Otbasynda ákeniń orny erekshe

Naqtyraq aıtsaq, otbasylyq saıasatqa jaýapty ortalyq jáne óńirlik memlekettik organdardyń, qoǵamdyq birlestikterdiń, halyq­aralyq uıymdardyń, Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy men Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jáne ǵylymı-sarapshylyq qaýym­dastyqtyń ókilderi ákeler ınstıtýtyn damytý máselesin birlese talqylady. Otbasy ınstıtýtyn nyǵaıtý jáne er-azamattyń otbasyndaǵy róli men jaýapkershiligin arttyrý maq­saty kózdelgen forýmda Aqparat jáne qoǵamdyq damý vıse-mınıstri Asqar Ýmarov qatysýshylardy úkimettik emes sektormen birlesip, mınıstrliktiń otbasy ınstıtýtyn qoldaý boıynsha júrgizip jatqan jumysy, sondaı-aq granttyq jobalardy jáne turmystyq zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý sharalaryn iske asyrý týraly habardar etti. Qazirgi ýaqytta 31 óńirlik otbasyn qoldaý ortalyǵy jumys isteıdi, olar ómirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan otbasylarǵa mańyzdy áleýmettik jáne quqyqtyq kómek kórsetedi. Elimizde 2013 jyldan bastap Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasy boıynsha jyl saıyn Otbasy kúni atap ótiledi jáne jyl saıyn «Mereıli otbasy» ulttyq konkýrsy ótkiziledi, oǵan 8 jyl ishinde Qazaqstannyń barlyq óńirlerinen 18 myńnan astam otbasy qatysty. Sonymen qatar vıse-mınıstr otbasylarǵa qoldaý kórsetý, otbasylyq janjaldardy sheshý jáne balalary bar áıelderdi ýaqytsha turǵyn-jaımen qamtamasyz etý boıynsha 234 ortalyq qurý josparlanǵanyn atap ótti. Otbasy – shaǵyn memleket. Iаǵnı ol da ózinshe basqarýdy talap etedi. Sondyqtan da otbasynyń qurylymyna zor mán berilip, onyń irgetasynyń berik bolýyna atsalysý – árbir múshesiniń mindeti.  Qazaqta «Uıada ne kórseń ushqanda, sony ilersiń», «Ata kórgen, oq jonar, sheshe kórgen ton pisher», «Ataǵa ne qylsań, aldyńnan sol keledi», «Ákege qarap ul óser, sheshege qarap qyz óser» degen kóptegen ólshemder bar. Osy ólshemderge qaraıtyn bolsaq, bar másele otbasynan bastalatynyn uǵýǵa bolady. Ult bolashaǵynda otbasy eń basty tuǵyrdy ıelenedi. «Ákege baǵyný – Allaǵa baǵyný» depti Muhammed paıǵambarymyz. Al Sahabalardyń: «Balanyń izgi bolýy – Alla taǵaladan, al ádeptilik – ákeden», deıtin sóziniń tereń máni bar. Aqyly men paıymy tereń analar balalaryn únemi ákesin syılap, qurmetteýge beıimdep otyrady. Ákege qurmet kórsetýge, qyzmet etýge balany jasynan anasy úıretip otyrsa, mundaı otbasynda árdaıym tártip, yntymaq pen birlik bolatyny sózsiz. О́ıtkeni ul-qyzyn namysshyldyqqa, eli, qala berdi óz baýyrlary úshin eńbek etip, ómir súrýge baýlyp otyrýda ákeniń minez-qulqy, ózgelermen qarym-qatynasy, óner-bilimi, meıirimi men talap qoıǵyshtyǵy, eńbekqorlyǵy sheshýshi mańyzǵa ıe. Áke – urpaq ıesi, panasy, aıbary, úı basshysy, asyraý­shysy jáne tárbıeshisi. Forýmda osyndaı oı-pikirler aıtyldy.

Al Shymkent qalasy ákiminiń birinshi orynbasary Shyńǵys Muqan óz sózinde búginde qoǵam aýqymdy transformasııany basynan ótkizýde ekenin aıtyp ótti. «Osylaı jedel ózgerip jatqan qoǵamdaǵy er azamattardyń orny men róli, onyń moınyndaǵy mindetter qandaı? HHI ǵasyr jaǵdaıynda jaqsy ákege qandaı talaptar qoıylady? Búgingi forým, mine, osy máselelerdi ashyq talqylaýymen mańyzdy dep oılaımyn. Sonymen búgingi ákelerdiń eń mańyzdy mıssııasy qandaı? Meniń oıymsha qazirgi ákeniń basty mindeti – áıelderdi baqytty etý. Sebebi, áıel baqytty bolsa, bala da, otbasy da baqytty bolady. Tipti, áıel baqytty bolsa, álem baqytty desek te artyq aıtqandyq emes, dedi Shyńǵys Muqan. Sondaı-aq qala ákiminiń birinshi orynbasary Gerrı Chepmenniń «Mahabbattyń 5 tili» atty kitaby aǵylshyn tilinen qazaq tiline aýdarylyp jatqanyn aıtty. – Bul kitapta avtor otbasy baqytty bolýy úshin mynadaı 5 tásildi qoldanýdy usynady. Olar: jaqsy sóz aıtý, ýaqytty mazmundy ótkizý, syılyq berý, bir-birine adal qyzmet etý jáne fızıkalyq qarym-qatynas. Bú­gin­gi er azamattar osy bes máselege mu­qııat bolsa, jary men balalaryn baqyt­ty ete alady dep oılaımyn. Bul óz kezeginde elimizde otbasy ınstı­týtynyń nyǵaıýyna yqpal etedi».

Sonymen qatar forýmda Parla­ment Senatynyń depýtaty, Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııanyń múshesi Lázzat Súleımen, Májilis depýtaty Baqytbek Smaǵul, BUU halyqtyń qonystanýy salasyndaǵy qorynyń (IýNFPA) Qazaqstandaǵy atqarýshy ókili Raıymbek Seısemálıev sóz sóılep, forým jumysyna sáttilik tiledi. «Erlerdiń róli, olardyń otba­sy­lyq ómirge qatysýy jáne Qazaq­standaǵy balalardy tárbıeleý» atty ke­shendi ulttyq áleýmettik zertteý nátı­jeleriniń tusaýkeseri forým baǵdar­lamasynyń mańyzdy bóligine aınal­dy. Sondaı-aq «BAQ pen bloger­lerdiń Qazaqstandaǵy Otbasy ınstı­týtyn qalyptastyrýǵa áseri», «Ot­basy jáne din», «Mektepter janyn­daǵy ákeler keńesin damytý», «Erek­she balalardyń erekshe ákeleri», «Ot­basylyq tárbıede ákeniń rólin arttyrý», «Balalardyń sporttyq tárbıesi», «Bala tárbıesindegi kitap­tar­dyń róli» atty paneldik sessııalar ótti.