Bıznes júrgizý odan ári jeńildetilmek

Premer-Mınıstr Serik Ahmetovtiń tóraǵalyǵymen keshegi kúni ótken Úkimet otyrysynda Búkilálemdik banktiń 2014 jylǵa «Doing Business» reıtıngi boıynsha ındıkatorlaryn jaqsartý jónindegi keshendi jospardyń sharalary qaraldy. Osy rette Premer-Mınıstr ótken jyly elimizdiń osy reıtıng boıynsha 189 el ishinen úsh saty joǵarylap, 50-orynǵa taban tiregendigin, degenmen, reıtıngtiń keıbir ındıkatorlary boıynsha Qazaqstan kórsetkishteri áli de tómen ekendigin, olardy joǵarylatý jóninde sharalar ázirlengendigin aıta kele, osy jóninde baıandamany jasaý úshin О́ńirlik damý mınıstri Bolat Jámishevke sóz berdi. Bolat Jámishevtiń habar­laǵa­nyndaı, bul reıtıng sheń­berindegi júzege asyrylatyn jumystardyń negizgi maqsaty – elimizde bıznes júrgizýge kedergi bolyp otyrǵan ákimshilik shekteýlerdi anyqtaý men taldaý jáne olardy joıýdyń qajetti sharalaryn qabyldaý. Osy maqsatta qabyldanǵan jospar 11 ındıkatorlyq kórsetkish boıynsha 46 is-sharany qarastyrady. Bul sharalardy júzege asyrý úshin 5 kodekske, 3 zańǵa jáne 11 zań aıasyndaǵy aktige ózgerister engizilýi qajet. Ol ózgerister bızneske qoıylatyn birqatar talaptardy qamtıdy. Sonyń ishinde ekologııalyq, energetıkalyq, ónerkásiptik-qaýipsizdik ba­ǵy­tyn­daǵy talaptar bar. Bolat Jámishevtiń aıtýynsha, elimiz ótken jyly Búkilálemdik bank reıtıngi boıynsha 189 eldiń arasynda 50-oryn alǵanymen keıbir jekelegen ındıkatorlar boıynsha kórsetkishimiz kóp tómen bolyp otyr. Máselen, «Halyqaralyq saýda» ındıkatory boıynsha 186, «Qurylysqa ruqsat berý» ındıkatory boıynsha 145, «Elektrmen qamtý jelisine qosylý» ındıkatory boıynsha 86, «Nesıe alý» ındıkatory boıynsha 89-oryndarda tur ekenbiz. Negizgi másele osy ındıkatorlar boıynsha jaqsy kórsetkishterge qol jetkizý qajet bolyp otyr. Keshendi jospar reıtıng boıynsha alǵa basý úshin birqatar naqty sharalardy qarastyrǵan. Máselen, «Kásiporyn ashý» ındıkatory boıynsha Ulttyq bank jelisindegi eki qujatty (zańdy tulǵanyń tirkeýden ótkenin kýálandyratyn jarǵy men qujatty) alyp tastaý kózdelgen. Al Qarjy mınıstrliginiń júıesi boıynsha qarjy monıtorıngi sýbektileriniń klıentti teksergen kezde talap etetin tizbedegi tórt birdeı qujat (salyq tóleýshi nómiriniń tirkelgendigi týraly kýálik, statıstıkalyq karta, zańdy tulǵanyń tirkeýden ótkendigin kýálandyratyn jarǵy men qujat) joıylmaq.   Osyndaı ózgerister «Menshikti tirkeý», «Nesıe alý», «Elektrmen qam­tý júıesine  qosylý», «Halyq­ara­­lyq saýda», «Salyq salý», «In­ves­tor­lardy qorǵaý» sekildi basqa da kóp­tegen ındıkatorlardy qamtyp otyr. Munan keıin sóz kezegin alǵan Ekonomıka jáne bıýdjettik jos­parlaý mınıstri Erbolat Dosaev ózi basqaratyn vedomstvo tarapynan atalǵan baǵytta júrgizilgen jumystar jaıyn baıandap ótti. Ol negizinen alǵanda eksporttyq jáne ımporttyq operasııalardy júrgizý ýaqytyn qysqartý máselesine arnaldy. Mundaǵy iste ilgerileý úshin eksporttyq-ımporttyq rásimderdi júzege asyrý kezinde elektrondy qujat­tar men málimetterdi, elek­trondy-kedendik deklarasııalaý­dy engizý qajettigine basa mán berilgen. Erbolat Dosaev osy rette Qazaqstan-Qytaı baǵy­ty boıynsha júkterdi tasy­mal­daýǵa