Ekonomıka • 10 Qarasha, 2021

Ekonomıkanyń qalpyna kelýi jedeldeı tústi

29 ret kórsetildi

Premer-Mınıstr Asqar Mamınniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda birinshi kezekte ádettegideı eldegi sanıtarlyq-epıdemııalyq ahýal qaraldy.

Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»

Koronavırýsqa qarsy revaksınalaý bastalady

Densaýlyq saqtaý mınıstri Alekseı Soı sanıtarlyq-epı­de­mııalyq jaǵdaı turaq­ty bo­lyp turǵanyn aıtty. Vırýs­tyń rep­rodýktıvti ındeksi 0,90 qu­raıdy. Infeksııalyq tósek­ter 30%, reanımasııalyq tósek­ter 26% toly. Koronavırýs ın­fek­sııasynyń taralý qarqyny bo­ıynsha Shymkent qalasy, Aq­tóbe, Atyraý, Almaty, Batys Qazaq­stan, Túrkistan, Jambyl, Qyzyl­orda, Mańǵystaý jáne Shyǵys Qazaqstan oblystary «jasyl aımaqta», Nur-Sultan jáne Al­maty qalalary, Aqmola jáne Qa­ra­ǵandy oblystary «sary aımaq­ta» ornalasqan. Qostanaı, Pavlo­dar jáne Soltústik Qazaqstan ob­lys­tary «qyzyl aımaqta» tur.

Búgingi tańda shamamen 8,5 mln adam vaksınanyń birinshi komponentin, 7,7 mln-nan astam adam ekinshi komponentin aldy.

Eýropanyń birqatar elinde, sondaı-aq Qazaqstanmen shekaralas memleketterde syrqattaný­shylyqtyń ósýin eskere otyryp, Úkimet basshysy sanıtarlyq talaptar sharalarynyń jap­paı saqtalýyn qamtamasyz etýdi, monıtorıngtik toptardyń talap­tar­dyń saqtalýyn baqylaý jónin­degi jumysynyń tıimdiligin kú­sheıtýdi jáne buzýshylarǵa qatań sharalar qabyldaýdy tapsyrdy. «22 qarashadan bastap buǵan deıin ekpe alǵan azamattardy revaksınalaý bastalady. Osyǵan baılanysty egý pýnktteriniń, medısınalyq uıymdardyń jáne medısına qyzmetkerleriniń daıy­n­dyǵyn qamtamasyz etý qajet» dedi A.Mamın.

О́sý kórsetkishi 3,5%-dy qurady

Úkimet otyrysynda elimizdiń 2021 jylǵy qańtar-qazandaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq da­mýy­nyń jáne respýblıkalyq bıýd­jettiń atqarylýynyń qorytyn­dylary qaraldy. Ulttyq ekonomıka mınıstri Áset Erǵalıev, Ulttyq bank tóraǵasy Erbolat Dosaev, Qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaev ekonomıkanyń damýy, aqsha-nesıe saıasaty, respýb­lıkalyq bıýdjettiń atqarylýy, mem­lekettik satyp alýdaǵy jergi­likti qamtý týraly baıandady.

Ulttyq ekonomıka mınıstri Á.Erǵalıevtiń aıtýynsha, bıylǵy qańtar-qazan aılarynda Qazaqstan ekonomıkasynyń ósý kórsetkishi 3,5%-dy qurady. Osy esepti ke­zeń­de negizgi trendter boıynsha qyzmet kórsetý sektoryndaǵy ósý qarqynynyń jedeldeýi, óń­deý ónerkásibi men qurylys sala­larynyń ekonomıkanyń ósýi men turaqtylyǵynyń draıverleri bolyp qala berýi, eksporttyń joǵary ósim dınamıkasy, óndirý­shi emes sektorlardaǵy joǵary ın­vestısııalyq belsendiliktiń saq­talýy baıqalýda. «Osy jyl­dyń qańtar-qazanynda naqty sek­tordaǵy ósim 2,9% qurady. Qyzmet kórsetý salasynda isker­lik belsendilik 3,4%-ǵa deıin ós­ti. Salalar arasynda aqparat jáne baı­lanys, saýda, sýmen jab­dyq­taý, qurylys, elektrmen jab­dyqtaý, óńdeý ónerkásibi joǵary ósim kórsetýde», dedi Á.Erǵalıev.

