«Jasyl» ekonomıka jolynda

Sońǵy jeti jyl kóle­minde Elbasy Nursultan Na­zar­baevtyń bastamasymen Astana qalasynda álemdik eko­no­mıkalyq forým ótkizý dástúrge aınaldy. Osy qalyp­tasqan dástúr boıynsha, bıylǵy mamyr aıynyń 21-i men 23-i aralyǵynda elordada VII Astana ekonomıkalyq forýmy jáne osy jahandyq jıyn aıasynda II Daǵdarysqa qarsy dúnıejúzilik konferensııa uıymdastyrylatyn bolady. VII Astana ekonomıkalyq forýmynda Elbasy usynǵan «Jasyl kópir» jobasy keńinen talqylanbaq. «Jasyl kópir» jobasy aýqymyndaǵy shara barysynda «EKSPO-2017 – turaqty damý qýaty» atty konferensııa uıymdastyrylmaq. Osynaý jıyn uıymdas­tyrý­shylarynyń biri bolyp taby­latyn «jasyl» ekonomıka úshin jáne G-Global-dy damytý koalısııasy» zańdy tulǵalar birlestigi (ZTB) basqarma tóraıymy Saltanat RAQYMBEKOVANY áńgimege tartqan edik. – Saltanat Temirqulqyzy, VII Asta­na ekonomıkalyq forýmy aıasynda qara­paıym sharalardy saralap berseńiz... – Bıylǵy jyldyń 21-23 mamyry ara­ly­ǵynda qalamyzda VII Astana ekonomıkalyq forý­my jáne II Daǵdarysqa qarsy dúnıe­júzilik konferensııa ótkiziletini belgili. Álem­dik pikirsaıys alańyna aınalǵan forým tóńireginde Davos ekonomıkalyq forý­my­nyń kóshpeli sessııasy, Bretton-Výds ke­li­siminiń 70 jyldyq mereıtoıy jáne IýNKTAD-tyń 50 jyldyq mereıtoıy shara­lary ótetin bolady. Jyl saıyn Astana ekonomıkalyq forýmy álemniń túkpir-túk­pi­rinen shaqyrylatyn eń bedeldi memleket bas­shylarynyń, saıası jáne qoǵam qaırat­kerleriniń, Nobel syılyǵy laýreattarynyń, tanymal ekonomısterdiń, halyqaralyq uıym­dar basqarýshylarynyń jáne basqa álemdik sarapshylardyń basyn qosady. О́zińizge belgili, álemde sanaýly halyq­aralyq ekonomıkalyq alańdar bar, solardyń qata­rynda Davos forýmyn, Sankt-Peter­býrg jáne Boao Azııalyq ekonomıkalyq forýmdaryn atap ótýge bolady. Álemniń tany­mal ǵalymdary men saıası tul­ǵa­larynyń moıyndaýymen ha­lyq­aralyq deńgeıde atalmysh alańdarmen dárejesi teńesip úlgergen, elordamyz Astanada sońǵy kezde dástúrli túrde ótip kele jatqan ekonomıkalyq forýmdy maqtanysh tutýǵa ábden bolady. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen ómirge kelgen Astana ekono­mıkalyq forýmy qazirgi tańda halyqaralyq ekonomıkalyq deńgeıde shyn máninde mańyzdy oryn ala bastady. Astana ekonomıkalyq forýmy el ekonomıkasyna ınvestısııa tartý úshin taptyrmas orta, sonymen birge, týrızm men kásipkerliktiń damýyna zor yqpalyn tıgizedi. – «Jasyl» ekonomıka tu­jyrymdamasy ulttyq eko­no­mı­kanyń barlyq salalaryna tabıǵı resýrstardy utym­dy paıdalanýǵa múmkindik bere­tin «jasyl» prınsıpterdi ki­rik­tirýdi kózdeıdi. Osy tur­ǵyda bú­gingi kúnge deıin ne atqa­ryldy? – Negizinen, «jasyl» ekonomıka úshin jáne G-Global-dy damytý koalısııasy» ZTB «jasyl» ekonomıka men áleýmettik ınnovasııalar boıynsha kelisilgen úkimettik emes ulttyq qoǵamdyq uıym bolyp tabylady. Erekshe atap óterlik másele, bul álemdegi «jasyl» ekonomıka boıynsha ózin-ózi qarjylandyratyn jalǵyz qoǵamdyq birlestik. Koalısııanyń basty mindeti «jasyl» ósim qaǵıdalaryn engizýge kómek kórsetý úshin, ekojúıelik tásil negizinde óńirlerdiń keshendi damýy men «jasyl» ınnovasııalyq ınfraqurylym úshin, «jasyl» ekonomıkaǵa ótý úshin quqyqtyq jáne ınstıtýsıonaldyq negiz qalyptastyrý maqsatynda úki­mettik emes uıymdardyń, bıznes, ǵylym men bılik organdarynyń múmkindikteri men kúsh-jigerin jumyldyrý bolyp tabylady. Qazirgi