2022 jyly Dúnıejúzilik densaýlyq kúni «Bizdiń planetamyz, bizdiń densaýlyǵymyz» atty jahandyq ıdeologııaǵa arnalǵan. Pandemııa, planetarlyq ekologııalyq daǵdarys, qaterli isik, astma jáne júrek aýrýlary sııaqty aýrýlardyń áserinen DDU álemdik qoǵamdastyqtyń nazaryn adam densaýlyǵy men planetany qorǵaýǵa, adamnyń ál-aýqatyna baǵyttalǵan qoǵam qurý qozǵalysyn kúsheıtýge baǵyttaıdy.
DDU qazirgi álemde adamdardyń densaýlyǵyna kóptegen túrli faktorlar áser etetinin atap ótti. Bul qorshaǵan ortanyń lastanýy jáne tamaq sapasyna baılanysty aýrýlardyń taralýy, alkogol men temekiniń adam densaýlyǵyna áserin Dúnıejúzilik indettiń saldarymen salystyrýǵa bolady. Klımattyq daǵdarys adam densaýlyǵyna eń úlken qaýipterdiń biri bolýda. Lastaýshy zattar men plastıktar muhıttardyń tereńdigine, sondaı-aq tamaq óndirý júıelerine enedi. Parnıktik gazdardyń atmosferaǵa shyǵarylýy búkil álemde semizdikke, onkologııalyq jáne júrek-tamyr aýrýlary sanynyń ósýine ákeledi.
DDU-nyń esebi boıynsha álemde 2 mlrd adamnyń qaýipsiz aýyz sýǵa qol jetimdiligi joq, sondyqtan sý kózderin qorǵaý, aǵyndy sýlardyń, qaldyqtar men hımııalyq zattardyń kólderge, ózender men jerasty sýlaryna túsýine jol bermeý mańyzdy.
Álemde 3,6 mıllıard adamnyń qaýipsiz dárethanalardy paıdalaný múmkindigi joq, jyl saıyn sýdyń lastanýy men sanıtarııanyń bolmaýynan týyndaǵan dıareıa aýrýlarynan 829 000 adam qaıtys bolady.
7 sáýirde búkil álemde densaýlyqty nasıhattaıtyn, aǵartýshylyq túrli is-sharalar ótkiziledi: semınarlar, dárister, vebınarlar, konferensııalar.
DDU densaýlyqty saqtaý úshin mynalardy usynady:
Otyryqshy jumys aptasy keminde 150 mınýt ortasha nemese 75 mınýt qarqyndy fızıkalyq belsendilikpen ótelýi kerek.
Kúnine kókónister men jemister, dándi daqyldar, et – onyń maısyz sorttary, jańǵaqtar, keptirilgen jemistermen rasıonde kem degende 400 g tutynylý qajet. Tuz, qant, maılardy shekteý kerek. О́nimderdi aspazdyq óńdeý ádisi retinde býmen pisirýdi, buqtyrýdy, pisirýdi tańdaǵan durys. Tuzdy qabyldaýdy kúnine 5 g-ǵa deıin shekteý óte mańyzdy.
Psıhoemosıonaldy shamadan tys júktemelerden saqtaný jáne stresstik jaǵdaılardan aýlaq bolý, eńbek pen tynyǵýdyń tepe – teńdigin saqtap, deneni tolyq qalpyna keltirý úshin uıqyǵa kem degende 7-8 saǵat berý, jaman ádetterden, eń aldymen temeki shegýden jáne shamadan tys alkogoldi paıdalanýdan bas tartýdyń mańyzy orasan..
