Ornyn ońaltqan Orynsha

Asyly, el bolmaq – Anadan ! El ósse de – anadan, beti aýlaq , óshse de anadan ! «Atqa minseń, eı, qaǵan, jerdi kórmeısiń, taqqa otyrsań, eı, qaǵan, eldi kórmeısiń! Atyńdy jer, taǵyńdy el kóterip turǵanyn nege bilmeısiń!?» degen de bizdiń asyl analarymyz! «О́ziń úshin eńbek qylsań, ózi úshin ottaǵan haıýannyń biri bolasyń, adamdyq qaryzy úshin eńbek qylsań, Allanyń súıgen quly bolasyń» degen uly Abaıdyń sózin sanasyna sińirip, aınalasyna aı men kúndeı jaryq sáýle shashyp júrgen ana­lardyń biri – Orynsha Bımanova. Ol kúni búginge de­ıin el jurtqa qa­ıyrymdylyq jasaýdan jańylǵan emes. Bul onyń som altyndaı asyl qasıeti desek, jarasady. Orynsha Ǵızzatqyzy – isi – qaıyrymdy, sózi – meıirimdi, jany jomart jaısań jan. Ony qartaıtpaıtyn da osy kisilik kel­beti bolsa kerek. Onyń ótken ómiri nebir qıyn­dyqqa toly bolsa da ol qazaq­tyń talaı marqasqa uldarymen, aımańdaı qyzdarmen dámdes, qadirles, syılas, qyzmettes bolypty. Olardyń asyl qasıet­terin alyp, ómir jolynda shyń­dalypty. Qarapaıym otbasynda tárbıelenip, áke-shesheden erte aıyrylǵan Orynsha Ǵızzatqyzy alǵashynda birge týǵan baýyr­laryna qamqorlyq jasap, oqy­typ er jetkizedi. Keıin ondaı qamqorlyqty ózgege jasaıdy. Qudaı qosqan qosaǵy Jeksen marqumnan eki uly­men qalǵan Oryn­shaǵa taǵdyr sal­maǵy ońaı tı­meı­di. Bi­reýin je­tegine, ekin­shisin etegine orap júrip eńbek etedi. «Er men áıel teń bolsa, aıy kúndeı ótedi, jalǵyz qalsa bireýi, ishteı tynyp oımen ótedi» degendeı otaǵasynan jastaı aıyrylǵan Orynshanyń taǵdyry aǵaıyn-týystaryn alańdata bas­taıdy. «Áıel qyryq shyraqty» demekshi, taǵdyr Orynǵalıdaı azamatty kezdestiredi. Orynsha oshaq otyn qaıta jaǵady. «Jer­de bir jetim jylasa, kókte perishteniń denesi túrshigedi» degen úlkenderdiń ósıeti qulaǵyna sińgen Orynsha Oraǵanyń kishkene eki qyzyna meıirimin tógip, jekirip jetimsiretpeı baýyryna basady. Dúnıege eki ul ákelgen Orynsha men Orynǵalı erli-zaıypty bolyp baqytty ǵumyr keshe bastaıdy. Qatal ómir-aı deseńshi, «Qaıta týdym, ómirge qaıta keldim» degen Orynshany taǵdyr taǵy súrindiredi. Oraǵanyń ómiri qysqa bolady. Bir jyǵylyp, bir turyp ómir synaǵyna túsken Orynsha óziniń aqylyna, kúsh-qaıratyna senip esin qaıta jıdy. Áriptesterine, dostaryna, týystaryna arqa súıedi, eńbek etip, urpaǵyn jetildiredi. Baıaǵyda bir qarııadan beıtanys bireý «Neshe balań bar?» dep suraǵanda «Qudaı bergen bes balam, qumaı bergen úsh balam bar» depti. Qumaı bergen úsh balasy baýyryna basqan asyrandy balalary eken. Bul qazaqtyń támsil sózi ǵoı. Orynsha alty balasyn bir-birinen aıyrǵan emes. Ol – qazir tórt ul, eki qyzyn balapandaı baýlyǵan baqytty ana, nemereleriniń súıikti ájesi. Uldary ósip er jetip, qyzdary ósip boıjetip bilim aldy. Mamandyq ıelendi. Urpaq ósirip jatpen quda, qudaǵı bolyp syılasý da bir baqyt emes pe!? Uldy uıaǵa, qyzdy qııaǵa qondyrǵan ardaqty ananyń qudandaly aǵaıyndary barshylyq. Sonyń biri – bizder. Ekeýmizdiń tuńǵyshtarymyz juptasyp, óz aldyna bir otaý tikti. Jalpy, Orynsha ekeýmizdiń syrt kelbetimiz de, taǵdyrymyz da uqsas. Jas ereksheligimiz alshaq bolsa da tatý, syrlas, syılas jandarmyz. Qıyndyqqa taısalmaı qarsy turyp jeńe bilgen aıaýly jannyń ónegesi óziniń izindegi sińli-ke­linderge, jastarǵa úlgi. Orynsha Ǵızzatqyzy aýyldyq áıelder keńesiniń tóraıymy. Otyz jyldan astam kitaphana salasynda eńbek etken ananyń baǵyndyrǵan bıigi, jetken jetistikteri de bar­shylyq. Aýdandyq, oblystyq bilim basqarmasynyń marapat ıegeri. Boıynda Domalaq-ananyń áýlıeligi, Bopaıdyń batyldyǵy, Aısha Bıbiniń adaldyǵy, Zereniń parasaty, Bıbigúldiń ánshiligi, attary alty alashqa tanymal qazaqtyń arýlarynyń asyl qa­sıetteri mol. Sonyń arqasynda ornyn ońaltqan Orynsha atalyp júr. Saıa KARIMÝLLINA. Batys Qazaqstan oblysy, Aqjaıyq aýdany, Bazarsholan aýyly.