Pikir • 20 Qańtar, 2022

Qoǵamdyq alańdar qoljetimdi bolýǵa tıis

46 ret kórsetildi

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Parlament Májilisiniń otyrysynda sóılegen sózi eń aldymen eldegi áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıdy jaqsartýǵa baǵyttaldy. Prezıdent negizgi nazar jastarǵa aýdarylýy tıis ekenin jetkizdi.

«Jastar» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń áleýmettanýlyq zertteý nátıjelerine negiz­del­gen «Qazaqstan jastary» taldamalyq baıandamasyna súıensek, jastarǵa ózin senim­di sezinýi úshin turaqty jumys, jeke turǵyn úı jáne laıyq­ty tabys deńgeıi qajet. Tabys­qa jetýge kedergi kelti­retin negizgi sebepter – sybaı­las jemqorlyq pen bıýrokra­tııa, maqsattyń joqtyǵy, eko­no­mıkalyq jaǵdaıdyń nashar­lyǵy, baılanystardyń jetis­peý­shiligi.

Bul rette eldegi áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıdy jaq­sar­týdyń ózara baılanysty bir­neshe baǵyty bar ekenin aıtqym keledi. Iаǵnı saıasat (turaqty jáne ashyq saıası rejim); ekonomıka (naryqtyq júıe, qarjy-nesıe saıasaty, aýyr jáne jeńil ónerkásip ınfraqurylymy, turaqty jumys oryndary jáne t.b.); áleýmettik sala (áleýmettik qamsyzdandyrý, bilim berý júıesi, densaýlyq saqtaý júıesi jáne t. b.).

Saıasatqa keletin bolsaq, Prezıdent memleket pen qoǵam arasyndaǵy qarym-qaty­nasty transformasııalaý qajettigi týraly jáne saıa­sı modernızasııanyń ári qa­raı jalǵasatynyn sóz etti. Ǵy­lymı-zertteý ortalyǵy sarap­shylarynyń aıtqanyndaı, jastar salystyrmaly túrde beısaıası kúıde bolǵanymen, narazylyq áleýetiniń deńgeıi óte joǵary. Jastardyń pikirinshe, azyq-túlik pen dári-dármek baǵasynyń qymbattaýyna baı­lanysty narazylyqtar yqtı­mal­dylyǵynyń deńgeıi bárinen joǵary. Osy oraıda saıası jańǵyrtýdyń qoǵam arasynda keń taraǵan konseptisi – «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasynyń ıdeıa­sy oıǵa qonymdy der edim. Alaıda ony júzege asyrý te­tikterin áli de jetildirý qa­jet. Máselen, barlyq áleý­met­tik toptardyń múddeleri ashyq talqylanatyn qoǵamdyq alań­dardy qalyptastyrý jáne oǵan qoljetimdilikti qamtamasyz etý kerek.

Al endi ekonomıkaǵa toq­ta­laıyq. Memleket basshysy jańa saıası reformalar paketin osy jyldyń qyrkúıeginde usy­nady. Alaıda ekonomıkalyq ınstıtýttar reformalar týraly naqty eshteńe aıtpady. «Ekonomıkany ártarap­tan­dyrý – kúrdeli mindet. Árta­rap­tandyrý bolmasa, azamat­tarymyzdyń ál-aýqatyn arttyryp, turaqty jumys oryndaryn ashý múmkin emes», dedi Prezıdent. Ashyq básekelestik jaǵdaıynda «durys» naryqtyq prosesterdi qalyptastyrý kerek (ekonomıkany kúrdelendirý), bul – naryqtyq reformalardyń negizi.

Prezıdent Parlament Máji­lisiniń otyrysynda naqty tap­syrmalar bergenimen, máse­lelerdi sheshý joldary usy­nylmady. Iаǵnı 2009 jyldan beri jalǵasyp kele jatqan ten­densııa – bıýdjet jyrtyǵyn Ult­tyq qor esebinen jabýǵa jol bermeý, ınflıasııany bir deń­geıde ustap turý, turaqty ju­mys oryndaryn qamtamasyz etý.

Halyqty eń aldymen áleý­mettik salanyń áleýeti tol­ǵan­dyrady. Bul salaǵa keletin bolsaq, «Qazaqstan jastary» taldamalyq baıandamasynda «Jastar arasynda qarjylyq mindettemeler deńgeıi óte joǵary, kedeıliktiń turaqty tuzaǵy qalyptasyp úlgerdi. Bul rette ekonomıkalyq belsendi adamdar turǵyn úı satyp alý, bıznesti damytý nemese bilim berýmen baılanysty emes aǵymdaǵy (keleshegi joq) shyǵystardy óteý úshin qaryz, nesıe alýǵa jáne qarjylyq mindettemeler júkteýge májbúr» ekendigin kórsetti. Sondyqtan halyq tabysyn arttyryp, kedeılikti tómendetetin naqty sharalar qabyldanýy qajet. Buǵan qosa Memleket basshysy memlekettiń áleý­mettik saıasatyn jańa shyndyqqa beıimdeý joldary qaras­ty­rylatyn «Áleýmettik kodeks­tiń» qabyldanýy qajet ekenin aıtty. Meniń oıymsha, «Áleý­mettik kodeks» qoǵamnyń bar­lyq salasyn qamtıtyn júıeli sharalardy qarastyrýy kerek.

 

Almash TLESPAEVA,

áleýmettanýshy

Sońǵy jańalyqtar

Uqsas jańalyqtar