Memlekettik qoldaý – básekelestik beıindi oıatý

Áıelderdiń halyqaralyq merekesi qarsańynda Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti ótkizgen brıfıngte Parlament Májilisiniń depýtaty Aıgúl Soloveva shaǵyn jáne orta kásipkerlik jaıyn sóz etip, buqaralyq aqparat quraldary ókilderiniń suraqtaryna jaýap berdi. Elbasy shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý týraly eki mańyzdy sheshim qabyldaǵany belgili. Onyń birinshisi Ulttyq qordan shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý maqsatynda 1 trıllıon teńge bólýge qatysty bolsa, al ekinshisi, shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektilerine tekseris júrgizýge moratorıı jarııalaý. Osy oraıda Májilis depýtaty shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýdyń qysqasha tarıhyna toqtalyp, Elbasy sheshimderiniń mańyzy týraly sóz qozǵady. Aıgúl Saǵadıbekqyzynyń aıtýynsha, 1997 jyly shaǵyn jáne orta bıznes kólemi mardymsyz bolǵan, al ishki jalpy ónim kólemi 1 trıllıon 700 mıllıard teńgeden aspaǵan. Bul kórsetkish 2012 jyly 31 trıllıon teńgeden asyp túskeni belgili. Solaı bola tura, ishki jalpy ónimniń úlesinde shaǵyn jáne orta bıznes sol mardymsyz kúıinde qalyp otyrǵandyǵyn sóz etken A.Soloveva Elbasy Jarlyǵymen engizilgen moratorıı shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytýǵa serpin berýi tıistigin erekshe atady. Depýtat qoǵamda «kásipker tek ózin ǵana oılaıtyndar, al memlekettik organdar oǵan qoldan kedergiler jasap, para alýmen aınalysatyndar» degen pikirdiń qalyptasyp qalǵanyna qynjylysyn bildirdi. Jalpy, elimizde 2,6 mıllıon adam shaǵyn jáne orta kásipkerlikte jumys isteıdi eken. Qazir bul salada 9 mıllıard teńgeniń ónimi óndirilse, kásipkerlikti qoldaýdyń 17 ortalyǵy ashylǵan. О́ziniń Jańatas jáne Qarataý qalalaryndaǵy osyndaı ortalyqtardy baryp kórgendigin aıtqan depýtat kásipkerlikti qoldaý baǵdarlamalarynyń bar ekenin bireý bilse, bireýdiń bile bermeıtinine de nazar aýdardy. Suralǵandardyń 50 paıyzy aqparattardy buqaralyq aqparat quraldarynan, al 39 paıyzy ınternet jelisi arqyly alatynyn alǵa tartypty. Tek 20 paıyzy ǵana aqparatty «Damý» qorynan alatyndyqtaryn jetkizgen. Elbasynyń shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerin tekserýge moratorıı jarııalaýyn bıznes qaýymy der kezinde júzege asqan sheshim dep qabyldapty. «Shaǵyn jáne orta bıznestegi áıelderdiń úlesi 60 paıyzdy quraıdy. Alaıda, bıznesti áıeldiki ne erkektiki dep bólý óte qıyn. Tek áıelder jumys isteıtin qyzmet kórsetý sııaqty túrleri ǵana bolmasa. Jalpy, ekonomıka men bıznesti bólýge bolmaıdy, sebebi, olardyń ádis-tásilderi men ólshemderi ortaq», dedi Aıgúl Saǵadıbekqyzy. Depýtat, sonymen qatar, «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyn júzege asyrý barysynda 2013 jyly sýbsıdııalaýdyń úsh baǵyty boıynsha jalpy somasy 186,3 mıllıard teńge bolatyn 1095 joba maquldanǵanyn qaperge saldy. Nesıelerge kepildik berý boıynsha 6,2 mıllıard teńgeniń 134 jobasy maquldansa, 95,8 mıllıard teńgege 535 kásiporynda óndiristik ınfraqurylymdy salý men qaıta jóndeý jumystary atqarylýda. Budan basqa, grant berý boıynsha 509 mıllıon teńgeniń 198 tapsyrysy maquldanǵan. Tek byltyrdyń ózinde 18 262 jańa jáne jumys isteıtin kásipkerler oqytylyp, 7659 kásipkerge 40 myńnyń ústinde servıstik qyzmet kórsetilgen. «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyn júzege asyrý nátıjesinde 170 myń jumys orny saqtalyp, 58 myńnan astam jańa jumys orny qurylypty. Sóziniń sońynda depýtat memleket tarapynan kórsetilgen qoldaýdy paıdalanyp, kásipkerler ózderiniń básekelestigin barynsha arttyrýy qajettigin erekshe atady. Saıyp kelgende, munyń barlyǵy shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektilerin elimizdegi ońdy ózgeristerge ilese alatyndaı deńgeıge kóterýi tıis. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».