Analar – asyl jandar, shýaq bop shashylǵandar!

Áıelge qamqorlyq – álemge qamqorlyq

Elbasy Nursultan Nazarbaev 8 naýryz – Halyqaralyq áıelder kúni merekesine oraı Qazaqstan áıelder qoǵamdastyǵynyń bir top ókilderimen kezdesti

Jyl saıyn dástúrli túrde bolyp kele jatqan «Kóktem shýaǵy» atty osynaý kezdesýde Prezıdent áıelder qaýymyn merekelerimen quttyqtap, olardyń eńbekterine tabys­tar tiledi. Kezdesýge ekonomıkanyń, mádenıettiń, áleýmettik salanyń jáne memlekettik qyzmettiń túr­li sektorlarynyń, úkimettik emes uıymdardyń ókilderi qatys­ty. О́ziniń quttyqtaý sózin­de Elbasy: «Sizder arqyly men eli­mizdiń barlyq áıelder qaýy­myn quttyqtap, densaýlyq, otba­syn­da baqyt jáne tatýlyq tileı­min. Ekonomıkanyń túrli sala­laryn­da, ásirese, bilim berý, densaýlyq saqtaý, máde­nıet pen bızneste jumyspen qam­tyl­ǵandardyń 52%-ynan astamyn áıelder quraıdy. Olar depý­tat­tardyń, basshylardyń arasyn­da da kóp, al memlekettik qyzmet­shi­lerdiń teń jartysynan astamy – áıelder. Osylaısha, olar kóp­­te­gen sheshimderdi qabyldaýǵa atsa­lysady. Sol úshin meniń alǵy­sym­dy qabyl alyńyzdar», – dedi. Prezıdent Táýelsizdik jyldarynda elimizde 7 mıllıondaı balanyń ómirge kelgenin atap ótti. «Búginde Qazaqstanda kún saıyn myńnan asa sábı ómirge kelip jatyr. Qazir kópbalaly analar sany – jarty mıllıon, bul – naǵyz erlik. Búkil áleýmettik blok názik jandardyń úlesinde. Olar medısına qyzmetkerleriniń 75%-yn qamtıdy, – dedi Memleket basshysy. – Genderlik qatynas boı­yn­sha respýblıka jetekshi oryn­dar­dyń birine ıe bolyp otyr. Áıel­derdiń óndiristegi jal­py­ult­tyq ónimge qosqan úlesi 40%-ǵa jýyqtaıdy. Áıelder mańyzdy mem­lekettik qyzmetter atqarady, 550 myń qazaqstandyq áıel shaǵyn jáne orta bızneske basshylyq etedi». Nursultan Nazarbaev jaqynda Mahabbat Bekbosynovany Áıel­der isteri jáne otbasylyq-demo­gra­fııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııanyń tóraıymy qyzmetine taǵaıyndaǵanyn aıta kelip, onyń tanymal dáriger ekenin jáne óte kúrdeli medısınalyq otalar ja­saý­ǵa tikeleı qatysatynyn atap ótti. Kelesi kezekte Elbasy «Qazaq­stan-2050» Strategııasyn iske asy­rýdaǵy áıelderdiń róline toqtaldy. «Biz saıası turaq­ty­lyqty, senimdi, dostyqty, elimizde turyp jatqan adamdardyń bar­ly­ǵynyń teńquqylyǵyn saqtaımyz. Qazaqstan bul rette biregeı «aral» bolyp qala bermek. Bul – bizdiń ortaq qazynamyz, biz oǵan birge qol jetkizdik», dedi Qazaqstan Pre­zıdenti. Osydan keıin Prezıdentpen kezdesýge kelgender sóz aldy. Birinshi bolyp sóılegen qazaqtan shyqqan alǵashqy áıel-general, Bas prokýratýranyń Quqyqtyq sta­tıstıka jáne arnaýly esep komı­tetiniń tóraıymy Sáýle Aıtpaeva ózine general ataǵynyń berilýi quqyq qorǵaý salasynda qyzmet etetin 90 myńǵa jýyq áıelderge úlgi bolǵanyn atap ótti. Sizdiń Joldaýyńyzda aıtylǵan quqyq qorǵaý júıesi jumysynyń sapasyn arttyrý týraly talabyńyzdy biz oryndaýǵa daıynbyz. Biz, pogon taqqan qyzmetkerlerdiń bári óz mindetimizdi kásibı sheberlikpen jáne shynaıy oryndaıtynymyzǵa senińiz, dedi ol Prezıdentke. «24 kz» telearnasynyń júr­gizýshisi Ekaterına Morkovına az ýaqyttyń ishinde óz arnalaryn 6 mln.