ketetin ýaqytqa taldaý júrgizilgendigin, osynyń nátı­jesinde konteıner júkteri boıynsha málimetterdi aldyn ala engizý, sondaı-aq, temirjol beketteriniń ınfraqurylymyn damytý jóninde sharalar belgi­len­gendigin, bul sharalar eksport pen ımporttyq operasııalardy júrgizý úderisin edáýir qysqarta túsetindigin málimdedi. Sondaı-aq, eksporttyq-ımporttyq operasııalarǵa qajetti qujattar sanyn qysqarta túsý kózdelip otyr. Máselen, Búkilálemdik bank esebinde osy jóninde kórsetilgen eki qujatty qysqartýǵa usynys engizilgen. Munyń syrtynda eksport pen ımport operasııalaryn júrgizgen kezde kásipkerler shyǵaratyn shyǵyn kólemin qysqartý máselesi de eskerilgen. Osyǵan oraı, Qytaıdaǵy Lıan­ıýn­gan aılaǵynan Qazaqstan­ǵa júk tasymaldaý kezinde bi­ryńǵaı tarıfterdi qoldaný týraly máseleni Qytaı tarapymen pysyqtaý qajettigi paıda bolýda. О́ńirlik damý mınıstriniń orynbasary Serik Nokın qu­ry­lys júrgizýge qatysty ruq­sat beriletin qujattardy Búkil­álemdik bank reıtıngindegi talap­tarmen úılestirý jóninde jumys­tar júrgizilgendigin baıan­dap ótti. Onyń aıtýyna qara­ǵanda, qurylysqa qatysty tehnı­kalyq jaǵdaı qujattaryn berý buryn 30-40 kúndeı ýaqytty qam­­tı­­tyn. Endi ony jeti kúnge deıin qysqartýdyń joldary qaras­ty­ryl­ǵan. Sonymen qatar, osy máselede kásipkerlerden talap etiletin keıbir qujattardy alyp tastaý kózdelgen. Úkimet basshysy Serik Ahmetov júrgizilgen osy jumystardyń barlyǵy Búkilálemdik banktiń reıtıng kórsetkishterinde esepke alynatyn ındıkatorlar boıynsha alǵa basýymyzǵa tikeleı áser etýi qajettigin eske sala ke­le, Serik Nokınnen ol basqaratyn vedomstvonyń sóz bolyp otyrǵan baǵyt boıynsha júr­giz­gen sharalary «Qurylysqa ruq­sat berý» reıtıngi boıynsha qan­daı orynǵa kóterýge jaǵdaı ja­saı ala­tyn­dyǵy týraly naqty surady. Serik Nokınniń osy suraqqa bergen jaýabyna qaraǵanda, jo­ǵarydaǵy sharalar júzege asqan jaǵdaıda Qazaqstan «Qurylysqa ruqsat berý» reıtıngi boıynsha 20-30 oryndarǵa taban tireı alatyn bolady. Otyrysta sóz alǵan Búkil­álemdik banktiń Qazaqstandaǵy ókili osy banktiń reıtıngi boıynsha alǵa basýǵa Qazaqstan Úkimetiniń múddelilik tanytyp otyrǵandyǵyn atap kórsete kele, osy rette birlesip atqarylyp jatqan sharalar óz jemisin beredi degen senimin bildirdi. Sonymen qatar, qaralyp otyrǵan másele arqyly júzege asýy tıis sharalardy qoldaıtyndyǵyn jetkizdi. Talqylaý qorytyndysynda Úki­met músheleri keshendi jos­par jobasyn negizinen alǵanda maquldady. Endi bul isti naqtylaı pysyqtap, Parlament qaraýyna tapsyrý qajet. «Menińshe, úlken jumystar júrgizildi. Osynyń nátıjesinde biz 5 kodekske, 3 zańǵa jáne 11 zań aıasyndaǵy aktige ózgerister engi­zetin bolamyz. Osy rette eskerte ketetin bir másele, Búkilálemdik banktiń kelesi reıtıngtik qory­tyndylaryn jarııalaý aldyn­da elderdegi jaǵdaıdy baǵalaý jumystaryn júrgizetin ýaqytyna az ǵana merzim qalyp otyr. Osy jaǵdaıdy eskere otyryp biz isti barynsha jedeldete túsýi­miz qajet. Jospardyń tarmaq­taryn túgel naqty oryndaý úshin barlyq sharalardy jedel qa­byl­daýymyz qajet», dep máseleni qorytyndylaǵan Úkimet basshysy osy boıynsha tıisti oryndarǵa naqty tapsyrmalar berdi. Suńǵat ÁLIPBAI, «Egemen Qazaqstan».