Qarýly Kúshter qorǵanysqa qabiletti bolýy tıis

Keshe elimizdiń Qorǵanys mınıstrliginde Memleket basshysy, Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń Joǵarǵy Bas qolbasshysy Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵalyǵymen keńes ótip, oǵan mınıstrlikter men Qazaqstannyń Qarýly Kúshteri Bas shtabynyń jetekshileri, departamentter men bas basqarmalardyń basshylary, bas qolbasshylar men ásker túrleriniń qolbasshylary qatysty. «О́zderińiz biletindeı, bizdiń memleketimiz armııaǵa árdaıym kóńil bólip keledi. Qazaqstannyń qorǵanys qabiletin arttyrý máselesi de aıryqsha nazarda tur. El turǵyndary bizge, armııaǵa, onyń jaraqtanýyna qarjy bólip jatqan Qazaqstan azamattary bizdiń armııamyzdyń Joǵarǵy Bas qolbasshysy júktegen mindetter men kez kelgen tapsyrmany oryndaýdaǵy áskerı qabiletiniń deńgeıine senimdi bolýy kerek», dedi Memleket basshysy óziniń sózinde. Elbasynyń aıtýynsha, sońǵy ýaqytta armııany qarjylandyrý udaıy jáne úzdiksiz ósip keledi. Máselen, 3 jyldyq bıýdjettiń jıyntyǵy 1 trln. teńgege jýyqtaǵan. Bul tıisinshe, álemdegi ekonomıkalyq konıýnktýranyń qalyptasqan qıyn jaǵdaıynda bolyp otyrǵan kórsetkish. «Búginde Eýropanyń baı elderi ózderiniń tek áskerı baǵyttaǵy shyǵystaryn ǵana emes, áleýmettik baǵdarlamalaryn da qysqartýǵa májbúr bolyp otyr. Memleket óziniń Qarýly Kúshteri, áskerı qyzmetshileri úshin bar jaǵdaıdy jasaýda. Tek ótken jyly ǵana baspanamen 7 myńǵa tarta áskerıler qamtamasyz etildi. 5430 azamatqa bas­panany jalǵa alǵany úshin ótemaqy tólendi. Qarýly Kúshterde qyzmet etetin ofıserlerdiń ortasha jalaqysy 170 myń teńgeni quraıdy», dedi Elbasy. N.Nazarbaev áskerı qyzmet­shilerdi zeınetaqymen qamtamasyz etý deńgeıi de elimiz azamattarynyń barlyq kategorııalarynan óte joǵary ekenin, demek, osynshalyq qamqorlyqqa sáıkes, Qazaqstan azamattary bizdiń armııadan, áskerı qyzmetshilerden joǵary áskerı daıyndyq pen qabilettilikti, kirshiksiz tazalyqty kútýge quqyly ekenin jetkizdi. Sondaı-aq, Prezıdent: «Búgingi jıynǵa ortalyq apparat pen óńirlik qolbasshylyqtardan, birqatar áskerlerden komandırler qatysyp otyr. Sizder halyq aldynda óz aldaryńyzǵa qoıǵan mindetterge sáıkes jaýapkershilikke ıesizder. Sol sebepti, Memleket basshysy jáne Joǵarǵy Bas qolbasshy retinde meni jáne elimizdiń azamattaryn qorǵanys vedomstvosynda bolǵan sybaılas jemqorlyqqa baılanys­ty oryn alǵan áreketter aıryqsha alańdatady», deı kele, qazaqstandyq qoǵam buǵan ulttyq qaýipsizdigimizge tónip turǵan qater retinde qaraıtynyn, sol sebepti, Qarýly Kúshterde mundaı jaǵdaılar múldem bolmaýy kerektigin, zań men quqyqqa qaıshy keletin kez kelgen sybaılas jemqorlyq áreketter tutas armııaǵa, áskerı ujymdarǵa kóleńke túsirýi múmkin ekenin atap ótti. «О́kinishke qaraı, mundaı teris áreketterge generaldardyń ózderi de qatysty bolýda. Búginde quqyq qorǵaý organdary tekserý jumystaryn júrgizýde. Osyǵan sáıkes, barlyq kinálilerge shara qoldanylyp, olar ózderine tıesili jazalaryn alatyn bolady. Barlyq anyqtalǵan quqyq buzýshylyqqa qatysty málimetti biz shara qoldaný úshin mınıstrge beremiz. Árıne, sizder ekonomıster, qarjy salasynyń qyzmetkerleri emessizder, sizder áskerı salada júrgen azamattarsyzdar. Alaıda, kez kelgen bólingen qarjy tıisti baǵyttar boıynsha jumsalýy tıis.     