-ǵa jýyq adamnyń tama­sha­laǵanyn jetkizdi. Qazir arnanyń Internet nusqa­syn daıyndaýdamyz. Osy jetis­tik­terdiń bárine biz Sizdiń qamqor­lyǵyńyzdyń arqasynda qol jetkizdik, dedi ol. Oralman-kásipker Bahargúl Tólegenniń sózderin de Prezıdent yjdaǵatpen tyńdady. Men túrli kádesyılar jasaıtyn kásiporyn ashtym. Onda 45 adam jumys is­teıdi. Qazir «Ádemi-Aı» saýda belgisi qazaqstandyq brendke aınaldy. Sizdiń jaqynda bıznestiń damýy úshin túbegeıli sharalar qabyldaý jónindegi Jarlyǵyńyz men sııaqty kásipkerlerge sheksiz kómek boldy. Biz ol jańalyqty qýana qarsy aldyq. Bizdiń ónerde, ǵylymda, sportta jáne basqa da salalarda jarqyldap júrýimiz – Sizdiń qamqorlyǵyńyzdyń arqasy. Sol úshin de Sizge taǵzym etemiz, dedi B.Tólegen. Qazaqstan halqy Assam­bleıa­synyń qyzmetkeri, ýkraın hal­qynyń ókili Tamara Shırmer ózi­niń sózinde Ýkraınada bolyp jat­qan tragedııaǵa qynjylys bil­dirdi. Osyndaıda tatýlyq pen ty­nyshtyqtyń qadirin bilesiń. Sizdiń arqańyzda Qazaq eli beıbitshilik pen kelisimge tolyq qol jetkizip, qýanyshty ómir súrýde, dedi ol. Sochı Olımpıadasynyń qola júldegeri Denıs Tenniń anasy Oksana Ten de sóıledi. Denıstiń bıik satyǵa kóterilgendigi Sizdiń qamqorlyǵyńyzdyń arqasy. Búgingi kúni elimizde 800 myńnan artyq jas bala sportpen aınalysady. Osynyń bári Sizdiń jasap bergen múmkindigińizdiń arqasynda bolyp otyr, dedi ol. Tokar mamandyǵyn meńgergen Maıra Amanova áıel adamdar erlerden eshqashan da qalmaı, barlyq mamandyqty da ıgere alatynyn atap ótti. Men 25 jyldan beri Qulsaryda er-azamattarmen birdeı eńbek etemin. О́zim jumys isteıtin úlken kompanııanyń voleıbol komandasynyń kapıtanymyn, qyzdar ansambliniń solısimin. Men Sizge barsha jumysshylardyń alǵysyn ala keldim. Siz árbir jumysshynyń qamyn oılaısyz. Sizdiń tapsyrmańyzdan keıin bizdiń jalaqymyzdy kóterip jatyr, rahmet jaqsylyqtaryńyzǵa, dedi M.Amanova. «Astana Opera» teatrynyń solısi Mádına Baspaeva da ónerge jasap jatqan úlken qamqorlyǵy úshin Prezıdentke rızashylyǵyn bildirdi. Bizdiń teatrymyzdaı klassıkalyq óner ordasy HHI ǵasyrda búkil Eýrazııa keńistiginde bolǵan emes, dedi ol. Úkimettik emes uıymdar ókili Mádına Saýyt­bekova óziniń sózinde Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamy týraly aıtyp, ony – HHI ǵasyr ıdeıa­sy dep sanaıtynyn jetkizdi. Men de osy ıdeıanyń júzege acýyna óz