Infografıkany jasaǵan Amangeldi QIIаS, «EQ»
2021 jyly elde 13,3 trln teńge salyq jınaldy. Bul 2020 jylǵa qaraǵanda 34 paıyzǵa nemese 3,4 trln-ǵa joǵary, dep habarlaıdy qaýymdastyq.
«Energııa resýrstary naryǵyndaǵy baǵanyń qalpyna kelýi jáne eldegi ekonomıkalyq belsendiliktiń artýy aıasynda (ekonomıka 2021 jylǵy 11 aıda 3,8 paıyzǵa ósti) 2021 jyly shoǵyrlandyrylǵan bıýdjetke (KB) salyq túsimderi aıtarlyqtaı ósti. Absolıýtti parametrlerde salyq túsimderiniń barynsha ulǵaıýy respýblıkalyq bıýdjette baıqalady. Salystyrmaly ósimde salyq túsimderi 86 paıyzǵa ulǵaıyp, pandemııaǵa deıingi deńgeıge jaqyndaǵan», dep málimdeıdi.
Alaıda shoǵyrlandyrylǵan bıýdjettiń jıyntyq kiristeri is júzinde 2020 jyldyń deńgeıinde qalǵan jáne Ulttyq qordy basqarýdan túsken ınvestısııalyq tabysty (78 paıyzǵa nemese 2,8 trln) jáne salyqtyq emes túsimderdi (60 paıyzǵa nemese 0,6 trln) qysqartý esebinen 15,0 trln (+1 paıyz) teńgeni quraǵan.
«Osylaısha, 2021 jyly salyq tólemderiniń jyldyq jospary 11 paıyzǵa artty, óıtkeni munaıdyń naqty baǵasy bıýdjetti qalyptastyrý kezinde paıdalanylǵan boljamdy deńgeıden joǵary boldy. 2021 jyly shoǵyrlandyrylǵan bıýdjet shyǵystary kiris bóligin 33 paıyzǵa nemese 4,9 trln-ǵa asyra otyryp, 9 paıyzǵa nemese 19,9 trln-ǵa deıin ósti. Bul kórsetilgen ósimniń kóp bóligi (68 paıyzy nemese 1,1 trln) ekonomıkanyń áleýmettik sektorlarynyń (bilim berý, densaýlyq saqtaý, áleýmettik kómek) shyǵystaryna tıesili. Osy salalarǵa jumsalatyn jıyntyq shyǵystar 2021 jyly 10 trln teńgege jýyqtady nemese barlyq shyǵystardyń jartysyn qurady», dep habarlady.
Tapshylyqtyń ornyn toltyrý úshin 3,9 trln teńge qaryz alynǵan. Ulttyq qordan 4,5 trln teńge alynyp, respýblıkalyq bıýdjetke transferttelgen. Memlekettiń 2022-2026 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamyna qarar bolsaq, munaı baǵasy barreline 60 dollar jaǵdaıynda shoǵyrlandyrylǵan bıýdjettiń shyǵystary kiristerden 15,6 paıyzǵa asyp ketpek. Al qazir Brent markaly munaı baǵasynyń barreline 90 dollardan asqany belgili. Bul ahýal aldaǵy tórt jylda el bıýdjetiniń profısıtpen qalyptasýyna yqpal etedi.
«2021 jyly bıýdjettiń kiris bóligi shyǵyndarynyń ulǵaıýyna baılanysty tapshylyq 992,7 mlrd teńgege jetti. Bıýdjettiń kiris bóligi munaı baǵasynyń dınamıkasyna táýeldi kúıinde qalyp otyr. Bul rette 2021 jyly shoǵyrlandyrylǵan bıýdjet kiristeri ózgergen joq, óıtkeni Ulttyq qor basqarýyndaǵy ınvestısııalyq tabystyń tómendeýimen munaıdan túsken salyq túsimderiniń ósimi joıylyp ketti. Bıýdjet shyǵyndary ekonomıkanyń áleýmettik sektorlaryn qarjylandyrý esebinen kóbeıip ketti jáne memlekettik qaryz alý men bıýdjet qaldyǵyn paıdalaný esebinen ishinara jabyldy. Memleket basshysynyń ulttyq qaýipsizdik pen qorǵanys júıesin reformalaý, eldegi áleýmettik-ekonomıkalyq turaqtylyqty qamtamasyz etý týraly tapsyrmasyn eskerer bolsaq, 2022 jyly shoǵyrlandyrylǵan bıýdjet kiris bóliginiń shyǵyndary ulǵaıa túsedi», delingen qaýymdastyq habarlamasynda.
Syrtqy jaǵdaılardyń qandaı ssenarıımen órbıtini áli de belgisiz. Munaı baǵasy barreline 90 dollardan asty. Kóptegen eldiń ortalyq bankteri aqsha-nesıe saıasatyna baılanysty ár alýan sheshim qabyldaýda. Sonymen qatar geosaıası ahýal da ýshyǵyp tur. Negatıvti ssenarıı jaǵdaıynda shoǵyrlandyrylǵan bıýdjet taǵy da tapshylyqqa urynady, memlekettik qaryzǵa muqtaj (qazirgi memqaryz – 22 trln teńge) bolady jáne qarjylandyrýdyń basqa da kózderin izdestirýge týra keledi.
