Ekonomıka • 04 Naýryz, 2022

7 bank SWIFT-ten ajyratyldy: Munyń qarapaıym adamǵa qandaı qaýpi bar

174 ret kórsetildi

Eýroodaq jeti reseılik bankti SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunications – dúnıejúzilik bank aralyq qarjylyq telekommýnıkasııa qoǵamdastyǵy) júıesinen ajyratý týraly sheshim qabyldady.

Batys sanksııasyna ilikken qarjylyq qyzmetter kórsetýmen aınalysatyn reseılik bankter 12 naýryzdan bastap SWIFT júıesinen ajyratyldy. «Qara tizimde» VTB, «Otkrytıe», Promsvıazbank, Sovkombank, «Rossııa» banki, Novıkombank, jáne VEB memlekettik korporasııasy bar. Eýrokomıssııa ókilderiniń aıtýynsha, 12 naýryzǵa deıin eýropalyq bankter qazirgi tranzaksııalaryn aıaqtap úlgerýi tıis.

Ulybrıtanııa barlyq reseılik bankti SWIFT-ten óshirý kerek dep esepteıdi. Syrtqy ister mınıstri Lız Trass bul máseleni seriktestermen talqylaýdy josparlap otyr.

«Biz ári qaraı júrýimiz kerek. Birde bir reseılik banktiń SWIFT-ke qoljetimsiz bolýyna kóz jetkizýimiz kerek» dedi Trass. Atalǵan másele 4 naýryz kúni G7 kezdesýinde jáne AQSh, Kanada jáne Ýkraınanyń qatysýymen ótetin Eýroodaq syrtqy ister mınıstrleriniń kezdesýinde talqyǵa salynbaq.

 «VTB Qazaqstan» jumysy qalaı ózgeredi?

Atalǵan bankterdiń tiziminde bar VTB-nyń Qazaqstanda da jumys isteıtini belgili. Tizim jarııalanǵan soń kóp ótpeı Visa kompanııasy da «VTB Qazaqstanmen» seriktestikti toqtatatynyn málimdedi. Egemen tilshisi bank basshylyǵyna habarlasyp, halyqaralyq shekteýlerdiń banktiń qazaqstandyq bóligine qandaı áseri bolaryn surady.

«Banktiń osy tólem júıesinen ajyratylýy (VISA) klıentterdiń aqsha qarajatynyń saqtalýyna áser etpeıdi. Qolma-qol aqshany alý úshin klıentter VTB (Qazaqstan) bankiniń bankomattaryn paıdalana alady. Bank jeke jáne zańdy tulǵalarǵa qyzmet kórsetýdi jalǵastyrady, olar usynatyn qarjylyq qyzmetterdiń joǵary sapasyn qamtamasyz etedi jáne ár máseleni jeke jáne múmkindiginshe jedel sheshýge daıyn. Biz klıentterimizge jáne seriktesterimizge túsinistik, tynyshtyq jáne qalyptasqan jaǵdaıda qarjylyq saýattylyq úshin alǵys aıtamyz» delingen bank jaýabynda.

Bank ókilderiniń aıtýynsha, SWIFT júıesinen ajyraý da VTB-nyń Qazaqstandaǵy jumysyna áser etpeıdi:

«О́ıtkeni el ishindegi klıentterdiń operasııalaryn qazaqstandyq bankaralyq esep aıyrysý ortalyǵy (QBEO) óńdeıdi. Reseı rýblindegi transshekaralyq operasııalar bank qarjylyq habarlamalardy berý júıesi (BQHJ) arqyly óńdeledi. Bank basqa valıýtalyq operasııalardy ýaqytsha júrgizbeıdi».

Banktiń habarlaýynsha, azamattardyń óz depozıtterine alańdaýynyń da reti joq. Qarjylyq qaýipsizdikke tolyqqandy kepildik beriledi deıdi.

«Bank depozıtter boıynsha barlyq mindettemelerdi oryndaıdy, salymdar boıynsha paıyzdardy esepteıdi jáne tóleıdi. Sondaı-aq klıentterdiń shottarynan aqsha qarajatyn berý boıynsha mindettemelerdi oryndaıdy. Klıentter bólimshede jáne qashyqtaǵy arnalarda depozıtter ashyp, olardy basqara alady. Bank VTB (Qazaqstan) qazaqstandyq salymdarǵa kepildik berý júıesiniń qatysýshysy, bul da klıentter qarajatynyń saqtalýyna kepildik beredi» dep jaýap berdi bank baspasóz qyzmeti.