Ishki jáne syrtqy ınvestısııa­lardy tartý ekonomıkalyq ósýdiń mańyzdy faktory bolyp qalyp otyr. Bul rette óndirýshi emes sa­lalar ınvestısııalar boıynsha tar­tymdy baǵyt bolyp saqtalýda. «Bıylǵy 10 aıda negizgi kapı­talǵa ınvestısııalardyń ósý qarqyny 2,5%-dy, onyń ishinde taý-ken ónerkásibin esepke alma­ǵanda, negizgi kapıtalǵa ınvestı­sııalardyń ósý qarqyny 14%-dy qurady. Investısııalar, qurylys salasynda – 2,2 esege, óńdeý ónerkásibinde – 78,6%-ǵa, aýyl sharýashylyǵynda – 41,9%-ǵa, saý­dada – 31,4%-ǵa, jyljymaıtyn múlikpen operasııalar salasynda – 17,4%-ǵa jáne qarjy salasynda – 12,1%-ǵa ósti. О́ńirler ara­synda eń joǵarǵy kórsetkish Shymkent, Almaty qalalarynda jáne Aqtóbe, Pavlodar, oblystarynda baıqalýda» dedi mınıstr.

Bıylǵy qańtar-qyrkúıekte syrtqy saýda taýar aınalymy 72,8 mlrd dollardy qurady, onyń ishinde eksport boıynsha kór­setkish 43,3 mlrd dollarǵa deıin jetti. Bul rette óńdelgen taýar­lar eksporty 25,5%-ǵa ósip, 14 mlrd dollarǵa deıin jetti. Taýar­lar ımporty 29,5 mlrd dollardy qurady. Jalpy, oń saýda balansy ótken aıǵa qaraǵanda 1,8 mlrd ósip, 13,8 mlrd dollardy qurady.

О́ńdeý ónerkásibinde turaqty ósý úrdisi saqtalýda. Bıylǵy qań­tar-qazanda sala boıynsha ón­di­ris kólemi 5,3%-ǵa ósti. 14 óńir boıynsha oń ósý kórsetkishi tir­keldi. Eń joǵarǵy ósý Almaty qala­synda, sondaı-aq Almaty, Qostanaı jáne Qyzylorda oblys­tarynda baıqalýda.

Ulttyq bank tóraǵasy E.Dosaev álemdik ekonomıkada pan­­­de­­mııaǵa negizdelgen suranys pen usy­nystyń teńgerimsizdigi, shıki­­zat pen azyq-túlik taýar­lary­­­na baǵanyń joǵary bolýy ınflıasııanyń ósýi­­men qatar júretin qalpyna kelý jalǵa­syp jatqanyn aıtty. «Jal­py, álem­dik ınflıasııa aıa­sy joǵa­ry bolyp qalyp otyr. Da­my­­ǵan jáne damýshy elder kóp jyl­dyq eń joǵary kórset­kish­­ter­diń jańarýyn tirkeýde. Bıyl­­ǵy qyr­kúıekte AQSh-taǵy ın­flıa­­sııa rekordtyq 5,4%-ǵa deıin, qazan­da Eýroodaq pen Reseı Fede­ra­sııasynda tıisinshe 4,1%-ǵa jáne 8,1%-ǵa deıin ósti», dedi E.Dosaev.

