Saıası jańǵyrý úshin saılaý júıesin jetildirý qajettigi – Memleket basshysynyń Joldaýynda basa aıtylǵan taqyryptyń biri. Sebebi qoǵam ár saılaýdan tyń lep, sony serpin kútedi. Parlament qabyrǵasyndaǵy depýtattan bastap, qarapaıym aýyl ákimine deıin saılaý – memleket ómirindegi mańyzdy qadam. Osyǵan toqtalyp ótken Ortsaılaýkom tóraǵasy halyq ishinde saılaýǵa durys kózqaras qalyptastyrýdyń aıryqsha mańyzyn atap ótti.
«Byltyrǵy shildeden beri elimizde 730 aýyl ákimi saılandy. Jaýapty qyzmetke jańa kadrlar keldi. Bul úrdis júıeli jalǵasyp, elimizdiń ár túkpirindegi aýyldarda ákimderdi saılaý prosesi júrip jatyr. Sol saılaýlar qalaı ótýde, saılanǵan ákimder halyqqa qanshalyqty jaqyn ıakı óz jumysyna kóńilderi tola ma degen saýaldarǵa jaýap alý maqsatynda aımaqtardy aralap, halyqpen kezdesýler uıymdastyryp kelemiz. Tap qazir respýblıkalyq deńgeıdegi saılaýlar ótip jatpasa da, saılaýaralyq kezeńde otyrmyz. Biz úshin halyqtyń pikiri mańyzdy. «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn alǵa ustaı otyryp, saılaýǵa qatysty usynys-tilekterdi, eskertpelerdi udaıy qabyldaýǵa daıynbyz», dep atap ótti Nurlan Ábdirov.
Erkin formatta órbigen qos kezdesýdiń alǵashqysyna ártúrli jastaǵy qala turǵyndary qatysty. Jınalǵandar saılaý zańnamasy jáne saılaý júıesin jetildirý máseleleri tóńiregindegi saýaldaryn joldady. Saılaýdyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý, elektrondy formatta daýys berý jaılary áńgime ózegine aınaldy.
Saıası naýqannyń salmaǵyn saralaýǵa baǵyttalǵan júzdesýden megapolıs jastary da qalys qalǵan joq. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde ótken kezdesýge shahardaǵy 20-dan astam oqý ornynan 200-ge tarta stýdent jastar qatysty.
Kezdesý barysynda saılaý prosesiniń ózekti máseleleri boıynsha dástúrli onlaın saýalnama júrgizildi. Saýalnama nátıjesine sáıkes suralǵandardyń 45 paıyzy elektrondy daýys berýdi qoldasa, 32-si aralas daýys berý formatyn tańdaǵan, al 12 paıyzy dástúrli formatta daýys berýdiń aryqshylyǵy kóp dep sanaǵan. Respondentterdiń 70,6 paıyzy Prezıdenttikke úmitker memlekettik tildi jetik bilýge tıis jáne lıngvıstıkalyq emtıhan tapsyrýy mindetti dep eseptegen. Sondaı-aq saýalnamaǵa qatysqandardyń 49,5 paıyzy sottylyǵy bar azamatty Prezıdent, depýtat, ákim sııaqty saılanbaly laýazymdarǵa usynýǵa jol berýge bolmaıdy degen pikirlerin bildirgen.
О́tken jyly Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen saılaý týraly zańǵa eleýli ózgerister engizildi. Sonyń nátıjesinde aımaqtarda jurt senimin ıelenip, synnan súrinbeı ótken partııa ókilderi ǵana saıası dodada baq synaýǵa joldama aldy. Degenmen saılaý júıesinde áli de bolsa shıkiliktiń baryn Prezıdent jýyrdaǵy Joldaýynda atap ótip, túrli faktorlardyń saldarynan halyqtyń saılaý naýqanyna qyzyǵýshylyǵy kúrt tómendegenine toqtalǵan bolatyn.
Kezdesýge kelgender aqparattyq-túsindirý jumystaryn júrgizýde áleýmettik jeliniń áleýetin ońtaıly paıdalaný arqyly jastardyń saıası mádenıetin qalyptastyryp, saılaý prosesterine degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrýǵa bolady degen pikir aıtty. Jastar elektrondy daýys berýdiń basty artyqshylyǵy onyń qoljetimdiligi, al kemshilikteri aqparattyq qaýipsizdikke qatysty qaýip-qaterlermen baılanysty ekenin de atap ótti. О́z kezeginde Ortalyq saılaý komıssııasynyń ókilderi eger bolashaqta elektrondy daýys berý úderisi óris alar bolsa atalǵan jaılar mindetti túrde eskeriletinin málimdedi.
