Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrliginiń resmı málimetinshe, byltyr Qazaqstanda 17,1 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilgen. Jalpy ótken jyly elimizde 151 192 turǵyn úı qurylysy salynǵan. Sonyń 41 250-i – jeke turǵyn úıler.
Bul rette turǵyn úı qurylysyna 2,4 trln teńge ınvestısııa tartylǵan. Kórsetkish 2020 jylmen salystyrǵanda 19,1 paıyzǵa joǵary.
Jyl qorytyndysy boıynsha elimizdiń 15 óńirinde turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý kórsetkishteri ulǵaıǵan. Máselen, kóshbasshy óńirlerdiń qatarynda Mańǵystaý (119%), Aqmola (115,8%), Jambyl (112,9%), Pavlodar (112,3%) oblystary, Almaty (116,6%) jáne Shymkent (116,1%) qalalary bar. Eki óńirdiń kórsetkishi tómen – Qaraǵandy (98,5%) jáne Qyzylorda (93,8%).
Jyl qorytyndysy boıynsha eldiń ishki jalpy ónimindegi qurylys salasynyń úlesi 6,25%-dan asty. Kórsetkish 2020 jyldan táýir.
Búginde qurylys salasy áleýmettik mańyzy bar ekonomıkalyq damýdyń negizgi lokomotıvine aınaldy. Bul salada 46 476 kásiporyn jumys isteıdi. Onyń 2 420-sy qurylys materıaldaryn óndiredi. Salada 641 myńnan astam adam jumyspen qamtylǵan.
Qurylys salasyndaǵy belsendiliktiń negizi ishki naryqtaǵy suranys pen memleket tarapynan baspana alýǵa jasalǵan múmkindik te jatyr. Máselen, Birinshi nesıe bıýrosynyń resmı málimetinde byltyr turǵyndarǵa 8,9 trln teńge berilgeni aıtylǵan. Sonyń 3,4 trln teńgesi ıpotekalyq nesıe. Kórsetkish 2020 jylmen salystyrǵanda 41 paıyzǵa kóbeıgen. Jalpy sońǵy jyldary ıpotekalyq nesıege degen suranys artyp keledi. Bul halyqtyń baspanaǵa degen qajettiliginiń ósýinen týyndap otyrǵany túsinikti. Sonda byltyr rásimdelgen nesıelerdiń úlesindegi ıpotekanyń úlesi 31 paıyzdy qurap otyr.
Birinshi nesıe bıýrosynyń bas dırektory Rýslan Omarovtyń aıtýynsha, jyljymaıtyn múlikke qatysty árbir tórtinshi mámile nesıege rásimdeledi. Ipotekaǵa degen suranys zeınetaqy reformasynan keıin kúrt ósken.
Turǵyn úı jaǵdaıyn jaqsartý úshin Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynan 2,5 trln teńge alynǵan. Atalǵan somanyń 68,5 paıyzy baspana alýǵa, 15,3 paıyzy ıpotekalyq qaryzdy jabýǵa jumsalǵan.
Zeınetaqy reformasynyń áseri bolar, 2021 jyldyń qorytyndysy boıynsha turǵyn úı mámileleriniń sany 606 myńnan asqan. Shamamen 96,8 paıyzdyq ósim qamtamasyz etilgen. Mundaǵy ıpotekanyń úlesi 25,2 paıyzǵa teń. Mundaı resmı málimetti Statıstıka bıýrosynan aldyq.
Jalpy, 2021 jyl turǵyn úı naryǵy úshin tyń jańalyqtarǵa toly boldy. Onyń negizgisi – zeınetaqy qoryndaǵy shektik somadan asqan qarjyny turǵyn úı jaǵdaıyna jaqsartý. Ol týraly joǵaryda aıttyq.
Ádettegideı byltyr da qurylys materıaldary men turǵyn úıdiń baǵasy ósti. Qurylys materıaldary sońǵy eki jyl qatarynan qymbattap keledi jáne bul Qazaqstanǵa ǵana tán dúnıe emes, álemdik tendensııa. 2021 jyly bolat armatýra, sement, kirpish jáne gazbeton 1,5-3 ese qymbattaǵan. Materıal qymbattasa úı baǵasynyń da sharyqtap shyǵa keletini bar. Jyl qorytyndysy boıynsha bastapqy turǵyn úıdiń baǵasy 15 paıyzǵa, qaıtalama naryqtaǵy baspana baǵasy 20 paıyzǵa qymbattaǵan.
