Bizdiń oıymyzsha, bul sharalardyń barlyǵy, saıyp kelgende joǵary oqý oryndary arasyndaǵy ádil básekelestikti qamtamasyz etýi tıis jáne olar bilim berý sapasyn arttyrýǵa óz úlesin qosady. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi men barlyq deńgeıdegi bilim berý uıymdary mamandar daıyndaý sapasyn joǵary deńgeıli halyqaralyq standarttar talaptaryna sáıkes bolýy baǵytynda tıimdi jumystar júrgizip keledi.
Bul rette, sapaly bilim berý deńgeıine qol jetkizý tetikteriniń biri retinde jetekshi joǵary oqý oryndarynyń reıtıngterin ataýǵa bolady. Zamanaýı álemde mundaı reıtıngter birneshe mańyzdy fýnksııany atqarady. Bul, eń aldymen, oqýǵa túsýdi kózdep júrgen talapkerler men olardyń ata-analary úshin baǵdar, ekinshiden – memlekettegi bilim berý salasy sapasynyń mańyzdy ındıkatory, úshinshiden – jumys berýshiler úshin sapaly mamandardy jumysqa tartý baǵytyndaǵy baǵdar, tórtinshiden – ǵylymı-ınnovasııalyq turǵydaǵy damýdyń negizgi kózderiniń ındıkatory.
Álemdegi ýnıversıtetter men onyń bilim berý baǵdarlamalarynyń QS World University Rranking, Times Higher Education World University Rranking, Academic Ranking of World Universities jáne taǵy sol sııaqty tanylǵan reıtıngteri akademııalyq qoǵamdastyq pen jumys berýshiler arasynda óte tanymal ekendigi daýsyz.
Osy qatarda jyl saıyn otandyq joǵary oqý oryndarynyń bilim berý baǵdarlamalaryn zertteýde «Atameken» Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerlik palatasy tarapynan júrgiziletin reıtıng erekshe mańyzǵa ıe. Onda el ekonomıkasynyń ártúrli salasyndaǵy jumys berýshiler men sarapshylardyń júrgizgen baǵalaýy nátıjeleri boıynsha aǵymdaǵy naqty jaǵdaıdy, ıaǵnı eńbek naryǵynda qandaı mamandyqtar suranysqa ıe jáne qaı ýnıversıtetter olardy sapaly jáne jaqsy daıyndaıtyny anyqtalady. Jaqynda shyqqan bilim berý baǵdarlamalarynyń 2021 jyldyń qortyndysy boıynsha basqa da jetekshi joǵary oqý oryndarymen qatar, M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan ýnıversıtetiniń birqatar bilim berý baǵdarlamasy da belsendi túrde qatysyp, jaqsy nátıjelerdi kórsete aldy.
Jalpy, ýnıversıtetimiz 2021 jylǵy «Atameken» reıtıngi nátıjeleri boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy joǵary oqý oryndary arasynda «TOP-5» tobyna kirgenin erekshe atap ótkim keledi.
Reıtıngke qatysqan 48 bilim berý baǵdarlamasynyń úsheýiniń – «Beıorganıkalyq zattardyń hımııalyq tehnologııasy», «Horegrafııa», «Jeńil ónerkásip buıymdarynyń tehnologııasy jáne konstrýksııalanýy» bilim berý baǵdarlamalarynda birinshi oryndy, al «Bıotehnologııa», «Ekologııa», «Matematıkalyq jáne kompıýterlik modeldeý», «Sút jáne sút ónimderiniń tehnologııasy», «Munaı-gaz isi», «Topyraqtaný jáne agrohımııa» bilim berý baǵdarlamalarynyń úshinshi oryndy ıelengenin, 11 bilim berý baǵdarlamasynyń elimiz boıynsha alǵashqy bestikke, al 15 bilim berý baǵdarlamasynyń alǵashqy ondyqqa engenin maqtanyshpen atap ótýge bolady. Jalpy, oqý ornymyzdyń bilim berý baǵdarlamalarynyń jartysynan astamy reıtıngtiń aldyńǵy qataryna engenin de erekshe atap ótken oryndy dep oılaımyn. Bul nátıjelerdiń barlyǵy mamandar daıyndaýdyń joǵarǵy sapasyn, professor-oqytýshylar quramynyń joǵarǵy áleýetin, eń bastysy, bizdiń daıyndaǵan mamandardyń elimizdiń eńbek naryǵynda jaqsy suranysqa ıe ekenin aıqyn kórsetedi.