úlesimdi qosyp júrmin, – dedi ol. Kókshetaý qalasyndaǵy Na­zarbaev zııatkerlik mektebiniń qyzmetkeri Alena Iýmakýlova taza qazaq tilinde sóıledi. Ol: «Siz óz Joldaýyńyzda «Qazaq tili – Máńgilik til bolsyn» dedińiz. Barsha qazaqstandyqtar bul sózdi asa tebirenip qabyldady. Meniń ultym – orys. Biraq, Máńgilik tilimiz Qazaq tili – meniń ana tilim. Qazaq tilin bilýim meniń jarqyn bolashaǵyma jol ashty. Sizdiń bıylǵy Joldaýda bilim berý salasy qyzmetkerleriniń jalaqysyn 29 paıyzǵa ósirý týraly tapsyrma berýińiz bizdi qanattandyrdy. Ortaq Otanymyz – Qazaq eli ósip, órkendeı bersin, dedi ol. Jemqorlyqpen kúrestiń mate­ma­tıkalyq formýlasyn oılap tap­qan Anar Baımyrzaevanyń sóz­deri de tartymdy shyqty. Siz bıylǵy Joldaýyńyzda sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúrestiń jańa strategııasyn qalyptastyrý – memlekettiń eń basty mindetteriniń biri ekenin atap óttińiz. Bul túıt­kilge matematıkalyq saraptama jasaý jemqorlyqpen kúres baǵ­dar­lamasynyń tıimdiligin arttyra túsetinine senimdimin, dedi jas ǵalym. Kásipker Inna Apenko byltyr «Altyn sapa» belgisin alǵa­nyn eske aldy. Bul – bizdiń eńbe­gimizge berilgen eń úlken baǵa. Búgingi kúni elimizde Sizdiń qam­qor­lyǵyńyzdyń arqasynda ekono­mıkanyń ındýstrııalyq-ınno­vasııalyq klasteri damýda. Sizdiń kásipkerlerdi qoldaý jónindegi sońǵy Jarlyǵyńyzdy olar qýa­nyshpen qarsy aldy. Endi olar óz isterin batylyraq júrgizýge múm­kindik aldy, dedi kásipker. Eýrazııalyq ıntegrasııa ıns­tıtýtynyń dırektory Janargúl Qus­manǵalıeva óziniń sózinde damyǵan 30 memlekettiń qataryna enetin elderdiń bári de óz ekonomıkasyn ıntegrasııa arqyly órkendete alǵanyn atap ótti. Búgingi kúni ıntegrasııa qaýipsiz jáne tabysty bolashaqtyń kilti ekeni kórinip tur. Siz sony erte bas­tan kóre bildińiz, dedi ol. Men ata-babasynan beri zańger bolyp kele jatqan jandardyń tuqymymyn, dedi óziniń sózinde Gúljan Luqmanova. Bizdiń otbasymyzdyń quqyq qorǵaý salasyndaǵy jumys ótili 100 jyldan asty. Osy jyldarda bizdiń áýletimiz 200-den artyq qylmystyń aldyn alyp, 10 shaqty jasalǵan qylmysty ashty. Sóıtip, biz qoǵamdyq tártipti saqtaý boıynsha ózimizdiń mindetimizdi qapysyz atqaryp kele jatqan jandarmyz, deı kelip, ol Elbasyna elimizde beıbitshilik pen tynyshtyqty saqtaýǵa baǵyttalǵan saıasaty úshin rıza ekenin jetkizdi. «Korme-Ehro» JShS bas dırektory Baqytkúl Qurmanova EKSPO-2017 kórmesiniń Qazaqstan úshin qanshalyqty mańyzdy ekendigin aıtyp ótti. Bul kórme de Sizdiń arqańyzda bizdiń elimizde ótkizilgeli otyr. Kórme kúnderi elimizdi 5 mıllıondaı adam kóretin bolady. Barlyq pavılondar eń sońǵy tehnologııalarmen jasalyp, búkil álemniń kózin tartatyn bolady. Osyndaı jaqsy ózgeristerdi jasaý arqyly Siz elimizdi nyq senimmen alǵa apara jatyrsyz, dedi ol rızashylyq sezimmen. Kópbalaly ana Nurgúl Musaeva óziniń 7 bala tárbıelep otyrǵanyn aıtty. Kópbalaly otbasylarǵa, árbir sábıge qamqorlyq jasaıtyn Sizdeı basshysy bar basqa el joq. Sizdiń bıylǵy Joldaýyńyzda «súıikti halqym» degen sózińiz bizdi aıryqsha tebirentti. Halqyńyz «elin súıgen, eli súıgen Er» dep Sizdi erekshe qadir tutady. Sizge barsha qazaqstandyq analardyń atynan basymdy ıip, alǵysymdy bildiremin, dedi ol. Bıotehnologııa Ulttyq ortalyǵynyń qyzmetkeri Ǵazıza Danlybaeva jasýshalyq terapııanyń ınnovasııalyq metodıkasyn ashqanyn qýana jetkizdi. Ony BAQ «jasandy teri» dep atap ketti. Qazir 40-tan artyq kúıikke ushyraǵan jandar ony paıdalanyp, terisin qalpyna keltirdi. Osynyń ózi Sizdiń ınnovasııalyq jobalardy qoldaýǵa baǵyttalǵan saıasatyńyzdyń arqasynda iske asty, dedi ol. Saǵatshylardyń birneshe býynynyń urpaǵymyn degen Mavlıýda Shırhanova óziniń sózinde ákesiniń 1 mıllıonnan artyq saǵatty jóndegenin aıtty. Men de sol kisiniń jolyn qýyp, saǵatshy mamandyǵyn meńgerdim. Qazirdiń ózinde 350 myńnan artyq saǵat jóndedim. Qarapaıym eńbek adamynyń óz isiniń sheberi bolýyn Sizdiń saıasatyńyz qoldap otyr, dedi ol Prezıdentke rızashylyǵyn jetkizip. Densaýlyq saqtaý mınıstri Salıdat Qaıyrbekova óziniń sózinde Elbasyna barlyq medısına qyzmetkerleri atynan medısına salasyna jasap otyrǵan qamqorlyǵy úshin rızashylyǵyn jetkizdi. Siz aldymyzǵa qoıyp otyrǵan 30 damyǵan eldiń qataryna ený týraly mindetti óz salamyz boıynsha oryndaýǵa daıynbyz. Qazaqstandyqtardyń ómir jastaryn uzartý jolynda aıanbaı ter tógemiz dep Sizdi sendire alamyn, dedi ol. Premer-Mınıstrdiń orynbasary Gúlshara Ábdiqalyqova barlyq memlekettik jáne salalyq baǵdarlamalarǵa áıelder qaýymynyń qatysýy eskerilgenin atap ótti. Ol osyndaı jolmen baǵdarlamalarǵa jastar da tartylady dep úmit artatyndyǵyn jetkizdi. Parlament depýtaty Zýhra Saıapova Qazaqstan halqy Assambleıasy búkil álemde kelisim men turaqtylyq aımaǵyn qurýǵa talpynyp otyrǵanyn atap aıtty. Áıelder isi jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa tóraıymy Mahabbat Bekbosynova Qazaq­stannyń genderlik teńdik tur­ǵy­synan 32-orynda ekenin jetkizdi. Biz kelesi kezdesýge deıin elimiz gen­derlik turǵydan damyǵan el­derdiń otyzdyǵyna kirýi úshin bar kúsh-jigerimizdi jumsaımyz, dedi ol. Tanymal ánshi Tolqyn Za­bı­rova Prezıdentke qazir qazaq má­denıeti naǵyz órleý dáýirinde eke­nin jetkizdi. Men bıyl sahnada júrgenime 25 jyl tolýyna baı­lanysty Almatyda esep berý konsertin ótkizdim. О́zim Júr­genov atyndaǵy óner akademııa­synda ustazbyn. Siz bıylǵy Jol­daýyńyzda aıtqan Mádenı saıasattyń tujyrymdamasy tól mádenıetimiz ben daryndy jas­tar úshin naǵyz qoldaý bolaryna senimdimin. Sonymen