Bizge bergen málimetke súıensek, Bank VTB (Qazaqstanda) jumys isteıtin enshiles bankke qoldaý kórsetedi jáne qosymsha qarjylandyrý usynady.

Bank VTB (Qazaqstanda) – Qazaqstan Respýblıkasynyń rezıdenti jáne eldiń zańnamasy sheńberinde jumys isteıdi. Klıentterdiń VTB (Qazaqstan)-da ornalastyrylǵan barlyq qarajaty bólimshelerde de, qashyqtyq arnalarda da qoljetimdi. Olardy burynǵysynsha tolyq kólemde paıdalanýǵa bolady, olar úshin Qazaqstan aýmaǵynda operasııalar júrgizý qoljetimdi. Bank VTB (Qazaqstanda) qazirgi ýaqytta klıentter men seriktesteri aldyndaǵy óz mindettemelerin oryndaı otyryp, qarjylyq qyzmetterdiń negizgi túrlerin usynýdy jalǵastyrýda» delingen baspasóz qyzmetiniń habarlamasynda.

Eske salaıyq, Bank VTB (Qazaqstanda) AQ EU – VTB halyqaralyq qarjy tobyna kiredi. Búgingi tańda banktiń elimizdiń barlyq óńirlerinde ornalasqan 17 fılıaldan turatyn fılıaldyq jelisi bar. Ortalyq keńsesi Almaty qalasynda ornalasqan.

 SWIFT degenimiz ne?

SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunications – dúnıejúzilik bank aralyq qarjylyq telekommýnıkasııa qoǵamdastyǵy) – arnaıy jeli boıynsha aýdarym, tólem jáne qundy qaǵazdardy aıyrbastaý týraly derektermen almasyp otyratyn júıe. Ol eshqandaı aktıvterge ıe emes jáne klıent shottaryn baqylamaıdy. Alaıda shottardyń jahandyq qoldanysyna, ıkemdiligi men yńǵaılylyǵyna baılanysty oǵan qoljetimdilik mańyzdy sanalady.

Júıe 200 eldegi 11 myńnan astam qarjy mekemesin biriktirip otyr. SWIFT jeke qaýymdastyq sanalady jáne shtab-páteri Belgııada ornalasqan. Kompanııa buǵan deıin birneshe ret qandaı da bir sanksııa týraly sheshim qabyldaýǵa ókilettiligi joq ekenin málimdegen. Elder men jekelegen sýbektilerge qatysty sanksııany engizý jáne alyp tastaý týraly kez kelgen sheshim quzyrly memlekettik organdar arqyly qabyldanady.

О́tken aptada SWIFT zańdyq nusqaý alǵannan keıin RF-nyń jekelegen bankterin júıeden ajyratynyn málimdedi.

«Biz Eýropalyq komıssııa, Fransııa, Germanııa, Italııa, Ulybrıtanııa, Kanada jáne AQSh basshylarynyń keıbir reseılik bankterdiń bizdiń qarjylyq habar almasý qyzmetterimizge qol jetkizýin shekteý úshin jańa sharalar engizý nıetterin bildiretin birlesken málimdemesi týraly bilemiz. Dıplomatııalyq sheshimder bul daǵdarysty toqtatýǵa oraı SWIFT-tiń de kúsh qosýyna alyp keldi jáne biz árqashan sanksııa týraly qabyldanǵan zań talaptaryn saqtaımyz» dep habarlady.

Osyndaı tyqyrdyń túbi bir taıanaryn sezgen bolar, Reseı 2014 jyldan bastap SWIFT-tiń analogy ispetti qarjylyq habarlamalardy jiberý júıesin qurǵan. Reseı Ortalyq bankiniń dereginshe, 2020 jyly atalǵan júıe arqyly jiberilgen habarlamalar úlesi SWIFT-tiń reseıishilik tarıfinen 20 paıyzǵa asqan. Oǵan 331 uıym qosylypty. 

 Qarjy alaıaqtary

SWIFT máselesin qalaı paıdalanyp jatyr?

