Qazaqstan • 20 Qańtar, 2022

«Ýtıldik alym» aqpan aıynda qaıta qaralady

145 ret kórsetildi

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev jaqynda jarııalaǵan málimdeme­sin­de ýtılızasııalyq alym máselesin synǵa alyp, О́KM ope­ratorynyń tıisti qarajattardy basqarý sheńberindegi qyz­metin toqtatýdy tapsyrǵan edi. Osyǵan baılanysty Úkimet 2022 jyldyń 18 qańtarynda arnaıy Qaýly qabyldap, óndirý­shi­lerdiń keńeıtilgen mindettemelerin ákimshilendirý fýnksııa­syn memlekettik uıym – «Jasyl damý» AQ-ǵa tapsyrdy.

Kollajdy jasaǵan Záýresh SMAǴUL, «EQ»

«О́KM operatory» dep atalatyn kompanııanyń qyzmeti kásipkerler tarapynan ǵana emes, tutastaı qoǵam tarapy­nan úlken daý týǵyzǵany bel­gili. Ásirese kádege jaratý alymynyń mólsheri kóptiń kókeıinde júrgen túıt­kildi másele edi. Onyń sońy qoǵam­dyq qozǵalystardyń paıda bolýy­na da ákeldi. Osy jaıttan habardar Pre­zı­dent: «Úkimetke ýtılızasııalyq alym­dy toq­ta­týdy jáne oǵan «О́KM operatory» JShS-nyń ıelik etýine qatysty shara qoldanýdy tapsyramyn. Bul ispen shetelderdegi sııaqty mem­lekettik uıym aınalysýǵa tıis. Al alym­dardyń ózderine kel­sek, olardyń mó­l­­sherlemesin qaı­ta qaraý qajet. Bul má­sele bız­nes jáne qo­ǵam ókilderimen kons­trýk­tıvti túrde talqylanýy kerek. Ýtıl­­alym esebinen otan­dyq avto­mo­bıl jáne aýyl sharýa­shy­lyǵy tehnıkasyn satyp alý­shy­larǵa vaýcherler berý máse­lesi qarastyrylsyn», degen edi.

Osydan kóp uzamaı Úkimet «О́KM ope­ra­toryna» qatysty qaýly qabyldady. Muny Úkimettiń baspasóz qyzmeti habarlady. «Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń tapsyrmasyn oryndaý aıasynda 2022 jylǵy 18 qańtarda Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń vedomstvolyq baǵynysty uıymdarynyń keıbir máseleleri týraly» Qaýly qabyldady. Qujatqa sáıkes «Jasyl damý» AQ mem­­lekettik uıymy óndirýshilerdiń (ım­­porttaýshylardyń) keńeıtilgen min­det­temeleriniń operatory bolyp aı­qyndaldy. «О́KM Ope­rat­ory» JShS-niń ýtılızasııalyq alymdy ákim­shilen­dirý jáne tıisti qara­jattar­dy basqarý sheńberindegi qyzmeti toq­tatyldy. Ýtı­lızasııalyq alym qa­rajaty esebinen qurylǵan aktıv­ter memleket menshigine berildi. О́ndirý­shilerdiń keńeı­tilgen mindettemelerin ákimshi­len­di­rý fýnksııalaryn memlekettik uıym – «Jasyl damý» AQ oryndaıtyn boldy» delingen Úkimet baspasóz qyzmetiniń habarlamasynda.

Búginge deıin halyqty shýlatyp, qaltasyn qaǵyp kelgen «О́KM Opera­tory» JShS-niń qyzmetine kelsek, eli­mizdiń avtokólik naryǵynda paıda bolǵan bul alym áp-sátte shetelden mashına satyp ákelýshilerdi tyǵyryqqa tiredi. Shamasy, halyqtyń «jer astynan jik shyqty, eki qulaǵy tik shyqty» deıtin sózi osyndaı oqıǵalarǵa arnalyp aıtylsa kerek. «О́KM» «óktemdigine» tap bolǵandardyń biri – Raýan atty azamat.

