Balama joldar qarastyryla ma?
Ken oryndary birneshe kún qatarynan rezervýar parkin toltyryp, jumysty jalǵastyra alady. Alaıda Novorossıısk teńiz portynda jyljymaly aılaq qondyrǵysyn jóndeý barysy uzaqqa sozylsa, bul barlyq iri ken ornyndaǵy óndiristiń tómendeýine ákelýi múmkin. Muny vedomstvo basshysy da joqqa shyǵarmady.
«Desek te jaǵymdy málimetter de bar. Aıtalyq, Kaspıı qubyry konsorsıýmyndaǵy áriptesterimizben tehnıkalyq keńes ótkizip, 1-jyljymaly aılaqtyq qondyrǵynyń (JAQ) jumysy bastalyp, tankerler júk tıeýge kirisetinine qanyqtyq. Bul bizdi aıtarlyqtaı shyǵyndardan qutqarýǵa negiz berip otyr. Sondyqtan daýyl basylǵan soń 1-JAQ iske qosylýymen birge tankerler jumysqa kirisip, 2-3 jyljymaly aılaq qondyrǵysyn jóndeý jumystaryn áriptesterimiz úsh aptada aıaqtap, barlyǵy qalypqa keledi dep úmittenemiz», dedi elimizdiń bas energetıgi.
Quzyrly organ basshysy Qashaǵan ken ornyndaǵy óndiristiń toqtatylýy jónindegi aqparattyń shyndyqqa janaspaıtynyn jetkizdi.
«Qashaǵan eshqandaı da 2 aıǵa jóndeý jumystaryna jabylmaıdy. Josparly jóndeý jaz aılaryna belgilengen. Ol shtattyq rejimde jumys istep tur. Eger de 1-JAQ jumysy qalypqa kelse, onda aıtarlyqtaı qaýip týyndap, shyǵyn kóp bolatyndaı jaǵdaı oryn almaıdy. Bul úshin ken ornyndaǵy óndiristi toqtatýdyń qajeti joq. Kúndelikti shtattyq jumystar júrgizilip jatyr. Álbette, tıisti máselelerdi sheshý kerek. Sondyqtan mamandarmen jedel keńesip, balama baǵyttardy jan-jaqty pysyqtaımyz. Biraq bul bizdiń kúndelikti jumysymyz ekenin eske sala ketken jón. Sol sebepti Qashaǵannyń 2 aıǵa toqtaıtyny týraly aqparat qısynsyz ári shyndyqqa janaspaıdy», dedi B.Aqsholaqov.
Áıtse de atalǵan jaǵdaıǵa baılanysty jaýapty vedomstvo energııa tasyǵyshtaryn álemdik naryqqa irkilissiz jetkizýdi qamtamasyz etý úshin balama joldardy da qarastyratynyn jetkizdi.
114,4 mlrd kılovatt-saǵat elektr energııasy óndirildi
Byltyr elimizde elektr energııasyn óndirý kólemi 114,4 mlrd kılovatt-saǵatqa nemese 106%-ǵa jetti. Kúzgi-qysqy kezeńde elektr qýatynyń tapshylyǵyn boldyrmaý maqsatynda byltyrǵy qarashada Jambyl MAES-tiń 3-blogy iske qosylyp, bıyl qańtarda 4-energoblok óz jumysyn bastady.
«Qazir generasııalaý sektoryn qoldaýdyń qoldanystaǵy tetikterin kúsheıtý qajettiligi týyndap otyr. Sapaly jóndeý jumystaryn júrgizý úshin qýat naryǵy sheńberinde shekti tarıfti arttyrý talap etilmek.
Usynylyp otyrǵan sharalardy tolyǵymen iske asyrý úshin Energetıka mınıstrligine tıisti quzyret berip, energııa óndirýshi uıymdar tarapynan qarsy mindettemeler engizý jolymen júrgiziletin jóndeý jumystarynyń sapasyn baqylaý júıesi jetildiriledi. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, Energııalyq teńgerim ázirlenip, 2035 jylǵa qaraı elektr energııasyn tutyný shamamen 153 mlrd kılovatt-saǵatqa jetedi. Maksımaldy elektr júktemesi 2035 jylǵa qaraı 22,7 gıgavatqa deıin ulǵaıady. Qýat rezervin 10%-ǵa deıingi kólemde qamtamasyz etý qajettiligin eskerip, 2035 jyldaǵy qajettilik shamamen 25 gıgavatty quraýy múmkin. Osylaısha, jumys istep turǵan energııa kózderi halyqtyń jáne ekonomıkanyń elektr energııasyna boljamdy suranysyn jaba almaıdy. Bul rette 2035 jylǵa qaraı jańa óndirýshi qýattardy iske qosýǵa týra keledi.