Byltyr «Almaty jastary» turǵyn úı baǵdarlamasyna ózgerister endi. Baǵdarlama boıynsha baspana alatyndar sanatyna quqyq qorǵaý organdary men mádenıet salasyndaǵy jeke kásipkerler endi. Sondaı-aq beriletin zaım somasy 13 mln teńgeden 18 mln teńgege deıin ósti.
Sonymen qatar «Áskerı baspana» baǵdarlamasy boıynsha ótinimderdi onlaın formatta berý tetigi iske qosyldy. Bul ashyqtyqty qamtamasyz etý úshin qajet. «Baqytty otbasy» baǵdarlamasy boıynsha qabyldanatyn ótinimder lımıti ulǵaıdy. «Elorda jastary» jeńildetilgen ıpotekalyq ónim iske qosyldy.
О́tken jyldyń mamyrynda bólingen qarjy tolyq ıgerilgendikten, «Baspana hıt» baǵdarlamasy toqtatylatyny habarlandy. «7-20-25» baǵdarlamasyna bólingen qarajattyń 2022 jyly aıaqtalatyny, tıisinshe baǵdarlama da óz jumysyn doǵaratyny aıtyldy. Alǵashqysyna 600 mlrd teńge, sońǵysyna 1 trln teńge bólingen.
Turǵyn úı sertıfıkattaryn berýdiń erejesi ózgerdi. Endi sertıfıkattardyń kimge jáne qansha kólemde beriletinin qalalyq jáne oblystyq máslıhattar anyqtaıtyn boldy. Mundaı sertıfıkat «Baqytty otbasy» jáne «Shańyraq» baǵdarlamasynyń qatysýshylaryna turǵyn úıdiń bastapqy jarnasy retinde beriledi.
Byltyr «Umaı» ıpotekasy iske qosyldy. Biraq kópshilik tarapynan baǵdarlamaǵa anaý aıtqandaı suranys bolǵan joq. Tıisinshe, jyl sońynda baǵdarlamanyń toqtalǵany, talaptarynyń qaıta qaralatyny habarlandy.
О́tken jyly jyljymaıtyn múlikti resmı tirkeý ýaqyty jedeldedi. Elektrondy tirkeý úsh kúnnen bir kúnge deıin qysqardy.
Byltyrǵy jańashyldyqtyń biri – jyljymaıtyn múlik mámilelerin ázirleýdegi óńirge qatysty shekteýdiń alynyp tastalýy. Buryn mámile tek turǵylyqty jeri boıynsha jasalýy tıis edi. 2021 jyldyń 1 shildesinen bastap mámileni kez kelgen aýdan-qalada jasaı berý múmkindigi berildi.
Osynyń bári memleket tarapynan halyqtyń baspanaly bolýyna jasalǵan tyń qadamdar ekeni aıtpasa da túsinikti. Qýanyshtysy, mundaı bastamalar bıyl da jalǵasady. Demek tabaldyryqty attaǵan barys jyly da turǵyn úımen qamtý turǵysynan alǵanda tabysty bolady degen senim bar. О́ıtkeni Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi bul baǵytta birshama jańashyldyqtar qabyldamaq.
Máselen, mınıstrlik qurylys naryǵyn monopolııasyzdandyrýǵa nıetti. Iаǵnı vedomstvo turǵyn úı qurylysyna úlestik qatysý salasyndaǵy talaptardy qaıta qarap, jer ýchaskelerin konkýrstan tys berý tájirıbesin zańnamalyq túrde alyp tastaýdy josparlap otyr. Munyń bári Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmalarynan keıin qolǵa alyna bastady.
Osy oraıda salanyń osal tustary pysyqtalyp, negizgi 3 baǵyt boıynsha sharalar aıqyndaldy. Olar – úlestik qurylysqa qatysýdy retteý, jer berý jáne qurylys salýdy josparlaý, memlekettik satyp alý rásimderin jetildirý.
О́zgerister jer ýchaskelerin konkýrstan tys berýdi alyp tastaýdy, zańnamany aınalyp ótýge talpynatyndar úshin jaýaptylyqty kúsheıtý jáne úleskerlerdiń qarajatyn zańsyz tartýdy anyqtaý arqyly úlestik qurylystaǵy talaptardy jetildirýdi kózdeıdi.
Bul biz qamtyǵan bir ǵana baǵyt. Mınıstrlik mundaı jańashylydyqtar kóp bolady dep sendirdi jáne olardyń tıimdiligi de joǵary bolmaq. Barys jyly tabys jyly bolady degen úmittemiz.
