Jol soraptary degenimiz – qarapaıym tilmen aıtqanda, asfalt betinde aıyryqtar men oıyqtardyń paıda bolýy hám joldardyń beriktik qýaty tómendep tez búlinýi. Bul – aýa ylǵaldyǵy joǵary aımaqtarǵa tán qubylys. Kóshesinen bir sát kólik úzilmeıtin shahardaǵy transporttyq aǵynnan bolǵan shamadan tys júkteme atalǵan jaıdy tipten kúrdelendirip otyr. Ásirese júk kólikteri júıtkıtin aınalma joldarda kóktem shyǵa osy kórinis beleń alady. Mamandar jol soraptarynyń paıda bolýymen kúresýdiń tyń joly retinde nanotehnologııaǵa ıek artqan jón dep esepteıdi.
Biz tilge tıek etip otyrǵan problemany erterek eńsergen elderde nanotehnologııany ár salada kádege jaratý myqtap qolǵa alynǵan. Bul turǵyda AQSh, Qytaı, Reseı men Eýropa elderiniń tájirıbesi erek.
О́tken jyldyń qazan aıynda Almatyda bul baǵyttaǵy alǵashqy tájirıbe júzege asyp, Tóle bı kóshesiniń boıyna asfaltbetondy jabynnyń joǵarǵy qabatyna kómirtekti nano untaq qosylǵan tájirıbelik alań salynǵan bolatyn. Júz metrge tóselgen tyń tájirıbeni QazjolǴZI mamandary iske asyrǵan.
– Kádimgi jolda qoldanylatyn bıtýmǵa Qazaqstannyń kómirinen alynǵan nanokómirtek untaǵyn qostyq. Salmaǵy boıynsha 0,5 paıyz qosqannyń ózinde kádimgi bıtýmnyń fızıkalyq qasıeti ózgergenin baıqadyq. Al endi biz ony 2 paıyzǵa arttyryp, myqty bıtým jáne qasıetteri joǵarylatylǵan asfaltbeton aldyq. Bul bıtýmdy otandyq nanobıtým, al asfaltbetondy qazaqstandyq nanoasfaltbeton deımiz. Bul – taza, ári túbegeıli Qazaqstannyń nanotehnologııalyq ónimi bolyp sanalady. Sebebi birinshiden, muny qazaqstandyq ǵalymdar iske asyrýda, ekinshiden, tek qana otandyq materıaldar qoldanylǵan, – deıdi Qazaqstan jol ǵylymı-zertteý ınstıtýnyń prezıdenti Baǵdat Teltaev.
Qala bıligindegi jolǵa jaýapty mamandar jaqsartylǵan asfaltbeton formýlasy máseleni ońtaıly sheshýge kómektesedi degen boljam aıtyp otyr. Vedomstvo basshysy joldardyń búlinýin qozǵalys qarqyndylyǵynyń artýymen, ásirese bólingen jolaqtar boıymen júretin qoǵamdyq kólik qozǵalysymen baılanystyrady.
– Almaty joldarynda oıyqtardyń paıda bolýy ózekti máselege aınaldy. Jaqsartylǵan asfaltbeton formýlasy máseleni sheshe alady dep oılaımyz. Úlken kúshtiń trotýarǵa udaıy áser etýi soraptardyń paıda bolýyna ákelýde. Bizdi 2009 jyly jóndeý jumystary júrgizilgen Abaı dańǵylyndaǵy joldardyń joǵary qarqyny alańdatady. Qýanyshqa oraı, qalamyzda QazjolǴZI men quzyretti jeke jol zerthanalary bar. Olarmen birlese otyryp, asfaltbeton qospasynyń fızıka-mehanıkalyq qasıetterin jaqsartý boıynsha jumys júrgizip jatyrmyz. 2022 jyly jol salasy ǵalymdarymen birlesken izdenister jalǵasady. Osy jyly biz ne isteýge bolatynyn kóremiz. Eń jaqsy sıpattamalary bar materıal bolashaqta qala qurylysynda qoldanylady. Bıyl osy máselemen kúresýdiń sheshimin tabýymyz kerek, – dep málimdedi qalalyq mobıldilik basqarmasynyń basshysy Ǵanı Murzahanov.
Jergilikti ǵalymdar jańa asfaltbetonnyń sapasy kádimgi asfalbetonnan joǵary bolatyndyǵyna senimdi. Jańa tehnologııadan kútiletin naqty sheshim – tómengi temperatýralyq syzattanýlar men jaz aılarynda oryn alatyn soraptardy azaıtý.
Mıllıondar toǵysqan megapolıs joldaryna tıimdi tehnologııalar usynýǵa baǵyttalǵan basqosýda nanotehnologııa joldyń qyzmet kórsetý merzimin uzartyp, iri ekonomıkalyq tıimdilikke ákelýge tıis degen pikir aıtyldy. Jańa tehnologııalardy engizý maqsatty túrde qolǵa alynatynyn málimdegen ǵalymdar, bul tásildi arnaıy standarttar arqyly bekitetindikterin de basa aıtty.