E.Dosaevtyń aıtýynsha, eli­miz­de qazanda aılyq ınflıasııa 0,7% boldy. Jyldyq ınflıasııa azyq-túlik baǵasynyń 11,5%-dan 11,3%-ǵa deıin baıaýlaýy aıasyn­da sońǵy 6 aıda alǵashqy ret ósimin toqtatyp, 8,9% deńgeıinde saqtaldy. Bul rette azyq-túlikke jatpaıtyn ınflıasııa 7,5%-dan 7,8%-ǵa deıin, aqyly kórsetiletin qyz­met ınflıasııasy 6,8%-dan 6,9%-ǵa deıin jedeldeýin jalǵas­tyr­dy. Jańa ósken kókónis baǵa­sy maýsymdyq 5,5%-ǵa (úles – 0,3 paıyzdyq tarmaq) jáne jumyrtqanyń baǵasy 7,2% ósýi arqyly azyq-túlik ınflıasııasy 0,7%-dy qurady. Qııar men qyzanaq baǵasy 22%-ǵa joǵary óskenin kórsetti. Qus fabrıkalarynda óndiris kóleminiń qys­qarýynan, jem qunynyń artýy­nan, sondaı-aq 2022 jyldan bas­tap sýbsıdııalardy alyp tastaý yqtımaldyǵynan jumyrtqanyń baǵasy ósti. «Dızel otynynyń baǵasy 16,6%-ǵa nemese 34 teńgege kúrt ósýinen azyq-túlikke jatpaıtyn ınflıasııa bir aıda 1% boldy. Dızel otyny baǵasy­nyń aıtarlyqtaı ósýi osy jylǵy qazanda jyldyq ınflıasııany tómendetýge múmkindik bermedi. Iskerlik belsendiliktiń qalpyna kelýi jáne kórsetiletin qyzmet sektorynda ózindik qunnyń ul­ǵaıýy aıasynda aqyly qyzmet ınflıa­sııasy 0,5% boldy. Osy jylǵy 9 aıda qyzmet óndirýdiń naqty kóleminiń ındeksi 2,9%-ǵa ósti. Qazanda jyldyq ınflıasııa­sy jedeldegen óńirlerdiń sany 13-ten 7-ge deıin (17-den) tómen­dedi. 6 óńirde jyldyq ınflıasııa baıaýlady jáne 4 óńirde osy jyl­ǵy qyrkúıektegi deńgeıde saq­taldy», dedi E.Dosaev.

О́ńirlerdegi azyq-túlik baǵa­synyń ósýin turaqtandyrý ınflıa­­sııanyń monetarlyq emes fak­tor­laryn ustap turýǵa baǵyttal­ǵan Inflıasııaǵa qarsy den qoıý shara­lary­nyń keshenin Úkimet jáne ákim­dik­terdiń tarapynan iske asyrý ná­tı­jesi bolyp sanala­dy. Baǵa tu­raq­tanýynyń alǵashqy belgi­lerin­e qaramastan, ınflıasııa aıasy áli de bolsa joǵary bolyp qalýda.

Memleket basshysy 2021 jy­ly ınflıasııany 8,5%-ǵa deıin tu­­raq­tandyrý boıynsha qoı­ǵan min­­detke jetý úshin sońǵy eki aı­da jı­naq­talǵan ınflıasııa 1,4%-dan as­paýǵa tıis. Sońǵy 5 jyl­da jı­naq­talǵan ınflıasııa qara­sha-jeltoqsanda tarıhı turǵy­dan orta eseppen 1,7% bolǵanyn es­ke­retin bolsaq, bul mindet qol je­ter­lik bolyp keledi. «Búgingi tań­da Úkimet pen ákimdikter áleý­­­mettik mańyzdy azyq-túlik ta­ýar­­lary baǵasynyń ósýine bas­ty nazar aýdarýda. Alaıda áleý­­mettik mańyzdy azyq-túlik taýar­larynyń quramyna kirmeı­tin, biraq tutynýshylyq baǵalar ındeksinde salmaǵy úlken jáne jyldyń sońǵy aılarynda qym­bat­taýǵa beıim azyq-túlik taýar­lary­na da nazar aýdarǵan jón. Inflıa­sııaǵa qarsy den qoıý shara­lary­nyń kesheni sheńberinde ta­ýar naryqtaryndaǵy teńgerimsiz­dikterdi joıý maqsatynda jú­ıe­li jáne aldyn alý sharalaryn qabyl­daý ınflıasııany turaq­tan­dyrýǵa jáne 2022 jyly 4-6% nysanaly dálizge enýge múmkindik beredi», dedi E.Dosaev.

Qarjy mınıstri E.Jamaýbaev bıylǵy 10 aıdyń qorytyndysy boıynsha memlekettik qarjyny oryndaý kórsetkishteri tómendegi­deı qalyptasqanyn habarlady:

Memlekettik bıýdjetke 8 trln 719 mlrd teńge somasynda kirister tústi nemese jospar 102,9% atqa­ryl­dy. Respýblıkalyq bıýdjetke 5,6 trln teńge tústi nemese jos­par 100,2% atqaryldy. «Jalpy, kirister boıynsha jospar 13 mlrd teńgege asyra oryndaldy, onyń ishinde salyqtar – 24 mlrd teńgege. Bul rette salyqtyq emes túsim­der 14 mlrd teńgege at­qa­ryl­mady. Salyq boıynsha asyra oryndaýdyń negizgi somalary korporatıvtik tabys salyǵyna, paıdaly qazbalardy óndirýge salynatyn salyqqa jáne shıki munaıǵa eksporttyq kedendik bajǵa tıesili», dedi E.Jamaýbaev.

