Bilim • 17 Aqpan, 2022

Shákirt shyraǵy

157 ret kórsetildi

«Ustaz degen shákirtiniń shyraǵyn jaǵa bilýi kerek. Men Sultannyń shy­ra­ǵyn jaǵa almadym». Bul – ózimiz jaq­­sy biletin «Meniń atym Qoja» fılmindegi Rahmanov aǵaıdyń bala kezi­miz­den qulaǵymyzǵa sińisti bolyp ket­ken sózi. Dál osylaı ózin jazǵyratyn Rahmanov aǵaı bizdiń sanamyzda shákirt al­dyndaǵy jaýapkershiligin tereń sezi­netin naǵyz ustazdyń beınesinde saq­ta­lyp qalǵan. Oqýshy kúnimizde meıir-shapaǵatyn tógip, sabaǵyn ynty-shyntysymen, erekshe yqylasymen beretin muǵalimimizdi Rahmanov aǵaıǵa uqsatyp jaqsy kóretinbiz. Qazir osyndaı ustazdar bar ma eken?

Rasynda, qansha býynǵa es bolǵan, qansha urpaq kórip ósken osynaý klassıkalyq kınodaǵy ustaz obrazyn shynaıy ómirden izdeıtin edik. Biz oqyǵan aýyldaǵy mektepte qııalymyzǵa qanat bitirip, armanymyzdy shyǵarma etip jazdyrǵan bas­taýysh synyptaǵy ustazdyń, sondaı-aq ejelgi dáýir tarıhyn ertegideı elitip tú­sindiretin tarıhshy aǵaı men jer sha­rynyń nebir keremetine qyzyqtyryp geografııadan sabaq ber­gen aǵaıdyń boıynan Rahmanov aǵaıǵa tán qasıet­ti baıqaýshy edik. Aýyldaǵy qurdastarym, bizden buryn-keıin oqyǵan zamandastarym áli kúnge deıin osyndaı ustazdardyń aldyn kórip, bilim alý nesibemizge buıyrǵanyna rızashylyq bildirip, aıtyp júremiz. Oılap qarasaq, bizge ár sabaqtan óz pánin jetik biletin, oqýshynyń júregine jol taba biletin bilimdi de bilikti muǵalimder sabaq bergen eken. Al búgingi tańda bul ustazdarymyzdyń ornyn keıingi tol­qyn muǵalimder basqan. Biraq ol aıaýly ustazdarymyzdyń ornyn basty dep aýzymyzdy toltyryp aıta da almaımyz. О́ıtkeni qazir mektepte kezinde ózi­mizben qatar oqyǵan jáne qatyryp oqy­maǵan qatarlastarymyz sabaq berip júr. О́kinishke qaraı, bul – búgingi tańda jalpylama sıpat alyp ketken, kóp aýylǵa tán jaǵdaı.

Jalpy, júrgen jerimizde, áleýmettik jelilerde qazirgi muǵalimderdiń bilimine, saýatyna qatysty syndy jıi estip-bilip júrmiz. Pandemııa kezinde mektepter onlaın bilim berýge kóshkende biraz ata-ana muǵalimderdiń ýatsaptaǵy jazýynan-aq saýatynyń nashar ekenin baıqap, shoshynyp qalǵan jaǵdaılar da boldy. Bul rette saýatsyz jazatyn muǵalimniń balaǵa qan­daı bilim beretini kópshilikti ájeptáýir alańdatqany ras. Keıingi jyldary qoǵamda muǵalim mártebesiniń tómendep ketkeni, mardymsyz eńbekaqy osy mamandyqty tańdaıtyndardyń qataryn azaıtyp jibergen edi. Sonyń saldarynan mektepterde muǵalim jetispeı, bul pedagogterdiń sapasyna da áser etti. Ásirese muǵalim tapshylyǵy qat­ty seziletin aýyl-aımaqtarda bilim sapasy aıtarlyqtaı túsip ketti. Al aýyldaǵy keıbir muǵalimderdiń deńgeıi kóbine-kóp talapqa saı kele bermeıdi. Dıplomyn satyp alǵan, oqyǵan mamandyǵyna sáıkes ke­le bermeıtin pánnen sabaq berip júrgen muǵa­limderdiń baryn jáne az emes ekenin estip qalamyz.

Endigi ýaqytta asa mańyzdy bilim be­rý salasyna qatysty bul másele jiti na­zar­ǵa alynyp, qajetti is-sharalar qol­ǵa alyn­baq. Jaqynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Parlament Má­ji­lisiniń otyrysynda sóılegen sózinde aýyl-aımaqtarǵa úzdik muǵalimderdi tartý jóninde tapsyrma berdi. «Sapaly bilimge qoljetimdilikti arttyrý – sózsiz basym baǵyt. Bul – búkil qoǵam damýynyń asa mańyzdy faktory. Biz mektepterdi qalaı materıaldyq jaǵynan qamtamasyz etsek te, bilim sapasyn jaqsy muǵalimdersiz kóterý múmkin emes. Uly Ahmet Baıtursynuly aıtqandaı, «Muǵalim – mekteptiń júregi». Sondyqtan men muǵa­lim­der tapshylyǵy bar óńirlerge úzdik peda­gogterdi tartýdyń arnaıy qoldaý pa­kett­eri bar arnaıy baǵdarlamasyn əzirleýdi tapsyramyn», dedi Prezıdent.

Búgingi tańda elimizde 366 666 muǵalim bar bolsa, onyń jartysynan kóbi, dálirek aıtqanda, 209 391-i aýyldyq mektepterde jumys isteıdi eken. Sondyqtan bilim sapasyn kóterý máselesinde aýyldaǵy mektepterdiń deńgeıine erekshe nazar aýda­rý­dy qajet etedi. Bul úshin Prezıdent aıt­qandaı, aýyldarǵa úzdik muǵalimderdi tartýdyń mańyzy zor. Sóz basynda atap ótken «Meniń atym Qoja» fılminde Qojanyń «Shirkin-aı, barlyq adam balasy Rahmanov aǵaıdaı bolsa, ómir tipti tamasha bolar edi» dep dápterine armanyn jazatyn tusy bar. Osy arman áli de ózekti.

Sońǵy jańalyqtar

Ulylar úndestigi

Qazaqstan • Keshe

Baǵa baqylanady

Qarjy • Keshe

Meıirim shuǵylasy

Rýhanııat • Keshe

Kedergisiz orta kerek

Qoǵam • Keshe

Sıfrly damý: Jańa betburys

Tehnologııa • Keshe

Mahabbat áýeni

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar