− Tursynbek Kákishev týraly sóz, qazaq ádebıettaný men syny, sákentaný, sábıttaný jáne alashtaný týraly sóıleý, − dep dárisin bastaǵan ǵalym ustazynyń ádebıettanýda ǵylymı mektep qalyptastyrǵan biregeı tulǵa ekendigin aıtty.
−Qazaq ádebıettaný ǵylymynda úsh ǵylymı mektep bar: birinshisi, Ahmet Baıtursynulynyń ádebıet teorııasy mektebi, ekinshisi, Beısenbaı Kenjebaevtyń qazaq ádebıeti tarıhyn zertteý mektebi, úshinshisi Tursynbek Kákishevtiń syn jáne ádebıettaný tarıhy ǵylymı mektebi. Endeshe, osyndaı ǵylymı mektep qalyptastyrǵan tulǵany – sol ǵylymnyń abyzy dep aıtýǵa bolady, − dedi J.Smaǵulov.
Aıtýly ǵalymnyń kózi tirisinde 40-qa jýyq ǵylymı-zertteý kitaptary men 1000-nan asa ǵylymı-pýblısıstıkalyq jáne syn maqalalary jaryq kórgen. Ol kisiniń ómir joly taqtaıdaı túzý boldy deı almaımyz. Ony ǵalymnyń «Taǵdyryma jazǵan osy ma, ylǵı soqpaqsyz joldy tańdap alamyn da, júre beremin» degeninen baıqaýǵa bolady.
Jandos Smaǵulov ǵumyry ǵıbratqa toly ǵalymnyń ómirde alǵan betinen qaıtpaıtyn shynshyl, batyl azamat bolǵandyǵyn naqty mysaldarmen jetkizdi.
«1956 jyly ǵalym Rahmanqul Berdibaevtyń «Qazaq ádebıeti» gazetinde sol kezde ógeı balanyń kúıin keshken ana tilimizdiń taǵdyryna alańdap jazǵan «Eń úlken baılyq» degen maqalasy jaryq kórdi. Bul kezde Tursekeń Partııa tarıhy ınstıtýtynda marksızm, lenınızm klassıkteriniń aýdarmashysy bolyp isteıtin. Sonda Kákishuly R.Berdibaev kótergen maqalaǵa jedel ún qosyp, sol ınstıtýtta qyzmet isteıtin segiz jigitti uıymdastyryp, qol qoıǵyzyp, «Til mádenıeti» degen maqala jazady. Árıne, ol kezde Rahmanqul aǵamyzdyń maqalasyn qoldaǵan qazaq zııalylary az bolǵan joq. Al Tursekeńniń erligi nede degenge kelsek, Partııa tarıhy ınstıtýtynyń qyzmetkerleri de til máselesin qoldaıdy degendi bildirgeni. Alaıda Tursynbek aǵa bastaǵan segiz jigittiń maqalaǵa ún qosqan máselesin atalǵan ınstıtýt basshylyǵy partııa bıýrosyna salyp, odan Ortalyq komıtetke shaqyryp, olardy «jas ultshyldar» dep qara tizimge alyp qoıǵan», dedi professor.
Sondaı-aq ǵalym Tursynbek Kákishevtiń 1960 jyly «Qazaq sovet ádebıetiniń qalyptasý kezeńindegi tvorchestvolyq máseleleri» atty kandıdattyq dıssertasııasyn jazýdaǵy batyldyǵyn sóz ete kelip, oǵan Sábıt Muqanovtyń opponent bolǵandyǵyn aıtty.
«Beısenbaı Kenjebaev óziniń doktorlyq dıssertasııasyn 20-30 jyldardaǵy ádebıet tarıhynan qorǵaǵysy kelgen. Bul jaıynda Beısenbaı aǵanyń shákirti Qulbek Ergóbek: «Beısekeń óziniń kúndeliginde: «20-30 jyldardaǵy ádebıet tarıhynan qorǵaıyn dep edim, biraq onda Ahań, Jaqań, Maǵjandardy aıtqyzbaıdy dep, osy taqyryptan sanaly túrde bas tarttym» dep jazǵanyn aıtady. Qazaq ádebıettaný ǵylymynyń korıfeıi Beısekeń bas tartqan taqyrypqa jap-jas Tursekeń qoryqpaı baryp, kanıdattyq eńbegin jazdy», dedi.
Sonymen qatar kórnekti ǵalym daýylpaz aqyn, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Sáken Seıfýllınniń ómir joly men shyǵarmashylyǵyn zerttep, irgeli dúnıeler jazdy. «Sáken – meniń kredom» dep bilgen ardaqty azamat 1967 jyly Máskeýden «О́negeli ómir» serııasymen alǵashqy bolyp «Sáken Seıfýllın» atty kitap shyǵardy.
Qysqasy, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Jandos Smaǵulovtyń ustazy, qazaq ádebıettanýdaǵy biregeı tulǵa Tursynbek Kákishev týraly ótkizgen dárisinde ǵalymnyń kópshilik bile bermeıtin qyry men syry aıtylyp, parasatty oı qozǵaldy.