Korporatıvtik tabys salyǵy boıynsha jospardyń asyra oryndalýy 666 iri salyq tóleýshi bo­ıynsha málimdelgen avanstyq tólemder somasynyń 67%-ǵa ul­ǵaıýyna baılanysty.

Memlekettik bıýdjettiń shy­ǵys­tary 98,7%-ǵa, respýblı­kalyq bıýdjettiń shyǵystary 99,6%-ǵa, jergilikti bıýdjetterdiń shy­ǵystary 98%-ǵa atqaryldy. Res­pýblıkalyq bıýdjet boıynsha shyǵystar 12 trln teńgeni qurady. Atqarylmaý 50 mlrd teńgeni qurady, onyń ishinde 10 mlrd teńge – únemdeý. «Igerilmeýdiń neǵurlym iri somalary Tótenshe jaǵdaılar, Sıfrlyq damý, ınno­vasııalar jáne aeroǵarysh óner­kásibi, Densaýlyq saqtaý, Ishki ister jáne Qarjy mınıstr­lik­terinde qalyptasty. Igeril­meýdiń negizgi sebepteri: tólem naqty kórsetilgen qyzmet kólemi boıynsha júrgizilgen, shot-fak­týralardyń, oryndalǵan jumys aktileriniń ýaqtyly usy­nylmaýy, qazynashylyq organdaryna tólem shottaryn kesh usyný, konkýrstyq rásimderdiń uzaq ótkizilýi», dep túsindirdi Qarjy mınıstri.

Máseleni qorytyndylaǵan Úkimet basshysy Asqar Mamın Qazaqstan ekonomıkasy senimdi ósý qarqynyn saqtap kele jat­qanyn atap ótti. Bıylǵy on aı­dyń qorytyndysy boıynsha IJО́ ósimi 3,5% qurady. Naqty sek­torda óndiristiń ornyqty ósý qarqyny baıqalyp otyr. Osy­laısha, óńdeý ónerkásibi óndi­risi­niń kólemi 5,3%-ǵa ósti. О́sim mashına jasaýda 19,5%, onyń ishinde avtomobıl jasaýda 23,4%, lokomotıvter men vagondar óndirisinde 59,0%, qurylys materıaldary óndirisinde 9,3%, farmasevtıkada 33,6%, plastmassa buıymdary óndirisinde 36,5%, kıim óndirisinde 11,4%, jıhaz óndirisinde 11,8%, daıyn metall buıymdary óndirisinde 16,4% baıqalady.

Karantındik sharalardy bir­tindep jeńildetýdiń nátıje­sinde qyzmet kórsetý sektoryndaǵy iskerlik belsendilik 3,4% ósim­men qalpyna kelgen, bul jaǵdaı baılanys qyzmetteri (+12,9 %) men saý­dadaǵy (+9,5 %) serpinniń joǵary bolýyna oraı qalyptasty.

Qurylys salasy 7,6%-ǵa ósti. 10 aıda elimizde 11,6 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalaný­ǵa berildi, bul ótken jyldyń sáı­kes kezeńimen salystyrǵanda 7,9%-ǵa artyq.

Osy jylǵy qańtar-qazan aı­larynyń qorytyndylary boıyn­sha Almaty jáne Jambyl oblys­tary, Nur-Sultan jáne Shym­kent qalalary barlyq 7 negizgi makro­kórsetkish boıynsha Aq­mola, Aqtóbe, Atyraý, Shyǵys Qazaqstan, Qostanaı, Mańǵys­taý, Pavlodar, Túrkistan oblys­tary jáne Almaty qalasy 6 kór­set­kish boıynsha, Qyzylorda jáne Soltústik Qazaqstan oblys­tary 5 kórsetkish boıynsha áleýmet­tik-ekonomıkalyq damý ósimin qam­ta­masyz etti. Eń tómengi kórset­kish­terge Qaraǵandy jáne Batys Qazaq­stan oblystarynda qol jetkizildi.

