beıbitshilik jáne aldyn alý dıplomatııasy syı­lyǵy tabys etilýi sonyń aıqyn kórinisi. Barasha qazaqtyń júregi qýanyshtan taǵy bir shalqydy, maqtandy, mereılendi. Táýbe delik, táýelsizdigimiz baıandy, tuǵyry bıik bolǵaı delik. Zylıha TAMShYBAEVA, Eńbek Eri, “Eńbekshi” JShS dırektory. Almaty oblysy.