qatar, bıýdjet qyzmetkerleriniń jalaqysyn kó­beıtý týraly sheshimińiz bizge de zor qoldaý dep bilemin, dedi ánshi. Qazaqstandaǵy ázirge jalǵyz ań úıretýshi, býrıat qyzy, qazaq kelini Týngalag О́selbaeva da sóılep, óziniń sırkte arystandardy qalaı baǵyndyratynyn aıtty. Odan ári Prezıdentke Astanaǵa tamasha sırk salǵyzǵany úshin alǵysyn jetkizdi. Siz Qazaqstandy Azııanyń barysyna aınaldyrdyńyz. «Elbasy joly» fılminde dostaryńyzǵa tıiskenderdi ótkir janarmen bir qarap toqtatqanyńyzdy kórdik. Biz osy fılm arqyly HH ǵasyrdaǵy búkil qazaq tarıhyna kýá boldyq, dedi ol. Sóz kezegi ózine tıgende qazaq mektebiniń túlegi Maııa Veronskaıa óziniń «Balalyq shaǵymnyń aspany» fılminde jas Nursultannyń muǵaliminiń rólin somdaǵanyn maqtanyshpen jetkizdi. Bul men úshin zor baqyt. Qazir biz «Elbasy joly» kınoepopeıasynyń «Otty ózen», «Temir taý» fılmderin elimizdiń túkpir-túkpirinde kór­setip júrmiz. 8 mıllıonnan astam kórermen tamashalaǵan fılm ha­lyqqa erekshe áser qaldyrdy, dedi aktrısa. Qazaqstandyq alpınıst áıel Svetlana Sharıpova Máńgilik El ıdeıasyn iske asyrýda sport ta úl­ken ról atqaratynyn atap ótti. Sonymen birge, óziniń sózinde N.Nazarbaevtyń 1995 jyly Ile Alataýyndaǵy Abaı shyńyn ba­ǵyn­dyrǵanyn eske alyp, onyń barsha qazaqstandyqtarǵa úlken úlgi bolǵanyn jetkizdi. Ánshi Perızat Joldasova T.Júrgenov atyndaǵy óner akademııasynda oqıtynyn jáne óziniń osydan 14 jyl buryn Prezıdentpen birge sýretke túskenin jáne úlken kisiniń ózine bata bergenin eske ala kelip, bul meniń baǵymdy ashqan sýret boldy. Men sizdiń batańyzben óner jolyn tańdadym. Rahmet, Sizge, dedi. Qorytyndy sózinde Nursultan Nazarbaev barlyq memlekettik baǵdarlamalar halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartý úshin júzege asyrylyp jatqanyna toqtaldy. «Búginde Qazaqstanda shaǵyn jáne orta bıznes belsendi damýda. Bul sektorda 800 myń kásiporyn jumys isteıdi, 2,5 mıllıonǵa jýyq qazaqstandyq eńbekpen qamtylǵan. Olar eldiń ishki jalpy óniminiń 20-25 paıyzyn qamtamasyz etip otyr, bizdiń mindetimiz – bul kórsetkishti 30-50 paıyzǵa deıin jetkizý. Ol daǵdarys qubylystaryn eńsere alatyn ornyqty ekonomıka qalyptastyrady. Eger 2002 jyly kásipker áıelderdi qoldaýǵa 150 mıllıon teńge bólinse, bul san 2013 jyly 7 ese ósip, 1 mıllıard teńgeden asty, al barlyq banktik nesıelerdiń 38 paıyzy kásipker áıelderge berildi», dedi Memleket basshysy. Nursultan Nazarbaev «Ju­mys­pen qamtý-2020» Jol kartasy júzege asyrylǵan úsh jyl ishinde 230 myńnan astam adam ju­mysqa ornalastyrylǵanyn atap ótti. Bul oraıda múmkindigi shek­teýli adamdardy jumyspen qamtý máselelerine basa nazar aýdarylyp otyrǵanyna toqtaldy. «Tek byltyrdyń ózinde osy sanattaǵy 4470 azamat jumysqa ornalastyryldy. Meniń