Tarıh • 17 Aqpan, 2022

Bolǵan ana beınesi jańǵyrtyldy

820 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Elordadaǵy Ulttyq mýzeıde Qaraǵandy oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń Ulytaý aýdanyndaǵy Bolǵan ana kesenesinen tabylǵan jádigerler men Bolǵan ana beınesiniń jańǵyrtylǵan nusqasyn usynǵan kórmesi ótti.

Bolǵan ana beınesi jańǵyrtyldy

Mazmundy is-sharaǵa Parlament Sena­tynyń depýtaty Aıgúl Qapbarova, Qara­ǵandy oblysynyń Mádenıet, arhıvter já­ne qujattama basqarmasynyń basshysy Erkebulan Jumakenov, Qaraǵandy qalalyq máslıhatynyń hatshysy Qudaıbergen Bek­sultanov jáne zııaly qaýym ókilderi qa­tysty.

Ult uıasy Ulytaý óńirindegi Bolǵan ana kesenesine arheologııalyq zertteý jumys­tary 2018 jyly bastalyp, qazba jumystary nátıjesinde biraz qundy jádigerler ta­bylǵan. Bul zertteýler Ulttyq mýzeıdiń jaýap­ty ǵylymı qyzmetkeri, arheolog Aıbar Qa­senáliniń jetekshiligimen júzege asty. Jas talantty ǵalym buǵan deıingi tarıhı derekterde Bolǵan anany Shyńǵys hannyń qyzy nemese kelini dep aıtylyp kelgenin, biraq sońǵy jyldardaǵy genetıkalyq sarap­tamanyń aldyn ala nátıjesinde ol Joshy hannyń qyzy degen boljamdy keltiredi.

«Bolǵan ana súıegine antropologııalyq zertteý Japonııa men Ulybrıtanııada jasaldy. Búgingi kórmede Bolǵan ananyń sol kezdegi jańǵyrtylǵan beınesin qoıyp otyrmyz. Bul jumys birneshe antropolog jáne músinshiniń kómegimen iske asty. Arheologııalyq qazba jumystary Bolǵan ana kesenesinen bólek, Joshy han, Alasha han kesenelerinde de júrgizildi» dedi ol.

Sondaı-aq kórmege Bolǵan ana kesenesinen tabylǵan altyn tostaǵan, jibek matadan tigilgen shapan, er-toqym, qarý-jaraq jáne taǵy basqa zattar qoıylyp, kópshilik nazaryna usynyldy. Ǵalymdardyń pikirinshe, bul jádigerlerdiń bári Altyn Orda dáýirine tıesili. Arheolog, restavrator, kóne toqyma tehnologııalarynyń mamany Tatıana Krýpa uzyndyǵy tórt metr bolatyn shapannyń kóshirmesin jasaǵan.

Mazmundy is-shara barysynda sóz alǵan Qaraǵandy oblystyq mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasynyń basshysy Erkebulan Jumakenov: «Memleket basshysy Ulytaýdyń taǵylymǵa toly tarıhyn urpaq tárbıesimen baılanystyra otyryp, ishki týrızmdi damytýǵa paıdalaný keregin aıtqan edi. Bizdiń maqsat – Altyn Orda dáýiriniń tarıhyn jurtshylyq arasyna keńinen nasıhattaý» deı kelip, kórmege kelýshilerge rızashylyǵyn bildirdi.

Bolǵan ana beınesiniń jańǵyrtylǵan nus­qasyn jasaýǵa gıperrealıst-músinshi Aıdos Esmaǵambetov eki aı ýaqyt ketkenin aıtty.

− Buǵan deıin elimizdiń alǵashqy Qorǵanys mınıstri Saǵadat Nurmaǵambetov, AQSh-tyń burynǵy prezıdenti Barak Obama sekildi tanymal tulǵalardyń gıpperrealıstik músinin jasadym. Ony jasaý maǵan qıyn bolǵan joq, qolymda daıyn sýret boldy. Al Bolǵan ananyń músinin jasaý úshin biraz izdendim. Arheologtarmen jumys istedim. Olar maǵan ǵalymdar jasaǵan antropologııalyq beınesin ákep berdi. Sol arqyly keıipkerimniń kózi, murny, qasy, qysqasy bet-álpetin qalpyna keltirdim. Onyń bári matematıkalyq dáldikpen iske asty. Bizde tulǵalardyń antropologııalyq beınesi shetelde jasalady da, kóbinese olar eýropalyqqa uqsap turady. Al Bolǵan ananyń beınesin shamam kelgenshe, ózimizge, ıaǵnı azııalyqtarǵa jaqyndattym. Munda Bolǵan ananyń 45 jastaǵy kezi, boıy shamamen 1,65 sm. Bir sózben aıtqanda, músinge jan bitirýge barynsha kúsh saldym, − deıdi músinshi.