Sonymen qatar generasııalaý sektoryna ekologııalyq áserdi tómendetip, onyń ishinde parnık gazyn azaıtý, 2060 jylǵa qaraı kómirtegi beıtaraptyǵyna qol jetkizý boıynsha qabyldanǵan mindettemelerge birqatar faktor áser etetinin atap ótý qajet. Osyǵan baılanysty energııa teńgerimin dástúrli jáne jańǵyrmaly energııa kózderinen qalyptastyrýmen birge AES-ten generasııany engizý ssenarııi qarastyrylýda», dedi B.Aqsholaqov.
Jalpy, 2035 jylǵa qaraı iske qosýǵa qajetti jańa energetıkalyq qýattardyń qurylymy kelesideı. Atap aıtqanda, 5 kılovattan joǵary gaz generasııasyna, 6,5 gıgavatt jańǵyrmaly energııa kózderine, 2 gıgavattan joǵary sý elektr stansalaryna, sol sekildi 1,5 gıgavatt kómir generasııasyna jáne 2,4 gıgavatt atom generasııasynyń úlesine tıedi. Bul energııa júıelerin retteýge baılanysty kórshiles elderge táýeldi bolýdan arylýǵa múmkindik berip, bazalyq jáne retteýshilik qýat tapshylyǵyn jabýǵa jol ashady, dedi mınıstrlik ókilderi.
Investısııalyq jobalar qolǵa alyndy
Budan bólek, elektr energııasyna degen orta merzimdi qajettilikti jabý úshin generasııa kózderin engizýge baılanysty birqatar joba qolǵa alyndy. Mınıstr aıtqandaı, birneshe ınvestısııalyq kelisim jumys istep turǵan stansalarǵa óz qýattaryn jańǵyrtý men qaıta jańartýdy júrgizýge septesedi. Máselen, 2022-2025 jyldarǵa arnalǵan jalpy ınvestısııa kólemi 491 mlrd teńgeden asyp, 1 733 megavatty iske qosýǵa múmkindik beretin jobalar oryndalyp jatyr.
«Ekibastuz 2-GRES-te №3 blogynyń qurylysy, sondaı-aq Almaty energııa kesheniniń energııa kózderin jańǵyrtý boıynsha jobalar iske asyrylyp keledi.
2022 jyly jıyntyq qýaty 1 200 megavattan asatyn manevrlik qýat jobalaryna qatysty aýksıondy saýda-sattyq ótkizý josparlanyp otyr. Sonymen qatar Ulttyq elektr jelisin jańǵyrtý, onyń ishinde batys jáne ońtústik aımaqtardaǵy energııa júıesin kúsheıtý, sol sekildi batys aımaqty biryńǵaı elektr energetıkasy júıesine qosý boıynsha jumystar atqarylyp jatyr», dedi Energetıka mınıstri.
Buǵan qosa bas energetık Jańǵyrmaly energııa kózderin damytý boıynsha jospar asyra oryndalǵanyn aıtty. Jıyntyq qýaty 393 megavatty quraıtyn JEK-ke baılanysty 19 joba iske asyryldy. Investısııanyń kólemi shamamen 400 mln teńgege jetip otyr. 2021 jyldyń qorytyndysyna sáıkes jıyntyq qýaty 2010 megavatt bolatyn JEK-tiń iske qosylǵan nysanynyń sany – 134.
B.Aqsholaqov sıfrly maınıng sýbektilerin anyqtaýǵa baılanysty jumystar da jalǵasyp jatqanyn jetkizdi. Mınıstrlik atalǵan sýbektilerdi retteý úshin sıfrly maınıng qyzmetin lısenzııalaýdy engizý, sıfrly maınıng sýbektileriniń energııany tutynýǵa baılanysty kvotalaryn belgileý, jańa maınerler úshin qýattardy qosýǵa moratorıı engizý, sıfrly maınıng sýbektilerin jańǵyrmaly energııa kózderinen jáne ımporttalǵan elektr energııasyn tutynýǵa aýystyrýǵa usynys bildirdi. Mınıstr bul amaldyń elektr energııasyn óndirip, tutyný naryǵyndaǵy teńgerimdi teńestirý jáne negizsiz tapshylyqty boldyrmaý úshin qolǵa alynǵanyn aıtty.