Sondyqtan, bul máseleler boıynsha armııada, sizderde, ıaǵnı komandırlerde senimsizdik bolmaýy tıis: mınıstrdiń jeke tulǵasyna jáne onyń búgingi tańda qyzmet etip jatqan orynbasarlaryna eskertýler joq. Men Qarýly Kúsh­ter basshylyǵyna, mınıstrge sene­min. Sol sebepti, mundaı keri qubylystar taǵy da oryn almas úshin tıisti sharalar qabyldanýy tıis. Kóp qarjy bolǵan jaǵdaıda, tıis­ti qarý-jaraqtar satyp alyn­ǵan kezde, jóndeý jumystary júr­gizilgen ýaqytta baqylaý tetigi kúsheıtilýi kerek», dedi Elbasy óz sózinde. Osylaı deı kele, Memleket basshysy birqatar tapsyrma júktedi. «Birinshiden, áskerlerde joǵary deńgeıdegi áskerı daıyn­dyqtardy kúsheıtýimiz kerek. Áskerı baǵytta júrgiziletin jat­tyǵýlar qazirgi jańa zaman jaǵdaıyna sáıkes keletin min­detterdi ıgerýge baǵyttalýy tıis. Biz bul rette óńirlik qolbas­shy­lyqtardaǵy jáne áskerı bólim­shelerdegi áskerı daıyn­dyq­tardyń deńgeıin kenetten jáne kez kelgen jaǵdaıda tekserýdi qolǵa alatyn bolamyz. Sol sebepti, bu­ǵan árdaıym áskerı daıyndyqta bolý­laryńyz kerek», dedi Prezıdent bul rette. Qa­zaq­stannyń barlyq Qarýly Kúshteri­niń úılestirilýin qazirgi zamanǵa saı jetildirip, bizdiń odaqtas elder­men jáne seriktestermen ynty­maq­tas­tyqty damytý qa­jet. Ol úshin áske­rı daıyndyq baǵ­dar­lamalary jańa mazmunmen, ıaǵnı jahandaný zama­ny­nyń qaýip-qaterlerine jaýap bere­tindeı mazmunmen tolyqtyrylýy tıis. Ekinshi kezekte Elbasy jyl saıyn Qarýly Kúshterge áskerı tehnıkalardyń jańa úlgileri alynyp jatqanyna, máselen, elimiz áskerı ónimder men tehnıkalardy tek qana Reseıden, TMD elderinen satyp almaıtynyna, ıaǵnı qazaqstandyq armııanyń álemdik deńgeıdegi eń ozyq degen tehnıkalarmen jaraqtalyp-jabdyqtalýyna, qarýlanýyna múmkindigi baryna toqtaldy. «Sondyqtan, buǵan sizder jaý­ap beresizder. Ol úshin sizder mem­leketke, Úkimetke kez kelgen jaǵdaıǵa daıyn bolý úshin bizge ne qajet ekenin aıtyp oty­rý­laryńyz kerek. Bul bizdiń kór­shi elderden jáne álemdik deń­geıden qalyp qoımaýymyz úshin kerek. Aýqymdylyǵy jaǵynan alyp memleketterdiń qataryna jatpaǵanymyzben, bizdiń qarýly jáne qorǵanys kúshterimiz esh­kim bizben betpe-bet kelýge batpaıtyndaı dárejede saqadaı saı bolýy tıis», dedi Prezıdent bul oraıda. Jıynda Elbasy eldiń áskerı-ónerkásiptik kesheni tikushaqtardy, áskerı optıkalardy, radıolakasııalar júıesin qurastyrýǵa kóshkenin, áskerı-teńiz flotyna qajetti kemeler jasalyp, avıa­sııalyq jáne brondy tehnıkalardy jóndeýden ótkizý júrgizilip jatqanyn atap ótti. «Alaıda, bizdiń zertteýimizge sáıkes, bular biz úshin jetkiliksiz eken. Ol úshin biz bul jumystardyń qarqynyn údete túsýimiz kerek. Biz jańa qorǵanys zaýyttary qurylystarynyń bastalýyna qoldaý kórsetetin bolamyz. Bul el ekonomıkasy úshin óte mańyzdy, sondaı-aq, eldi ındýstrııalandyrý úshin de qajet. Áskerı zaýyttardyń arqasynda basqa da salalar damıtyn bolady. Sol sebepti, bizge elimizdiń Qorǵanys mınıstrligi Úkimetpen birlesip ne isteýimiz kerektigin jáne neniń qurylysyn bastaýy­myz qajettigin anyqtaıtyn baǵ­dar­lama ázirleýi kerek. Sonymen qatar, tehnologııalyq jańǵyrtý jumystaryn júrgizý yrǵaǵyn kúsheıtip, armııany qaıta ja­raqtandyrýymyz qajet», dedi Elbasy. Memleket basshysy Qa­rýly Kúshterdegi kadrlyq saıa­satqa tıisti ózgerister engizý qajet­tigine de nazar aýdardy. «Memleket áskerı qyzmet­ker­lerdi, komandırlerdi daıyn­dap shyǵarýǵa kóp qarjy, ýaqyt, kúsh jumsaıdy. Máselen, áskerı-áýe kúshterinde qyzmet etetin azamattardyń belgili bir kásibı biliktilikke ıe bolýy, joǵary áskerı daıyndyqtan ótýi úshin kóp ýaqyt qajet. Alaıda, onyń áli de bul salada jumys isteý qarym-qabiletiniń bolýyna