«Biz Armenııadan kólik ákelgen kezde «О́KM Operatory» quryla qaldy. Árıne, saparǵa shyqpas buryn bárin zerdelep aldyq. Eń aldymen, shetelden mashına satyp ákelýge qatysty Qazaqstannyń zańdaryn tekserdik. Buǵan qosa, Qazaqstannyń ákimshilik tájirıbesi polısııasynyń bastyǵy, polkovnık Tuıaqbaevtyń, Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııadaǵy elimizdiń ókili – komıssııa mınıstri Serik Jumanǵarınniń sóılegen sózderin muqııat tyńdadyq. Olar «О́KM Operatorynyń» qyzmeti týraly, kádege jaratý alymy týraly bir aýyz sóz aıtqan joq. Kerisinshe, «Jeńil kólik satyp ákelýge eshqandaı kedergi joq» dep málimdedi. Biz osydan keıin ózi­mizge nyq senimdi bolyp, Armenııaǵa kólik ákelýge attandyq, ıaǵnı bizdiń tarap­tan eshqandaı zań buzýshylyq bolǵan joq. Biraq «О́KIM Operatory» JShS degen aıaq astynan shyǵa keldi de, josparymyz­dy kúrt ózgertip jiberdi. Bizden kóp qar­jy tóleýdi talap etti. Olardyń esebi bo­ıynsha men syrttan ákelgen jeńil kóligim úshin 3 mln 48 myń teńge tóleýge tıis boldym. Bul sumdyq qoı», deıdi Raýan.

Shynyn aıtqanda, mundaı qomaqty alym Qazaqstannan áldeqaıda baı, aıy­na 8-10 myń dollar aılyq alatyn ór­ke­nıetti elderdiń ózinde joq eken. Máse­len, Eýropa elderinde sol kezdegi ýtılalymnyń baǵasy ary ketkende 100 eýro edi. Al Kanadada eski mashına tap­syr­ǵanyńyz úshin 500-800 dollar araly­ǵynda aqsha beredi.

Elimizde Raýan sııaqty opyq jep qalǵan azamattar qanshama?! «О́KM operatorynyń» qyzmetine myńdaǵan adamdardyń ashynǵany anyq. Onyń sońy qoǵamdyq qozǵalystarǵa ulasty. Qań­tar­daǵy ereýilge shyqqandardyń ara­synda osy ýtılızasııalyq alym máse­lesin kótergender de bar. Osyndaı oqıǵa­lardyń aqyry elimizde oryn alǵan jappaı mıtıngilerge ulasyp, ony búlikshiler paıdalanyp ketpek te boldy. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tegeýrindi áreketteriniń ar­qa­synda elimiz bul synnan aman ótti.

Iá, «О́KM operatory» JShS qyzmeti­n­en týyndaǵan elimizdegi ýtıl­alym baǵasy Batystyń baı elderindegi baǵadan 25 ese kóp bolǵanyn sarapshylar da aıtyp otyr. Mine, osyndaı eshbir elde joq josyqsyz baǵa negizinde «О́KM operatory» JShS jumysyn júrgizgen bes jyl ishinde halyqtan 650 mlrd teńge túsirip úlgergen. Bul qazirgi baǵammen alǵanda 1,5 mlrd dollarǵa teń qarjy. Endi Úkimettiń joǵarydaǵy qaýlysyna sáıkes qarjy memleket qazynasyna túsedi. Iаǵnı jeke qaltalarǵa ketpeıdi. Budan bylaıǵy kezeńderde alynatyn ýtılalymnyń paıdalaný tıimdiligi áldeqaıda jaqsaryp, onyń bıýdjet úshin kómegi kóp bolady jáne ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartý isine qyzmet etedi degen senimdemiz. О́ıtkeni Úkimet bul iske operatorlyq etýdi «Jasyl damý» AQ memlekettik uıymyna beker tapsyryp otyrǵan joq.

