«Parlament depýtattarynyń bastamashylyǵymen usynylyp otyrǵan zań jobasynyń mindetteri - azamattyq is júrgizý zańnamasyn odan ári jetildirý, tatýlastyrý rásimderin qoldaný salasyn keńeıtý, azamattardyń sot shyǵystaryn barynsha azaıtý, sondaı-aq halyq arasynda týyndaıtyn daý-janjaldardy sotqa jetkizbeı, odan tys retteý. «Zań jobasyn eki negizgi blokqa bólýge bolady. Birinshiden, daýlardy sotqa deıin jáne sottan tys retteýdi damytýǵa. Ekinshiden, azamattyq is júrgizý zańnamasyn odan ári jetildirýge baǵyttalǵan. Birinshi blok boıynsha toqtalsaq, elimizde medıatorlar kásibı jáne qoǵamdyq negizde bolyp eki túrge bólinedi. Tájirıbege sáıkes, iri qalalar kásibı medıasııanyń ortalyǵyna aınalýda, al aýyldarda qoǵamdyq medıasııa damýda», dedi senator Lázzat Súleımen.
Negizinen kásibı medıasııa onsha aýyr emes jáne aýyrlyǵy ortasha qylmystar: buzaqylyq, urlyq, alaıaqtyq, ozbyrlyq, jol qozǵalysy erejelerin buzý, abaısyzda bolǵan jaǵdaılarda qoldanylady. Aıyptalýshy men jábirlenýshi arasyndaǵy eki tarapty da qanaǵattandyratyn medıatıvtik kelisim azamatty ári qaraı quqyq qorǵaý organdaryna berýdi toqtatýǵa negiz.
«Árıne, bul qylmyskerge keshirim jasalý nemese jazadan qutylýyna jol berý emes», dedi depýtat.
Negizgi ózgerister: 1. Zań jobasy ýákiletti organnyń quzyretin aıqyndady. Úkimettiń qaýlysyna sáıkes Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi medıasııa salasynda memlekettik saıasatty júzege asyrýdy qamtamasyz etedi. Mınıstrlik tarapynan naqty uıymdastyrý sharalar qajet. 2. Medıatorlar uıymdarynyń negizgi fýnksııalary aıqyndalyp, medıatordyń quqyqtary men mindetteri naqtylandy. 3. Medıasııa tártibi men tásilderi keńeıtildi. Endi, onlaın-medıasııa júrgizýge bolady. 4. Sot aktisin oryndaý satysynda jáne ákimshilik sot isin júrgizý barysynda júrgiziletin medıasııanyń erekshelikteri aıqyndaldy. 5. Jarııa-quqyqtyq daýlar boıynsha Ákimshilik rásimdik-prosestik kodekske sáıkes medıatıvtik kelisim jasaý múmkindigi kózdelip otyr. 6. Zań jobasynda alıment tóleý týraly kelisimdi – medıatorlar, advokattar, zań keńesshileri toltyra alady. Qazir tek notarıýs júzege asyrady. 7. Aýdan ákimderi qoǵamdyq medıatorlardyń tizilimin júrgizedi, osy ınstıtýttyń potensıalyn tolyqqandy qoldanýy qajet.
«Ekinshi blok - azamattyq is júrgizý zańnamasy boıynsha. Birinshiden, «Úlgili sot sheshimi» ınstıtýtyn engizý usynylady. Joǵary turǵan sotqa taraptardyń kelisimimen kóptegen uqsas jáne birtektes isterdiń birin talap etý, qabyldaý, birinshi satydaǵy sottyń erejeleri boıynsha qaraý jáne ol boıynsha, úlgi bolatyn sheshim shyǵarý quqyǵy beriledi. Eger sot is boıynsha jaǵdaıdy basqasha dep sanasa, basqa sheshim qabyldaıdy. Úlgili sheshim taraptardyń kelisimimen ǵana múmkin bolady. Bul norma, álemdik tájirıbe - sot praktıkasynyń birkelkiligin ornatýǵa múmkindikterdi beredi», dedi senator.
Onyń sózine qaraǵanda, qujat eki taraptyń kelisimimen eksterrıtorııalyq sottylyqty tańdaý quqyǵyn beredi. Aqparattyq júıe isti bir sottyń ishinde emes, mamandandyrýdy eskere otyryp, avtomatty túrde eldiń sol ýaqytqa júktemesi az kez kelgen sotyna qaraýǵa jiberedi, norma sybaılas jemqorlyq elementterin de azaıtady.