qaramastan, belgili bir jas mólsherine deıin ǵana jumys isteýge bolatyn talap-erejege sáıkes, olar áskerı qyzmetten eriksiz ketip jatady. Demek, biz bul baǵytta tıisti ózgeristerdi engizýimiz kerek. Biz jas memleket retinde tájirıbeli kadrlarǵa baı emespiz. Sondyqtan, ózimizdegi bardan, onyń ishinde áskerı salada áli de qyzmet etkisi keletin azamattardan bas tartpaýymyz tıis», dedi Nursultan Ábishuly. Sondaı-aq, Memleket basshysy joǵary laýazymǵa kóterilý úshin joǵary áskerı daıyndyq jáne joǵary áskerı bilim deńgeıine aıryqsha nazar aýdarý qajettigin atap ótti. Qazaqstan Prezıdenti áskerdi qaıta qurylymdaı berýdiń armııa­da qolaısyz jaǵdaılar týyndatatynyn da atap ótti. «Bul óte qaýipti úrdis. Tek 2012 jyly ǵana túrli ásker túrlerinde 260-taı uıymdastyrý-shtattyq is-sharalar júrgizildi jáne 320 mln. teńge shyǵyndaldy. 2013 jyly 116 uıymdastyrý-shtattyq is-sharalar júrgizilip, qosymsha 490 mln. teńge bólindi. Bul jeke quram arasynda qobaljýshylyq ahýal týdyryp, áskerı qyzmetshilerge tólenetin tólemder shyǵynyna aparyp soqtyrady. Eń bastysy, mundaı jaǵdaıda áskerdiń jaýyngerlik daıarlyǵy tómendeıdi. Men kózal­daýshylyq sıpatqa ıe «bos» jumys retindegi uıymdastyrý-shtattyq is-sharalar sanyn azaıtýdy talap etemin», dedi Memleket basshysy. Elbasy jıyn barysynda eli­mizdiń kezeń-kezeńmen, birtindep joǵary áskerı bilim júıesin qu­ryp jatqanyn aıryqsha atap ótti. «Bizde ofıserlerdi, ásire­se, joǵary áskerı quramdy júıe­li túrde daıyndaıtyn júıe bol­ǵan joq. Biz olardy únemi shetel­de oqyta almaımyz, sol úshin olardy Qazaqstanda oqytýy­myz kerek. Demek, áskerı joǵa­ry oqý oryndaryn jańa zaman­ǵa saı qural-jabdyqtarmen jaraqtandyrý, basqa elderdiń mamandarynan kem bolmaıtyn ózimizdiń ǵylymı-pedagogıkalyq kadrlardy daıyndaý jumys­taryn jalǵastyrýymyz kerek. Sondyqtan, bıylǵy jyly Ult­tyq qorǵanys ýnıversıteti ózi­niń jumysyn bas­taıdy dep oı­laımyn. Onyń tú­lek­teri qazaq­standyq armııanyń maq­ta­nyshta­ryna aınalýy tıis», dedi Mem­leket basshysy. Qazaqstan Prezıdenti eli­miz­diń jaqyn aımaqtarynda áli de belgisizdik ahýaly saqtalyp turǵanyn da atap ótti. «Kaspıı teńiziniń quqyqtyq mártebesi aıqyndalǵan joq, jaǵalaýdaǵy elderde mılıtarızasııalaný júrip jatyr. Sondaı-aq, Aýǵanstannan áskerı koalısııalardyń shyǵa­ry­lýyna baılanysty táýekelder men qaýip-qaterler saqtalýda. Bul rette, ońtústik jáne batys strategııalyq baǵyttaryndaǵy toptardyń jumystaryn sapaly turǵyda kúsheıtýdi jalǵastyrýdy tapsyramyn», dep atap kórsetti Elbasy. Joǵarǵy Bas qolbasshy, sondaı-aq, XXI ǵasyrdaǵy kásibı qarýly kúshter áskerı saladaǵy sapaly mamandarmen, elimizdiń shyn mánisindegi patrıot, psıhologııalyq turǵyda ustamdy, adamgershiligi mol azamattarmen tolyǵýy kerektigine de basa nazar aýdardy. «Qarýly Kúshterdiń negizi – ofıserler, serjanttar, ıaǵnı óziniń ómirlerin sanaly túrde Otanǵa qyzmet etýge arnaǵan adamdar. Biz tárbıelik jáne patrıottyq jumystardy jetildirý úshin qosymsha is-sharalar qabyldaǵanymyz jón. Áskerı salada júrgen qarapaıym sarbazdardan bastap, generalǵa deıingi barlyq áskerılerdiń moraldyq rýhyn nyǵaıtatyndaı tárbıelik jáne patrıottyq ju­mystardy jetildirý jóninen qo­sym­sha sharalar qabyldaý qajet», dedi N. Nazarbaev. Sóziniń qorytyndysynda Nur­sultan Ábishuly Qarýly Kúshterdi damytýǵa nazar aýdarý ár memle­kettiń boryshy bolyp tabylatynyn atap ótip, mınıstrliktiń búkil áskerı quramyna qyzmette tabystar tiledi. Láıla EDILQYZY, «Egemen Qazaqstan».