Prezıdenttiń Parlament Májilisiniń otyrysyndaǵy sóılegen sózinde jýyqta Qazaqstanda jetekshi sheteldik joǵary oqý oryndarynyń fılıaldaryn ashý bastalatyndyǵy jáne Reseıdiń úzdik tehnıkalyq joǵary oqý oryndarynyń fılıaldaryn ashý josparlanyp otyrǵandyǵy týraly jáne bilim berýge degen jalpy kózqarasty ózgertý máselelerine de aıryqsha kóńil aýdardy. Sonyń ishinde, ásirese, tehnıkalyq baǵyttaǵy mamandyqtarǵa basymdyqtar berý, jańa turpattaǵy ınjenerler men ónerkásip mamandaryn daıyndaý jónindegi usynystary keńinen qoldaý tabady dep oılaımyn. Atalǵan máseleniń, negizi Qazaq hımııa-tehnologııa ınstıtýty bolyp qalanǵan, Qazaqstandaǵy alǵashqy tehnıkalyq joǵary oqý oryndarynyń biri bolyp sanalatyn bizdiń ýnıversıtetimiz úshin mańyzy erekshe ekendigin aıtqymyz keledi.
Seksen jylǵa jýyq tarıhy, qalyptasqan dástúri bar, bilim berý jáne ǵylymı-zertteý ınfraqurylymy damyǵan, ǵylymı mektebi qalyptasqan, joǵary tehnologııalar salasynda kúrdeli máselelerdi sheshýge qabiletti kadrlyq áleýetke ıe kópsalaly iri ýnıversıtet bolyp sanalatyn M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan ýnıversıteti ujymy da Prezıdent baıandamasynda belgilengen mindetterdi iske asyrý boıynsha birqatar is-sharalardy josparlap otyr.
M.Áýezov atyndaǵy OQÝ mamandardy daıyndaýdyń úsh deńgeılik júıesi negizinde bakalavrıattyń, magıstratýranyń jáne PhD doktorantýranyń 300-den astam bilim berý baǵdarlamasy boıynsha joǵary sapaly, eńbek naryǵynda suranysqa ıe mamandar daıyndaýmen aınalysyp keledi. Ýnıversıtettiń bilim men ǵylym salasyndaǵy qaryshtap damýy álemniń úzdik ýnıversıtetteriniń asa bedeldi halyqaralyq reıtınginde (QS World University Rankings) alǵa jyljýyna múmkindik berip, ýnıversıtet ujymy 2021 jyly álemniń úzdik ýnıversıtetteri arasynda qurmetti 482-orynǵa ıe boldy. QS reıtıngine engen 14 qazaqstandyq JOO arasynda OQÝ – 3-orynda.
Damýshy Eýropa jáne Ortalyq Azııa elderi boıynsha QS EECA Emerging Europe&Central Asia reıtınginde bizdiń ýnıversıtet 2021 jyldyń qorytyndysy boıynsha álemniń 451 JOO arasynda 96-oryndy ıelengen. Al atalǵan reıtıngke qatysýshy qazaqstandyq 38 JOO arasynda ýnıversıtet 6-orynda tur.
Joǵary oqý oryndarynyń halyqaralyq ARES Academic Ranking European Standard reıtıngine 2014 jyldan bastap qatyssaq, sodan beri atalǵan reıtıngtiń A sanatynan tómen túspegen, al 2020 jyly osy reıtıngke qatysýshy álemniń 533 JOO arasynda bizdiń oqý ornymyz A+ joǵarǵy sanatyna endi.
Qazaqstannyń Bilim sapasyn qamtamasyzdandyrý boıynsha táýelsiz agenttiginiń úzdik kópsalaly joǵary oqý oryndarynyń Bas reıtınginde M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan ýnıversıteti memlekettiń úzdik ýnıversıtetteriniń úshtigine kiredi.
Sonymen qatar ýnıversıtet 2020 jyldan bastap ýnıversıtetterdiń UI Green Metric World University Rankings reıtıngine qatysýdy bastap, birden álemniń úzdik ýnıversıtetteriniń TOP-500 tobyna kirip, 458-oryndy ıelense, 2021 jyly 125 satyǵa joǵarylap, 333-orynǵa ıe boldy. Al atalǵan reıtıngke qatysqan 13 qazaqstandyq JOO arasynda 3-orynǵa ıe.
Jaqynda ýnıversıtet ujymy taǵy bir qýanyshty habardyń kýási boldy: Greenmetric álemdik reıtınginiń Ranking by Campus Setting – in City Center 2021 sanatynda M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan ýnıversıteti álemniń 170 joǵary oqý ornynyń ishinen 34-shi, al Qazaqstannyń 7 joǵary oqý ornynyń ishinen 1-shi oryndy ıelendi.
World wide Professional University Rankings agenttiginiń «Hımııa ǵylymdary» boıynsha RankPro-2021 pándik reıtınginde M.Áýezov atyndaǵy OQÝ álemdik ýnıversıtetterdiń TOP-401-500 tobyna kirip, atalǵan reıtıngtegi Qazaqstan Respýblıkasynyń jalǵyz ókili bolyp tabylady.
