Ashyqtyq zańsyz áreketterdiń aldyn alady

Keshe palata Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlınniń tóraǵalyǵymen ótken jalpy otyrysta Májilis birinshi oqylymda menshik quqyǵyn qorǵaýdy kúsheıtý, sharttyq mindettemelerdi qorǵaýdy kepildendirý jáne olardy buzǵany úshin jaýapkershilikti qatańdatý máseleleri boıynsha ózgerister engizý týraly zań jobasyn maquldady. Jańalyqtar Azamattyq ko­deksiniń tıisti aktini shyǵarǵan memlekettik organnyń nemese laýazymdy adamnyń kinásine qaramastan, zańsyz aktilerdi shyǵarý saldarynan menshik ıesine keltirilgen shyǵyndardy óteý týraly 267-babynyń redak­sııasyn naqtylaýdy usynyp otyr. Buǵan qosa, zań jobasynda naqty jyljymaıtyn múlik obektisi boıynsha aqparat quqyq ıelenýshiniń kelisimimen ózge de tulǵalardyń suraý salýlary boı­ynsha beriletin jáne quqyq ıele­nýshiniń kelisiminsiz osyndaı aqparatqa qoljetimdilik alý­ǵa quqyǵy bar tulǵalardyń túbe­geıli toby aıqyndalatyn nor­malar kózdelip otyr. Sony­men qatar, zań jobasymen nota­rıal­dyq kýálandyrylǵan mámile jasasqan jaǵdaıda jyljymaıtyn múlikke quqyqty mindetti túr­de elektrondyq tártippen mem­­lekettik tirkeý belgilenedi. Osyndaı jáne de basqa jańa­­shy­l­dyqtardy Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıte­tiniń múshesi Muhtar Tini­keev qosymsha baıandamasynda túsindirip ótti. Otyrysta Májilis 1994 jylǵy 28 naýryzdaǵy Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Úkimeti men Re­seı Federasııasynyń Úkimeti arasyndaǵy ónerkásiptik ava­rııalardyń, apattardyń, dúleı zil­zalalardyń aldyn alý jáne olardyń zardaptaryn joıý sala­syndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimge avarııalyq-qutqarý qyzmetteri men qurylymdarynyń memlekettik shekarany kesip ótýi­niń ońaılatylǵan tártibi týraly Hattamany ratıfıkasııalaý týraly zań jobasyn maquldady. Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi, depýtat Erkin Shpanovtyń málimdeýinshe, kómek suraýshy Taraptardyń avarııalyq-qutqarý qyzmetteri men quralymdarynyń músheleri ótkizý pýnktteri men jumys jasap turǵan pýnktterinen birinshi kezekte memlekettik shekarany kesip ótedi. Talqylaýdan soń Májilis Tó­tenshe jaǵdaılar jáne dúleı zil­zalalardyń qaýip-qaterin azaıtý jónindegi ortalyqty qurý týraly Qazaqstan-Qyrǵyzstan kelisimin ratıfıkasııalaý týraly zań jobasyn maquldady. Taraptar Almaty qalasynda turaqty jumys isteıtin memleketaralyq organ bolyp tabylatyn Ortalyq quratynyn Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi Turarbek Asanov qosymsha baıan­damasynda atap ótti. Ortalyq zańdy tulǵa mártebesine ıe jáne osy kelisimge, Ortalyq týraly erejege jáne bolý memleketiniń ulttyq zańnamasyna sáıkes Ortalyqtyń artyqshylyqtar men ımmýnıtetterine zalal keltirmeı óz fýnksııalaryn oryndaıdy. Májilis, sondaı-aq, 1928 jylǵy 22 qarashadaǵy Halyqaralyq kórmeler týraly konvensııany, oǵan 1948 jylǵy 10 mamyrdaǵy, 1966 jylǵy 16 qarashadaǵy, 1972 jylǵy 30 qarashadaǵy hattamalardy jáne oǵan 1982 jylǵy 24 maýsymdaǵy jáne 1988 jylǵy 31 mamyrdaǵy túzetýlerdi ratı­fı­kasııalaý týraly zań jobasyn jumysqa aldy. Zań jobasyn qabyldaýdyń ózektiligi Qa­zaq­stan Respýblıkasynyń aýma­ǵyn­da EKSPO-2017 halyq­ara­lyq mamandandyrylǵan kórme­sin ótkizýge baılanys­ty másele­lerdi zań júzinde beki­tý qajet­tiligine baılanysty ekendigin Ha­lyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik ko­mıtetiniń tóra­ǵasy Máýlen Áshim­baev jalpy otyrysta atap ótti. Zań joba­syn qabyldaýdyń maqsaty Teh­nı­kalyq ótinim dereknamasynda, Halyqaralyq kórmeler týraly erejelerinde (Parıj q. 1928 jylǵy 22 qarasha) jáne (Ystambul q. 1990 jylǵy 26 maý­sym) kórsetilgen Qazaqstan Res­pýblıkasynyń ózine júktegen mindettemelerdi oryndaýy bolyp tabylady. Májilis Eýrazııalyq eko­no­mıkalyq qoǵamdastyqqa múshe memleketterdiń eksporttyq baqy­laýynyń biryńǵaı tártibi týraly kelisiminiń kúshin joıý týraly zań jobasyn jumysqa aldy. Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy Máýlen Áshimbaev zań jobasyn ázirleý qajettigi búgingi kúnde qosarlanǵan maqsattaǵy taýarlardyń jappaı qyryp-joıý qarýlaryn, jaı qarý-jaraq jasaý, sonymen qatar, tikeleı ter­rorıstik qyzmet úshin paıdalaný múmkindigi turǵysynan qaýip tóndirýine baılanysty týyn­dady. EýrAzEQ keńistiginde baqy­lanatyn taýarlardyń erkin qozǵalýy Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń halyqaralyq min­det­terin, onyń ishinde jappaı qyryp joıatyn qarýdy taratpaý salasynda halyqaralyq konvensııalar erejelerin, BUU Qaýipsizdik Keńesi sanksııalaryn jáne halyq­aralyq eksporttyq baqylaý rejimi talaptaryn iske asyrý bóliginde buzýǵa ákelip soǵatyny jaıynda túsinikteme berdi. Májilis, sonymen qatar, jal­py otyrysynda áleýmettik qam­syz­dandyrý máselelerine engizi­letin zańnamalyq túze­tý­lerdi jumysqa aldy. Jańadan engizi­letin túzetýlerge palatanyń Áleýmettik-mádenı damý komı­tetiniń tóraıymy Darıǵa Nazar­baeva túsinikteme berdi. Bul ja­ńalyqtar Memleket basshysynyń osy jyldyń 14 aqpanyndaǵy Úkimettiń keńeıtilgen otyry­synda járdemaqylardyń kóle­min ulǵaıtý týraly jáne el Pre­zıdentiniń Joldaýyn oryndaý týraly tapsyrmalary sheńberinde ázirlendi. Sonymen birge, palata «2014-2016 jyldarǵa ar­nalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qorynan 2014-2016 jyldarǵa arnalǵan kepildendirilgen transfert týraly» zańdarǵa túzetýlerdi jumysqa aldy. Engiziletin jańalyqtarǵa oraı Májilistiń Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń tóraıymy Gúljan Qaraqusova túsinikteme berdi. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».