Úkimet basshysy azyq-túlik taýarlary baǵasynyń ósýin tejeýdi, otandyq óndiristi qoldaýdy qamtamasyz etýdi, ınvestısııa tartýdy, eksportty ilgeriletýdi, halyqtyń jumyspen qamtylýyn saqtaýdy jáne turaqty jumys oryndaryn qurýdy tapsyrdy.

31 zań jobasyn ázirleıdi

Úkimet otyrysynda Úkimettiń zań jobalaý jumystarynyń 2022 jylǵa arnalǵan josparynyń jobasy qaraldy.

Osy másele jóninde baıan­daǵan Ádilet mınıstri M.Beke­taev Úkimettiń zań jobalaý ju­mys­tarynyń 2022 jylǵa arnal­ǵan jospary 31 zań jobasyn ázirleýdi jáne Parlamentke engizýdi kózdeıtinin, onyń ishinde 11-i – birinshi jartyjyldyqqa, 20-sy – jyldyń ekinshi jartysyna josparlanǵanyn aıtty. Zań jobalary memlekettik qyz­met, jylý energetıkasy, den­saýlyq saq­taý, bilim berý, máde­nıet jáne sport salalaryn odan ári da­my­­týǵa jáne retteýge, ter­ro­rızm­­di qar­jy­landyrýǵa jáne kiris­terdi zań­dastyrýǵa qarsy is-qı­myl tásil­­derin, aglomerasııalar­dy damy­týǵa, azamattyq jáne qyl­mys­­tyq zańnamany jetil­dirýge jáne t.b. baǵyttalǵan. «Qazaq­stan Respýblıkasynyń áleý­met­­tik kodeksin» jáne «Tu­tyný­shylar­dyń quqyqtaryn qor­ǵaý týraly», «Sáıkestikti baǵalaý tý­ra­ly», «Kásibı bilikti­lik týraly», «Jylý energetı­kasy týra­ly», «Ag­lo­me­rasııalardy damytý týraly» 5 jańa zań ázirleý josparda bar.

Úkimet basshysy memlekettik organdardyń birinshi basshylaryna zań jobalarynyń sapasyn jáne ony Parlamentke ýaqtyly engizilýin qamtamasyz etýdi tapsyrdy.

Halyq sanaǵyna belsendi qatysqanyn atap ótti

Úkimet otyrysynda Ult­tyq halyq sanaǵynyń aldyn ala qorytyndysy qaraldy. Stra­­tegııalyq josparlaý jáne re­for­­malar agenttiginiń Ulttyq sta­tıs­tıka bıýrosynyń basshy­sy Nurbolat Aıdapkelov halyq sanaǵyn ótkizý jónindegi jumys­tyń aıaqtalǵany týraly baıandady.

Onyń aıtýynsha, halyqtyń 60%-ǵa jýyǵyna dástúrli sanaq júrgizildi. Elimizde tuńǵysh ret halyq sanaǵy elektrondy túrde ótkizildi. Halyqtyń 40%-dan astamy sanaqqa sanaq.gov.kz saıtynda elektrondy sanaq paraqtaryn ózderi toltyrý arqyly qatysty.

Halyq sanaǵyna sanaq perso­naly­nyń 25 myńǵa jýyq adamy, son­daı-aq Ulttyq statıstıka bıýro­­synyń aýmaqtyq bólim­she­leri men ortalyq apparaty­nyń qyz­­met­kerleri qatysty. Sanaq­tyń aldyn ala qorytyn­dysy bar­lyq tekserý aıaqtalǵan­nan keıin jel­toqsan aıynyń sońynda shyǵarylady.

Úkimet basshysy kúrdeli epı­demııalyq jaǵdaılarda ótken Ulttyq halyq sanaǵy meılinshe sapaly uıymdastyrylǵanyn atap ótti. Premer-Mınıstr qa­zaq­standyqtarǵa osy mańyzdy naýqanǵa belsendi qatysqany úshin, sondaı-aq Ulttyq statıstıka bıýrosynyń qyzmetkerleri men osy naýqanǵa jumyldyrylǵan azamattarǵa atqarǵan jumysy úshin rızashylyǵyn bildirdi.

Sońǵy jańalyqtar

«Omıkron» «Toıotany» qyspaqqa aldy

Tehnologııa • Búgin, 14:00

Bir kúnde 3907 adam koronavırýstan aıyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:45

15169 adam koronavırýs juqtyrdy

Koronavırýs • Búgin, 09:17

Uqsas jańalyqtar