Búgingi tańda ýnıversıtettiń basty ustanymy – bilim berýdiń halyqaralyq talaptarǵa saı deńgeıi men ınnovasııalyq ǵylym. Ýnıversıtet óziniń bolashaǵyn, bilim berý men ǵylym ózara tyǵyz baılanysqan zertteý ýnıversıtetine aınalýmen tikeleı baılanystyrady. Qazirgi tańda ýnıversıtet stýdentterge tek qana zamanaýı dárejedegi bilim berip qana qoımaı, sonymen qatar olarǵa sol bilimdi ózderi izdenip alýǵa, jańa ıdeıalardy oılastyrýǵa jáne eń bastysy, sol ıdeıalardy naqty bıznes-jobalar arqyly iske asyra alýǵa úıretýge umtylýda.
Ýnıversıtette dýaldyq bilim berý, úsh tilde oqytý, aǵylshyn tilinde bilim berý sııaqty aldyńǵy qatarly oqytý túrleri keńinen qoldanylyp keledi. Sonymen qatar stýdenttik startaptardy engizý boıynsha da birqatar tájirıbe jınaqtalǵan. Álemdik bilim berý trendi bolyp tabylatyn jáne ǵylym, tehnologııalar, ınjenerııa men matematıkanyń ıntegrasııasyna negizdelgen STEM-oqytý tájirıbesin iske asyrý bastaldy.
Ýnıversıtet tarapynan iske asyrylyp jatqan mamandyqtardyń joǵary sapasy Germanııanyń ınjenerııa, jaratylystaný ǵylymdary, matematıka men ınformatıka salalaryndaǵy bilim berý baǵdarlamalaryn akkredıtteý boıynsha ASIIN akkredıtteý agenttiginde halyqaralyq akkredıtteýden ótýi arqyly dáleldengen.
Bizdiń ýnıversıtet kórsetiletin bilim berý qyzmetiniń sapasyn dáleldeý boıynsha belsendi ustanymǵa ıe: qazirgi ýaqytta joǵary oqý ornynyń Sapany qamtamasyz etý boıynsha eýropalyq qaýymdastyqtyń (ENQA) tolyqqandy múshesi bolyp tabylatyn jáne agenttikterdiń eýropalyq Reestrine (EQAR) kiretin IQAA jáne ASIIN agenttikteriniń ınstıtýsıonaldyq akkredıtteý sertıfıkaty jáne bakalavrıat, magıstratýra men doktorantýra boıynsha 153 bilim berý baǵdarlamasynyń mamandandyrylǵan akkredıtteý boıynsha sertıfıkattary bar. Munyń barlyǵy bizdiń usynyp otyrǵan bilim berý baǵdarlamalarymyzdyń sapany qamtamasyz etý boıynsha ESG eýropalyq standarttary talaptaryna sáıkestigin aıqyndaıdy.
Qazirgi kezde joǵary bilim berý mazmunyn qoljetimdi, ári sapaly bilim berý turǵysynan álemdik betalystar nemese úrdister aıasynda jańǵyrtý mindeti negizgi strategııalyq qujat – «Qazaqstan Respýblıkasynyń 2025 jylǵa deıingi Strategııalyq damý josparyna», sonymen qatar joǵary bilim berýdiń Eýropalyq keńistiginiń birqatar ózekti qujattaryna beıimdelýdi qarastyrady.
Bizdiń basty baǵytymyz – ýnıversıtetti zertteý jáne kásipkerlik ýnıversıtetine aınaldyrý maqsatymen tikeleı baılanysty, al ol maqsat óz kezeginde el ekonomıkasyna qajetti mamandardy daıyndaý men jas qazaqstandyqtardyń jańa urpaǵyn tárbıeleý jolynda joǵary kórsetkishterge jetýge múmkindik beredi dep oılaımyn.
M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan ýnıversıteti – búgingi tańda Qazaqstan Respýblıkasynyń bilim berý keńistiginiń úzdikter qataryndaǵy, ǵylymı jáne materıaldyq áýeleti joǵary deńgeıdegi, uzaq jyldar boıǵy tarıhy barysynda qalyptasqan salttary men dástúrleri bar, eń basty baılyǵy – básekege qabiletti joǵary oqý orny bolyp tabylady.
Bilimdi urpaq – elimizdiń bolashaǵy, erteńi. Táýelsiz elimiz qanatyn kere jaıyp, el mádenıeti órkendegen qazirgi zamanda tek bilimdi jastar ǵana ultymyzdy asqaqtatady, elimizdi kókke kóteredi. Qoǵamnyń negizgi ózegi – jastar. Qazaqstannyń bolashaǵy jastar enshisinde ekenin eskersek, sol jastardyń sapaly bilim alyp, tárbıeli, parasatty azamat bolyp qalyptasýyna qoǵamnyń da yqpaly zor ekeni anyq. Sanaly qoǵamda bilimdi azamattarmen birlese ómir súrgen jastar óz boıynda bilimge degen qushtarlyq pen izgi sezimderdi qalyptastyratyny sózsiz. Sondyqtan Qazaqstannyń jarqyn bolashaǵy tek bilimdi jastarmen ǵana qalyptaspaq.
Darııa QOJAMJAROVA,
M.Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan ýnıversıtetiniń Basqarma Tóraǵasy – Rektory
