Saý bardy. Múgedek bolyp qaıtty

...Keshkisin telearnalar ár jerdegi kezekti tragedııa týraly habar taratyp jatty. «Kezekti» deıtinimiz mundaı jaǵdaılardyń sońǵy kezde jıi oryn alýynan edi. Qyzylorda oblysyndaǵy bir bólimde Otan aldyndaǵy boryshyn ótep jatqan oraldyq jas jigit ásker qyzmetine óz aıaǵymen baryp, eline tabytta qaıtypty... Biraq bizdiń aıtpaǵymyz bul emes. Osyǵan uqsas basqa jaǵdaı. Bul da áskerge qatysty. Áskerge saý baryp, úıi­ne múgedek bolyp qaıtqan azamat týraly. «Meniń balam Aızat Aıtollaev ótken jyly kúzde ásker qataryna shaqyryldy, – deıdi «Egemenge» jazǵan aryzynda Soltústik Qazaqstan oblysy Taıynsha aýdanynyń turǵyny Murat­bek Arapov, – ol Almaty oblysy Uzynaǵash kentindegi Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligine qarasty №28237 áskerı bólimge 4 qarashada keldi. 2013 jyldyń 16 jeltoqsany Táýelsizdik merekesi kúni áskerı ant qabyldady. Sol kezde men jáne anasy Almagúl ekeýmiz balamyzdyń janynda bolyp, naǵyz Otan qorǵaıtyn azamat boldyń dep, qýanyp edik. Arada bir aı ótkennen keıin balamyzdyń áskerı gospıtalge túskeni týraly habar keldi. 2014 jyldyń 31 qańtar kúni áskerı bólimge kelip, bólim komandıri Qýanysh Nurtazınge jolyqpaqshy boldym. Biraq reti kelmedi. Rota komandıri Jaqsylyq Hamıtov ta kezdespedi. Almaty qalasyndaǵy №239 áskerı gospıtalge balam Aızatty izdep kel­dim. Biraq dárigerler meni balammen kezdestirmedi. Emdeýshi dáriger maıor Ánýar Qojahmetov telefon arqy­ly Aıtollaevtyń bastan aýyr soq­qy alǵandyǵyn, qatty aýyratynyn, esin jıi joǵaltatynyn, talyp qala­tynyn aıtyp, uzaq merzimge emdelý kerektigin eskertti. Budan ári áskerı qyzmetke jaramaıtyndyqtan komıssııalaý arqyly qaıtaratyndary týraly túsindirdi. Balam Aızat kishi komandırlerdiń uryp-soǵatyny týraly maǵan telefon arqyly aıtyp berdi. Kishi serjanttar E.Úsembaev pen M.Álikbaev 2013 jyldyń 17 jeltoqsany men 31 jeltoqsany aralyǵynda qaraýyldyq qyzmetke shyqqanda «jarǵyny bilmeı­sińder» degen jeleýmen únemi uryp-soǵady eken. Tek meniń balamdy ǵana emes, basqa jaýyngerlerdi de osylaı uryp-soǵýdy ádetke aınaldyrǵan. Biraq olar eshqandaı qarsylyq kórsetpegen, aýyzdaryn ashpaǵan, soqqyny qarsy­lyqsyz qabyldaǵan. Al meniń balam namysqa tyrysyp, urǵyzbaýǵa tyry­syp, qarsylasqan. Osylaısha, úne­mi taıaq jeýdiń saldarynan Aızat ústimizdegi jyldyń 1 qańtarynda esinen aıyrylyp qulaǵan. Sol kúnnen 9 qańtarǵa deıin Uzynaǵashtaǵy áskerı-sanıtarlyq bólimde jatqan. 10 qańtar kúni ǵana Almaty qalasyndaǵy №239 áskerı gospıtalge alyp kelgen. Qazir balamnyń densaýlyǵy nashar, jıi-jıi talyp qulaıdy. Áskerge deıin densaýlyǵy myqty balanyń jaǵdaıy budan ári qandaı bolatyny maǵan bel­gisiz. Dárigerler eshqandaı kepildik berip turǵan joq. Áskerge saý kelip, elge múgedek bolyp qaıtatyny janymdy aýyrtady. Men osy jaǵdaıdy tolyq baıandap, Almaty qalasyndaǵy áskerı garnızonnyń prokýrory S.Sádýaqasovqa jáne Tótenshe jaǵdaılar jónindegi mınıstr V.Bojkonyń atyna aryz berdim. Qazir tergeý amaldary júrip jatyr. Biraq №28237 áskerı bólimniń basshylary ózderiniń is-áreketterin jasyryp, jabýda. Balamdy dárethanaǵa aparyp urǵan kúnderdegi beınejazbalardy joıyp jibergen. Kerisinshe, balamnyń esinen tanyp, ózi qulaǵan kezdegi beınejazbany saqtap qalyp, «ózi qulap, osyndaı jaraqat aldy», dep syltaý keltirip otyr. Bul máselege baılanysty tekserý komıssııasy qurylǵany jóninde aıttym. Degenmen, bul máselege jýrnalıstik