Sondaı-aq ýtılalymnyń kólemi de qaıta qaralmaq. Prezıdent bul má­sele bıznes jáne qoǵam ókilderimen kons­­trýktıvti túrde talqylanýy qa­jet ekenin atap ótti. Sonymen qatar «Ýtılalym esebinen otandyq avtomobıl jáne aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn satyp alýshylarǵa vaýcherler berý máse­lesi qarastyrylsyn» dep Úkimetke naqty tapsyrma da berdi.

Ýtılalym kólemine qatysty talqylaýlar qazirdiń ózinde qoǵamda qyzý júrip jatyr. Sarapshy Nurad­dın Sadyqovtyń aıtýynsha, Prezı­dent birden eki máseleni qatar sheshti. «Birinshi, ýtılalymdy jeke kompanııadan alyp, memlekettik kompanııaǵa berdi. Bul – óte qýanarlyq jáne quptarlyq is. Ekinshi másele, ýtılızasııalyq alymnyń stavkalaryn qaıta qaraý kerek dedi. Máselen, bul soma Belgııada 84-208 eýro aınalasynda bolsa, Norvegııada – 45 eýro, Japonııada 80 dollardy quraıdy. Sol sııaqty bizde de 80-100 dollardyń aınalasynda bolý kerek. Sonymen qatar júk kólikterine jáne aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryna qatysty ýtılalymdy da alyp tas­taý kerek. Sonda bul jergilikti avto­park­tiń jańarýyna alyp keledi. Ári júk tasymalyndaǵy logıstıkany kesh bolmaı turǵan kezde óz qolymyz­ǵa alyp alýǵa múmkindik bermek. Máse­len, 2020 jyldan bastap elimizde júk kólikterine arnalǵan ýtıl­alym engizildi. Negizinen, bul alym sol salada óndiris bolǵan jaǵ­daıda ǵana engiziledi. Bizde eshqandaı júk kóligi qurastyrylmaıdy. Biraq aýa­dan aqsha jasap, ýtılalym alynyp keldi. Sonyń kesirinen elimizde júk kólik­teriniń parki eskirip ketti. Sol sebep­ti de biz ony qaıtadan jańartpasaq, bul másele azyq-túlik qaýipsizdigi degen óte úl­ken problemaǵa tirelmek» deıdi sarapshy.

Sonymen qatar Nuraddın Sadyqov ýtılalym týraly aıtqan kezde oǵan balama retinde júretin «bastapqy tirkeý» degendi de umytpaý keregin aıtady. О́ıtkeni onyń mólsheri de óte joǵary. Eger qaıta qarap, onyń da kólemin 100-200 dollarǵa túsirer bolsa, bul halyqqa arnalǵan kólikterdiń baǵasynyń arzandaýyna ǵana emes, orta jáne shaǵyn bıznestiń de damýyna, azyq-túlik baǵasynyń arzandaýyna, agrosektorǵa tyń serpin bermek.

Sońǵy jańalyqtar

Parlament depýtattary kanıkýlǵa ketti

Parlament • Búgin, 10:56

Beısenbige arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:55

Álemde COVID-19 juqtyrý deregi kúrt ósti

Koronavırýs • Búgin, 09:28

Asýdyń qarsylasy anyqtaldy

Sport • Búgin, 08:39

Qatarynan 18 ret jeńildi

Sport • Búgin, 08:37

Býblık pen Rybakına qaldy

Sport • Búgin, 08:35

Qııardan mol ónim alady

Aımaqtar • Búgin, 08:34

Sıfrlandyrýda oń ózgerister bar

Tehnologııa • Búgin, 08:30

AITV ınfeksııasyn anyqtady

Medısına • Búgin, 08:25

Jetesovter áýletiniń jeke konserti

О́ner • Búgin, 08:23

Bul tańdaýdyń máni tereńde

Qazaqstan • Búgin, 08:08

Birlik pen kelisimniń úlgisi

Qazaqstan • Búgin, 08:05

Qos jobany qaıta qaraý qajet

Qazaqstan • Búgin, 08:00

Uqsas jańalyqtar