Halyqaralyq jıynda Qazaqstannyń BUU jáne Venesııa komıssııasymen yntymaqtastyǵynyń nátıjeleri men jetistikteri saralandy.
«BUU baǵdarlamalary elimizdegi kóptegen salanyń qarqyndy damýyna yqpal etti. Sonyń ishinde irgeli quqyqtyq qujattarǵa negizdelgen adam quqyqtaryn qorǵaý salasy da bar, onyń kóptegen basymdyǵy elimizdiń negizgi zańynda kórinis tapty», dep atap ótken Konstıtýsııalyq Keńestiń tóraǵasy Qaırat Mámı Joldaýdaǵy quqyq qorǵaý ınstıtýttaryn odan ári nyǵaıtý salasyndaǵy reformalarǵa da toqtaldy. Bul baǵyttaǵy sharalar BUU jáne Venesııa komıssııasymen yntymaqtastyq aıasyndaǵy strategııalyq basymdyqtarmen úılesim taýyp, elimizdiń jańa tarıhyndaǵy qadamdaryna oń yqpalyn tıgizedi.
«Konstıtýsııalyq Keńes qorytyndy sheshimder qabyldaǵan kezde BUU-nyń jalpyǵa birdeı tanylǵan jáne ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq aktileriniń erejelerin negizge alyp keledi. Uzaq jylǵy áriptes retinde Venesııa komıssııasy Qazaqstanda konstıtýsıonalızmniń damýynda joǵary rólge ıe. Venesııa komıssııasynyń usynymdary elimizde kezeń-kezeńimen júzege asýda. Qazaqstan táýelsiz konsýltatıvtik-keńesshi organ retinde Komıssııaǵa konstıtýsııalyq reformalar men jekelegen zańnamalyq aktilerdiń jobalary boıynsha qorytyndylar alý úshin birneshe ret júgingen. Osy oraıda komıssııa Qazaqstannyń memlekettik organdaryna ádistemelik qoldaý jasap, zań ústemdigi negizderin bekitýde ınstıtýsıonaldyq jáne eksperttik tájirıbesimen bólisip keledi», dep atap ótti Q.Mámı.
Konferensııa moderatory – Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń tóraǵasy, Eýropa Keńesiniń Venesııalyq komıssııasynyń múshesi Igor Rogov Konstıtýsııalyq baqylaý organdary arasyndaǵy ıdeıalar jáne aqparat almasý komıssııa qyzmetiniń basym baǵyttarynyń biri ekenin atap ótti. Kóp jyldyq áriptestik nátıjesinde Venesııa komıssııasymen konstıtýsııalyq baqylaý organdarynyń halyqaralyq qaýymdastyǵy retinde Dúnıejúzilik konferensııa bekitildi. Bul uıym negizgi zańdar ústemdigin qamtamasyz etý salasynda konstıtýsııalyq sottar jáne ekvıvalentti ınstıtýttar arasynda halyqaralyq tyǵyz baılanys ornatýdy maqsat etedi. 1998 jyly Venesııa komıssııasynyń baqylaýshysy bolǵan Qazaqstan, arada 14 jyl salyp onyń tolyqqandy múshesine aınaldy.
«Is júzinde táýelsizdigimizdi birden ondaǵan jetekshi álemdik derjava moıyndady. Egemen Qazaqstannyń zańdy túrde moıyndalýynyń negizgi qadamy BUU-ǵa múshelikke qabyldanýy boldy. Bul oqıǵa 1992 jyly 2 naýryzda ótti. Al 20 jyldan keıin Qazaqstannyń «Quryltaı qujattarynda» jarııalanǵan demokratııalyq jáne quqyqtyq memleket qurýǵa degen umtylysy halyqaralyq quqyqtyq qaýymdastyq tarapynan keńinen moıyndalyp, qoldaý tapty. 2012 jylǵy 13 naýryzda elimiz Eýropa Keńesiniń Venesııa komıssııasynyń tolyqqandy, teń quqyly múshesi boldy», dedi I.Rogov.
Eýropa Keńesi Venesııa komıssııasynyń prezıdenti Kler Bazı-Malorı Qazaqstannyń Venesııa komıssııasyna qosylý tarıhyna toqtalyp, sońǵy jyldarda júzege asqan bastamalar jaıynda aıtyp ótti. «Qazaqstannyń ótinishi boıynsha kóptegen zań qabyldady. Venesııa komıssııasy men Qazaqstan Konstıtýsııasynyń arasyndaǵy qarym-qatynas óte joǵary deńgeıde qalyptasqan. Qandaı da bir memlekette quqyq ústemdigin baqylaý úshin Venesııa komıssııasy arnaıy qujat ázirlep shyqty. Mysaly, sot júıesi men sýdıalardyń mártebesine, adam quqyqtary jónindegi ýákilge, Ákimshilik rásimder men sot tóreligi jáne sot etıkasy kodeksterine qatysty kóptegen pikir qabyldandy. Venesııa komıssııasy, sondaı-aq Qazaqstan Konstıtýsııalyq Keńesiniń quqyqtyq bazasyn jetildirýdi jáne joǵary sýdıalar keńesiniń reformasyn qoldady. Al quqyqtyq aıqyndylyq zańnyń qoljetimdiligin bildiredi. Zań aıqyn, boljamdy jáne túsinikti bolý úshin qarapaıym bolýy kerek», dep atap ótti óz sózinde Kler Bazı-Malorı.
Quqyqtyq ústemdik máselelerindegi yntymaqtastyq, sonymen qatar uzaq jyldardaǵy áriptestiktiń adam quqyqtaryn qorǵaýda jan-jaqty damýy osy jıynda sóz alǵan BUU Jenevadaǵy bólimshesi bas dırektorynyń apparat basshysy A.Chıkvaıdze, BUU-nyń Qazaqstandaǵy turaqty úılestirýshisi Mıkaela Frıberg-Storı, Eýropalyq odaqtyń Qazaqstandaǵy elshisi Kestýtıs Iаnkaýkas, Fransııanyń Almaty qalasyndaǵy Bas konsýly Aleksıs Shahtahtınskıı, t.b. halyqaralyq uıymdar ókilderiniń pikirine negiz boldy.
«Qazaqstannyń táýelsizdik jyldaryndaǵy sot júıesinde ákimshilik-quqyqtyq ınstıtýsıonaldyq jáne saıası reformalar arqyly eldegi ústemdikti nyǵaıtý jóninde sharalar qoldanyp keledi», dep atap ótti osy jıyn barysynda Ádilet mınıstri Qanat Mýsın. Vedomstvo basshysy atap ótkendeı, Memleket basshysynyń bıylǵy Joldaýynda bılik pen sot arasynda kandıdattyq tepe-teńdikti saqtaý týraly saıası paket, Parlamenttiń depýtattyq korpýsyn qalyptastyrý, prezıdenttik basqarýǵa qatysty ózgerister engizý bastamasynyń mańyzdylyǵy erekshe nazar aýdarýdy qajet etedi. Bul ózgeristerdiń quqyqtyq mártebesi elimizdiń ary qaraıǵy damýy úshin asa mańyzdy.
Konferensııa jumysynda quqyq ústemdigin nyǵaıtý, ózara is-qımyl baǵdarlamalaryn júzege asyrý barysy talqylandy. Osy oraıda sarapshylar BUU men Venesııa komıssııasy tarapynan júzege asyp jatqan reformalar adam quqyǵy, zańnama qujattarynyń zamanaýı baǵytta jetildire otyryp, Qazaqstannyń quqyqtyq júıesiniń álemdik talaptar údesinen shyǵýyna yqpal ete beretinine senim bildirdi.