zertteýdiń de júrgizilgenin qalaımyn. Sol úshin «Egemenge» aryz jazyp otyrmyn». Aryz jazylǵannan keıin, tekserý mindetimiz. Shaǵymda kórsetilgen jaǵdaıdyń jaı-japsaryn anyqtaý úshin Almatynyń irgesindegi Uzynaǵash aýy­lyna atbasyn burdyq. Bizdi №28237 áskerı bólim komandıriniń tárbıe já­ne áleýmettik-quqyqtyq jumystar jónin­degi orynbasarynyń ýaqytsha mindetin atqarýshy maıor Qýanysh Beısembaev qarsy alyp, atalǵan másele boıynsha túsinik berdi. «Qatardaǵy jaýynger Aızat Aı­tol­­laev 2013 jyly qarasha aıynda Kókshetaý qalasynan áskerı qyz­metke shaqyrylǵan, – deıdi maıor Qýa­nysh Beısembaev, – sol jyldyń 16 jel­toqsany kúni áskerı ant qabyldaǵan. Osy ýaqyttan beri 1-shi qutqarý ba­talo­nynyń 2-shi qutqarý rotasynda qutqarýshy bolyp qyzmet atqarǵan. 2014 jyly 1 qańtar kúni shamamen keshki saǵat 17 kezinde Aıtollaev ekinshi qutqarý rotasynyń ájethanasynda basy aınalyp qulap, jaraqat alǵan. Osy jaǵdaı boıynsha sol kúni quqyq qorǵaý organdaryna habarlamalar jiberildi. Osy habarlamalar negizinde Almaty garnızony áskerı prokýratýrasynyń qyzmetkerleri jáne Ońtústik óńirlik áskerı tergeý basqarmasynyń aǵa tergeýshisi R.Qurbanov tergeý aldy tekserý jumystaryn júrgizip, qatardaǵy jaýynger A.Aıtollaevtyń jaraqat alýynda áskerı qylmys belgileri joq bolýyna baılanysty qylmystyq is qozǵamaý týraly sheshim qabyldaǵan. Osy ýaqyttan beri qatardaǵy jaýynger Aıtollaevqa Almaty qalasyndaǵy áskerı klınıkalyq gospıtalinde medı­sınalyq tekserý jasap, emdeý jumys­tary júrgizildi. Qatardaǵy jaýynger A.Aı­tol­laev­ty kishi serjanttar E.Úsem­baev pen M.Álikbaevtyń uryp-soqqany týraly tekserý júrgizilip, kishi serjanttar tarapynan álimjettiliktiń bolmaǵany jáne ondaı qylmystyq jaǵdaıdyń oryn almaǵany dáleldendi. Sondaı-aq, bul másele boıynsha Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginen de tekserý jumystary júrgizilip, Aıtollaevqa qatysty áskerı bólim qyzmetkerleri tarapynan qysym kórsetilgeni anyq­talǵan joq. Aıtollaevtyń ákesiniń aryzda aıtqanyndaı, ol eshqashan qaraýyl qyzmetine tús­pegen, son­dyqtan ony qaraýyl qyzmetinde kishi serjanttardyń uryp-soqty degeni shyndyqqa janaspaıdy. Qatardaǵy jaýynger Aızat Aıtollaev Astana qalasyndaǵy Qorǵanys mınıs­trliginiń ortalyq áskerı dárigerlik komıssııasynyń qaýlysy boıynsha 2014 jyly 26 aqpan kúni densaýlyǵyna baılanysty merzimdi áskerı qyz­metinen bosatylǵan». Biz Uzynaǵashtaǵy áskerı bólimge barǵan kezimizde aryzda attary kórse­tilgen kishi serjanttar E.Úsembaevpen  jáne M.Álikbaevpen de kezdestik. Olar qatardaǵy jaýynger A.Aıtollaevty uryp-soqpaǵany jóninde ant-sý iship otyr. ...Sonymen, áskerden aýrý bolyp qaıtqan Aızattyń ákesiniń aryzyna qatysty áńgimelesken adamdardyń barlyǵy derlik bul oqıǵada álimjet­tiktiń bolmaǵanyn aıtady. Osy jaǵ­daıǵa baılanysty tekserý júrgizgen túrli komıssııalardyń sheshimderi de solardyń aıtqanyn rastaıdy. Seneıik. Degenmen, bizdi oılandyrǵan bir suraq: buryn-sońdy basy aýyryp, baltyry syzdamaǵan Aızattyń áskerge kelgennen keıin talma dertine shaldyǵýy nelikten? Osyǵan qosymsha taǵy bir suraq: eger Aızattyń syrqaty burynnan bar bolsa, ony Kókshetaý qalasynyń áskerı komıssarıaty áskerge nege qabyldaǵan? Mine, osy oqıǵaǵa qatysty qurylǵan túrli komıssııalar osy suraqtarǵa jaýap izdemegen. Al bul suraqtarǵa jaýap tabylmaıynsha, Aızattyń ákesiniń aryzy áli talaı jerdi sharlaıdy. Sharafaddın ÁMIROV, «Egemen Qazaqstan». ALMATY.