tańda bizdiń uıym Bo­lashaq qoǵamyn joba­laý­ǵa baǵyttalǵan, «halyqtyq qury­lys» retinde EKSPO-2017 ha­lyq­aralyq kórmesin ótkizýdi, «Jasyl kópir» seriktestik baǵdarlamasyn júzege asyrýdy, G-Global aq­pa­rat­­tyq-kommýnıkatıvti alań­yn, Qa­­zaq­stannyń «jasyl» ekono­mıkaǵa ótý tujy­rymdamasyn já­ne Prezıdenttiń basqa da basta­ma­laryn jan-jaqty qoldaý maq­sa­tynda túrli usynystar ázir­leýde. – VII Astana ekonomıkalyq forýmy aıasynda ótetin «EKSPO-2017 – turaqty damý qýaty» atty konferensııasyna daı­yndyq qaı deńgeıde? – «Ǵalymdardyń Eýrazııalyq Ekonomıkalyq Klýby» qaýym­dastyǵymen kelisimge sáıkes, Koalısııa «Astana EKSPO-2017 UK» AQ-pen birlese otyryp, bıyl­ǵy VII Astana ekonomıkalyq forýmy aıasynda «EKSPO-2017 – turaqty damý qýaty» atty konferensııa ótkizý maqsatyndaǵy daıyndyqty bastady. Onyń mindeti – jurtshylyqpen EKSPO-2017 kórmesiniń mazmuny men artyqshylyqtary, sonymen qatar ınstıtýttyq róli jaıly talqylaý. Kórmeniń taqyryby alǵash ret óte ózekti, qoljetimdi jáne taza energııa salasynyń damý máseleleri men keleshegine arnaldy. Sonymen qatar, konferensııa «jasyl» ekonomıka men «jasyl» tehnologııalardyń qaǵıdalaryn qalyń qaýymǵa jetkizýdi kózdeıdi. Konferensııa aıasynda EKSPO-2017 kórmesinde ekspozısııalanatyn «jasyl» ınnovasııalardyń ulttyq jáne halyqaralyq baıqaýy jarııalanatyn bolady. Naýryz aıynan bastap, Koalısııa G-Global alańynda konferensııaǵa daıyn­dyq retinde, vırtýaldy forým men beınekonferensııalar ótkize bastady. Jasyl ekonomıka – bul ekonomıkalyq qatynastar men tehnologııalyq qurylystyń jańa paradıgmasy. Ol, negizinen, eki bólikten turady: jańa eko­no­mıkalyq qarym-qatynastar jáne jańa «jasyl» tehnologııalar. Naqtyraq aıtsaq, las tehnologııalar sýbsıdııalaryn «jasyl» sýbsıdııalarǵa, eko­júıelerdi qalpyna keltirýdi qar­jylandyrý boıynsha kelisim­derge, konsessııalarǵa almastyrý, paıdaǵa salynatyn salyqty qor­shaǵan ortaǵa salynatyn sa­lyqqa ózgertý, memlekettik jáne úkimetaralyq uıymdardy «jasyl» ekonomıka salasyndaǵy satyp alýlarǵa almastyrý, jer­gilikti ekologııalyq aqsha sanalatyn «jasyl» bankıngti damytý bolyp tabylady. – Daǵdarysqa qarsy dúnıe­júzilik jospar jobasy týraly pikirińiz... – Daǵdarysqa qarsy dúnıe­júzilik jospar – bul táýelsiz sarap­shylardyń adamzattyń júıelik, birinshi kezekte, qar­jylyq, ekologııalyq, klımattyq, azyq-túlik jáne energetıkalyq daǵdarystan shyǵý jolyndaǵy shuǵyl sharalardy jasap shyǵa­rýǵa degen áreketteri. Osyǵan uqsas jalǵyz qujat – XXI ǵasyr Kún tártibi. Alaıda, ony júzege asyrýdyń qarjylyq mehanızm­deri bolǵan joq. Jeke kapıtal ále­minde memlekettik qarjy qor­lary, sonyń ishinde, erkin túrdegi qor­lar barshylyq. Sondyqtan da, Daǵ­darysqa qarsy dúnıejúzilik jos­­par olardy memleket jeke­men­­­shik seriktestiginiń jańa for­ma­­la­ry esebinen jumyldyra alady. Qoryta kele, atalmysh kon­fe­rensııa, qoǵamdyq jáne halyq­aralyq uıymdardyń qatysýy­men ótetin, EKSPO-2017 kórme­si­niń ǵylym, bilim, «jasyl» tehno­lo­gııa­lardyń transferti, halyq­ara­lyq ǵylymı-tehnıkalyq yn­ty­maqtastyqty damytýdaǵy taqy­ryptyq quramy men ınstıtýttyq róli jaıly pikir almasatyn al­ǵash­qy qoǵamdyq is-shara bolatynyn aıta ketkim keledi. Osy is-sharany júzege asyrý barysynda aldymyzǵa qoıǵan mindetterdiń tolyqqandy oryndalatynyna kámil senemin. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Jylqybaı JAǴYPARULY, «Egemen Qazaqstan».