О́ner • 28 Qarasha, 2021

Meıirim shýaǵy

1520 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Oshaq – qazaq balasy úshin qadirli uǵym. Keıde «oshaǵyńnyń oty óshpesin» degen bir aýyz tilek tutas ómirdiń máni me deısiń. Kómeıine otyn salsań gúr etip, úı ishin qus uıasyndaı jylylyqqa toltyratyn bul buıym balalyq sha­ǵy­myzdyń eń aıaýly esteligindeı. Osy oshaqta anamyz sháıin qaınatyp, sút pisirip, til úıirer tátti tamaǵyn ázirlep, ústel ústin jaınatyp jiberýshi edi. Oıyn balasy qystyń sýyq kúnderi búrseńdep úıge engende jan daýasyn qyzýy kúshti pesh túbinen ta­batyn. Alysta qalǵan móldir shaqqa qııalmen sapar shekkende de barlyq bereke osy oshaqtyń aınalasynda eken ǵoı degen oıǵa qalamyz. Jylylyq ta, meıirim de, tazalyq ta, saǵynysh ta sonda...

Meıirim shýaǵy

О́mirden órilgen shynaıy shyǵar­manyń basty muraty adam kóńilin terbeý, sezimin shymshylaý. Jas sýretshi Nurbolat Asqardyń kenebindegi tanys ta beıtanys beıneler janymyzǵa jylylyq syılady. Á. Qasteev atyndaǵy óner mýzeıinde saltanat qurǵan kórme «Oshaq» dep atalypty. Ataýy men mazmuny úılesip tur. Jeroshaǵy byqsyp, qazany qaınaǵan qazaqy aýyldyń kánigi tirshiligi, áke tulǵasy, ana beınesi, aqshamdaǵy qońyr kesh adaldyqtyń ısin ańqytady. Sýretshi kenebindegi basty ta­qy­ryp otbasy, otbasylyq qun­dy­lyqtar jáne kúndelikti ómir tynysy. Nurbolat úshin otbasy – adam jan-dúnıesiniń qalyptasýynyń negizi. Bul negiz ishki álem men jeke kózqarasty, tipti adamdardyń keleshek taǵdy­ryn anyqtaıdy. О́ıtkeni otbasy – bul mahabbat, jeńis jáne adamdardyń rýhanı baılyǵy. Sýret­shini árdaıym kúndelikti ómir­di erekshe maǵynamen toltyratyn qarapaıym ómir sıýjetteri qyzyqtyratynyn ańǵardyq.

Nurbolattyń qoltańbasy ha­­qyn­­da ónertanýshy Samal Ma­­my­­­­to­vanyń paıymy mynadaı: «Kez kelgen jeke kórme­niń negizgi maqsaty – sýret­shi­niń shyǵarmashylyǵyn múmkin­diginshe tolyq kórsete otyryp, zeıindi kórermendi ol jasaǵan taqyryptardyń sheńberine shy­­ǵa­rý. Avtordyń alǵashqy ju­mys­tarynan bastap onyń ómir sýretterin áserli ári kóńildi qa­byl­daýy stıl ereksheligin aı­qyn­dap tur. Nurbolattyń keskin­deme­si – beıneli keskindeme men ımpressıonızmniń erekshe qospasy, ol ózine unaıtyn kóri­nis­terdi jıi ózgertedi, «jy­ly» men «sýyq» tústerdi aıqyn túrde salys­tyra, túrli-tústi kon­tras­ttardy qoldana otyryp tús «dybysyn» art­ty­rýǵa tyrysady. Onyń týyn­­dy­laryn­daǵy saǵymnan bas tar­týǵa kom­po­zısııalyq sheshim­der, faktý­ranyń túrliligi jáne iri jaǵystardyń yrǵaǵy áser etedi. Sýretshi adam janyna qajetti jylýlyqty, senim men meıirimdi «Oshaq», «Ana men bala», «Neme­re», «Áńgime», «Oıý» jáne basqa da ju­­mystaryna arqaý etedi. «Aq dastarqan» jáne «Tórteý» týyndysynda dastarqan basynda otyrǵan otbasy beınelengen. Kompozısııadaǵy jumsaq jy­ly túster jaılylyq pen jyly­lyqty berip qana qoımaı, sondaı-aq adamdardyń rýhanı baılanysyn, bir-birine degen iltıpat sezimderin ashyp kórsetedi».

Kúndelikti ómirden kórip júr­sek te, tereń sezine bermeıtin keıbir sátterdiń naǵyz baqyt ekenin qylqa­lam qudireti qaperi­mizge salady. Anańnyń uıyqtap jatqan sýreti qandaı súıkimdi, ákeńniń shat-shadyman bop shal­qyp otyrǵan júzi qandaı shyraıly. Áke tizesine basyn qoıyp alańsyz jatqan sábı netken ba­qytty. Oshaq basynda jegen ys­tyq baýyrsaq netken tátti. Aqsham­daǵy aýyl ke­shi sondaı ádemi... Bul Nurbolat kene­bindegi janymyzǵa shýaq quıǵan áserli kórinister. Kórmedegi eń úzdik jumystardyń qataryna «Qaıyńdy», «Bozjyra», «Sýal­ma», «Taltús» peızajdaryn jat­qyzar edik, onda sýretshi kún sáý­lesi men aýany barynsha tazalyq pen qarqyndylyqqa toltyryp beredi.

 – Bala kúnimizde sheshelerimiz «oshaqty teppe», «oshaqqa sý quıma», «oshaqtyń tóbesine shyq­pa» degendi jıi aıtatyn. Biz osydan-aq oshaqtyń shańyraq úshin úlken kıesi baryn bilip óstik, oǵan qurmetpen qaradyq. Meniń uǵymymda oshaq pen otbasy egiz uǵym ári bul tatýlyq pen baqytty ómirdiń sımvoly. Shyǵarmama osyny arqaý etkim keldi. Kóbinese aýyl, otba­sy qundylyqtary sekildi taqy­­ryp­tar janyma jaqyn, – deıdi «Daryn» Memlekettik jastar syı­ly­ǵynyń laýreaty Nurbolat Asqar.

Otbasy qundylyqtaryn dá­rip­­­te­gen shyǵarmalar náziktik­ten nár alǵan. Kenepte kóktem kúniniń áýez­di dybystary, da­la gúlderiniń hosh ıisi sezilip, qustardyń úni esti­ledi. Qarapaıym sıýjettik sýretter­diń ózinen ómir men bolmys, fı­losofııalyq tol­ǵanystar, avtor­­lyq paıym baıqa­lady. Sýret­shi búkil tirshilik ból­shekte­ri men máńgilikti, tipti bir sáttik boıaý­lar­dyń ózin ustap alýǵa yqy­las­ty. Ár shyǵarmanyń bıigi qaıta­lanbas súıkimdilikte jatyr. Sol súıkimdiliktiń ózegi – meıirim.

Meıirim shýaǵy...

    

ALMATY