«Eń kókeıkesti áleýmettik máseleler reıtıngi»

Áleýmettik zertteýler nátıjesiniń aqparattyq anyqtamasy 2013 jyldyń 13 qarashasynan 22 jeltoqsanyna deıin «Nur Otan» partııasynyń Qoǵamdyq saıasat ıns­tıtýty «Eń kókeıkesti áleýmettik máseleler reıtıngi» áleýmettik zertteýin júrgizdi. «Nur Otan» partııasyndaǵy jańarý maqsatty-jobalyq jumys prınsıpin engizýge múmkindik týǵyzdy. Jáne Qoǵamdyq saıasat ınstıtýty ár jobany qajetti aqparat jáne sarapshylardyń keńesimen qamtamasyz etý úshin «aqyldasý ortalyǵy» bolýǵa yqylasty. Bul zertteýler ınstıtýttyń osy baǵyttaǵy mańyzdy qadamy bol­dy. Salystyrmaly túrde alǵanda, elimizdegi eń kókeıkesti máse­le­lerge baılanysty qoǵamdyq pikir partııanyń kún tártibin be­l­gi­leý men onyń jobalaryn júzege asyrýdaǵy jumysynyń negizin quraıtyn bolady. Respondentterdiń sany – Qazaq­stannyń barlyq aımaq­taryndaǵy jáne respýblıkalyq deńgeıdegi mańyzy bar qalalardaǵy 16 men 68 jas aralyǵyndaǵy 1600 adam. Saýaldamaǵa qatysqan qala­lyq­tardyń úles salmaǵy – 55%,  aýyl men selo turǵyndaryniki – 45%. Saýaldamaǵa qatysýshylardan turǵylyqty jerindegi máselelerge qatysty jaýap alynǵanda, azamat­tardyń 52 paıyzy onyń eń ózektisi retinde kommýnaldyq qyzmet baǵalarynyń joǵarylyǵyn atady. Aımaqtardyń ishinde tarıftiń qymbattyǵy, ásirese, Batys Qazaq­stan oblysynyń tur­ǵyn­daryn qatty alańdatady – 81%, 2-orynda Almaty qalasy – 76%, Qostanaı oblysynda bul kórsetkish – 74%. Bul – eldegi qorytyndy nátıje boıynsha úshinshi oryn. Birinshi kezekte qajet taýarlar baǵasynyń joǵarylyǵy men tabystyń tómendigin (aılyq, zeınetaqy, shákirtaqy) suhbat berýshilerdiń 46 jáne 40%-y belgiledi. Birinshi kezekte qajet taýarlar baǵasynyń qymbattyǵy, ásirese, Batys Qazaqstan oblysynda ózekti bolyp tabylady, aımaq turǵyndarynyń 80%-y ony eń ótkir másele retinde ataǵan. Bul kórsetkish qorytyndysynyń nátıjesi boıynsha ekinshi bolyp Soltústik Qazaqstan oblysy tirkeldi, aıyrmashylyǵy 9-oryndy quraıdy – 71%. Tabystyń tómen­digin aıtqan suhbat berýshi­lerdiń eń joǵary paıyzy Mańǵys­taý oblysynda – 62%, Qaraǵandy jáne Jambyl oblysynda suralǵan­dardyń 58%-y ony eń ótkir másele retinde atady. Joǵaryda atalǵandardan bólek, azamattardy tolǵandyratyn eń ózekti problemalardyń bestigine ju­myssyzdyq pen turǵyn úı máselesi (baspananyń joqtyǵy, bul saladaǵy memlekettik baǵdarla­manyń tıimsizdigi) kiredi. Bir aıta keterligi, jumyssyz­dyq máselesi elimizdiń ońtústik aımaǵynyń turǵyndaryn kóbirek tolǵandyrady: Jambyl oblysy – 69%, OQO – 51%, Almaty qalasy – 42%, Almaty oblysy – 37%, Qyzylorda oblysy – 31%. Saýaldamaǵa qatysýshylardyń 40 jáne 42%-y Astanadaǵy jáne Aqmola oblysyndaǵy turǵyn úı máselesiniń ózektiligin atap ótken. Sondaı-aq, respondentter­ge joldardyń sapasyzdyǵy (25%), ekologııalyq ortanyń qo­laı­­syzdyǵy (20%), 45 jastan ke­ıin jumysqa turýdyń qıyn­dy­ǵy (19%), densaýlyq saqtaý sala­syndaǵy problemalar (19%), bala­baqshalardyń jetispeýshiligi (18%), turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵynyń problemasy (15%), analarǵa, múgedekterge, balalar úıine áleýmettik qoldaý kórsetýdiń tómendigi (15%) sııaqty jaýaptardyń nusqasy usynyldy. «Egemen-aqparat».