Qazaqstan halqyna Joldaýymda berilgen tapsyrmam boıynsha, múgedekterdi qoldaýǵa arnalǵan jańa sharalar ázirlenýde. Sondaı-aq, jasy 50-den asqan adamdarǵa kómektesýge baǵyttalǵan «Bastama 50 plıýs» keshendi jospary bekitildi», dedi Memleket basshysy. Qazaqstan Prezıdenti ata-ana­syz qalyp, balalar úıinde tár­bıe­lenip jatqan búldirshinderge erekshe nazar aýdarylatynyn aıt­ty. Barlyq qazaqstandyqtarǵa bas­tamashylyq tanytyp, sondaı balalardy óz otbasylaryna tár­bıeleýge alý jóninde sóz arnady. Qazaqstandyqtardyń ál-aý­qatyn odan ári arttyrý máselesine oraı: «Joldaýda men Úkimetke 2015 jylǵy 1 shildeden bas­tap azamattyq qyzmetshilerge eńbekaqy tóleýdiń jańa úlgisin engizýdi tapsyrdym. Ol densaýlyq saqtaý, bilim berý, áleýmettik qorǵaý salalary qyzmetkerleriniń jalaqysynyń ulǵaıtylýyn qamtamasyz etýge tıis. Eger aza­mattyq qyzmetshilerdiń jala­qysynyń jalpy ósimin jınaqtaı kelsek, ol qyzmet salasynyń ereksheligine sáıkes 36-dan 52 paı­yzǵa deıingi mólsherdi quraıdy. Al azamattarymyzdy baspanamen qamtamasyz etý jóninde aıt­saq, tek byltyrdyń ózinde 6,8 mıllıon sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi», dedi Nur­sultan Nazarbaev. Bilim berý salasynda mektepke deıingi balalar mekemeleriniń qurylysy jalǵasýda, úsh aýysymmen oqytýdy toqtatý sharalary jasalyp jatyr. 2013 jyly 124 mektep salyndy, bıyl taǵy 45 myń orynǵa arnalǵan 73 mektepti paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr. Sonymen birge, Prezıdent densaýlyq saqtaý júıesi nyǵaıyp kele jatqanyn, eldegi ómir súrý uzaqtyǵy 72 jasqa deıin ulǵaıǵanyn aıtty. «Qazaqstanda júrek, baýyr, búırek, ót, súıek kemigin almastyrý sekildi biregeı otalar tegin jasalady. Buryn mundaı otalardy qazaqstandyqtar tek shetelde jáne qyrýar aqshaǵa ǵana jasata alatyn. 2013 jyldyń ózinde ǵana 168 densaýlyq saqtaý nysany salyndy, bıyl taǵy sonsha nysan ashylady», dedi Elbasy. Qazaqstan Prezıdenti óz qyz­metiniń negizgi mindeti árbir qa­zaq­standyqtyń ómirin baqýatty etýge, elde beıbitshilik pen tózim­dilikti saqtaý ekendigine taǵy bir ret nazar aýdartyp, Qazaqstannyń barlyq er-azamattaryn áıelderdi qurmetteýge jáne baǵalaýǵa, olar­dyń berik tiregi bolýǵa shaqyrdy. Kezdesý sońynda Elbasy kóp balaly ana N.Musaevaǵa «Altyn Al­qa» belgisin tapsyrdy. * * * Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Beıbitshilik jáne ke­lisim saraıyndaǵy «Álemniń ja­ryǵy» konsertine bardy. 8 naýryz – Halyqaralyq áıelder kúnine arnalǵan konsertte otandyq belgili ártister men shyǵarmashylyq ujymdar óner kórsetti. Merekelik qoıy­lymda kóptegen mýzykalyq jáne teatrlyq janrlar qamtylǵan. Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan». Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.