Osyndaı qysyltaıań kezde paıda kórip qalǵysy keletin alaıaqtar qashan da tabylady. Sarapshylardyń aıtýynsha, fıshıng alaıaqtar ózderin qazaqstandyq áldebir banktiń qaýipsizdik qyzmetkeri dep tanystyryp, bankterdi SWIFT júıesinen ajyratýǵa baılanysty klıent aqshasyn basqa bir «qaýipsiz» shotqa kóshirý týraly usynys jasaıdy.

Ol úshin arnaıy qosymshany júkteýdi surap, ol qosymshanyń qarjyny basqa shotqa aýdarýǵa jáne aqshasyn qaýipsiz jerde saqtaýǵa múmkindik beretinin aıtady. Ne bolmasa karta rekvızıtterin, kartanyń teris betindegi úsh sandyq kodty, kartanyń qyzmet etý merzimin jáne SMS arqyly keletin rastaý kodyn suraıdy. О́zine qajet aqparatty alyp bolǵan soń áńgimeni úzedi, ile-shala banktik shotyńyzdaǵy qarjyńyz nólge aınalýy múmkin.

«Habarlasýshy sizdiń qarjyńyz jáne ony qutqarý týraly aıta bastaǵanda-aq qońyraýdy úzip tastańyz. Bank qyzmetkeri eshqashan sizdiń qupııa derekterińizdi suramaıdy jáne birinshi bolyp habarlaspaıdy. Ondaı kezde dereý bankke habarlasyp, máseleniń anyq-qanyǵyna jetken abzal. Este saqtańyz, bank qyzmetkeri klıentten telefon arqyly: kartanyń tolyq nómirin, áreket etý merzimin, CVC/CVV kodtaryn, ınternet-bankıngtiń logın, qupııa sózderin, kod sózderin, SMS-pen kelgen rastaý kodtaryn suramaıdy. Tek siz áldebir sharýamen bankke birinshi bolyp ózińiz qońyraý shalǵanda ǵana suraýy múmkin» dep eskertedi sarapshylar.

Eske salaıyq, Reseı prezıdenti Vladımır Pýtın 24 aqpan kúni Ýkraınada áskerı operasııa bastaýǵa buıryq berdi. Biraq keıinirek ahýal soǵys sıpatyna kóship, reseılik ásker Ýkraınanyń birneshe qalasyna shabýyl bastady. Ýkraınanyń aýmaqtyq tutastyǵyna tóngen qaýipti eskerip AQSh jáne Eýroodaq elderi Reseıge birneshe sanksııa jarııalady.

Sońǵy jańalyqtar

Rýhanı muralar din ókilderine tanystyryldy

Rýhanııat • Búgin, 08:34

Ýaqytpen birge túlegen

Ádebıet • Búgin, 08:33

Baladan qashqan bezbúırek

Qoǵam • Búgin, 08:31

Stýdentter ara baǵyp júr

Bilim • Búgin, 08:28

Masa mazany ala bastady

Aımaqtar • Búgin, 08:27

Qalypty uıqy – qýat kózi

Qoǵam • Búgin, 08:26

Bereshek – 24,3 mlrd teńge

Ekonomıka • Búgin, 08:24

Genderlik bıýdjet qurý – ózekti mindet

Ekonomıka • Búgin, 08:23

Úzdikter anyqtaldy

Qoǵam • Búgin, 08:21

Jurtshylyqqa qaraı jańa qadam

Aımaqtar • Búgin, 08:19

Alǵa umtylǵan Aqmola

Aımaqtar • Búgin, 08:17

Ashyq qoǵamnyń aıqyn kórinisi

Qazaqstan • Búgin, 08:15

Erkin kúrestiń erleri anyqtaldy

Sport • Búgin, 08:10

Reseı tehnıkalyq defoltqa ushyrady

Álem • Búgin, 08:00

Jastar ekologııa taqyrybyn qaýzaıdy

Ekologııa • Búgin, 07:52

Semeı qalasynyń gerbi bekitildi

Aımaqtar • Búgin, 07:47

«Qaıyrymdylyq» taqyrybyndaǵy marka

Qazaqstan • Búgin, 07:45

Bas júlde buıyrmady

Sport • Búgin, 07:42

Josparyn jarııa etti

Sport • Búgin, 07:40

Sıfrlandyrý – ózekti másele

Úkimet • Búgin, 00:49

BUU-nyń Jahandyq shartyna qosyldy

Ekonomıka • Búgin, 00:34

Jeti túrli sóz

Ádebıet • Keshe

Uqsas jańalyqtar