Qazaqstannyń aqparat alańynda dástúrli temekilerge – temeki qyzdyrý júıeleri men elektrondyq temekilerge tútinsiz balamalarǵa salyq salýǵa qatysty pikirtalas órbidi. Olarǵa aksızderdi temeki aksızderimen teńestirý kerek degen pikirler bar.
Mundaı mańyzdy máselede ǵylymı jáne ekonomıkalyq negizdelgen tásil mańyzdy. Aksızdik salyq ónimniń baǵasy óndiris qunyn eskere otyryp, suranys pen usynystyń tepe-teńdigin ǵana emes, sonymen birge osy ónimdi tutyný arqyly qoǵamǵa teris bógde áserlerdi de kórsetýi úshin engiziledi. Osyǵan baılanysty, eger ol óziniń dástúrli áriptesimen salystyrǵanda zııany azyraq bolsa, ónimniń az aksız mólsherlemesine salyq salý qısyndy.
Sarapshylar júrgizgen salystyrmaly taldaýǵa sáıkes EYDU elderinde nıkotıni bar suıyqtyqtar men qyzdyrylatyn temekisi bar buıymdarǵa arnalǵan mólsherlemeler orta eseppen sáıkesinshe 90% jáne 60%-ǵa tómen. Eýropalyq Odaqta – 89% jáne 72%, EAEO-da - 87% jáne 70%, al TMD-da - 89% jáne 62% tómen.
«Densaýlyq» Qaýymdastyǵynyń sarapshysy Gúlnar Qurbanbaeva kóptegen elderde saralanǵan salyq salýdy qoldaný máselelerinde zııandy azaıtý tujyrymdamasynyń qaǵıdattary eskeriletinin atap ótti.
- Adam densaýlyǵyna zııany kóbirek ónimder men taýarlarǵa olardyń zııany azyraq balamalaryna qaraǵanda joǵary salyqtar salynady. Mundaı tásil kompanııalardy ınvestısııalaýǵa, zııany az ónim óndirýge jáne azamattardyń densaýlyǵy men qorshaǵan ortany saqtaý aıasynda memlekettik bıýdjetti tolyqtyrýǵa yntalandyrady, bul qoǵam talaptaryna tolyq jaýap beredi, - dedi Gúlnar Qurbanbaeva.
Kóptegen damyǵan elderge qaterli isik, ekinshi tıpti dıabet, júrek-tamyr aýrýlary, О́SOA jáne basqalar sııaqty juqpaly emes aýrýlardan bolatyn ólimdi azaıtýǵa kómektesetin zııandy azaıtý tujyrymdamasyn jaqtaýshylar, dárigerler ekonomısttiń pikirimen kelisedi.
Bir sózben aıtqanda, keıin emdeýden góri aldyn-alý áldeqaıda ońaı jáne únemdi. Zııandy azaıtý tujyrymdamasynyń máni qarapaıym – zııany azyraq balamalardy usyný jáne olardy tutynýshylar úshin qol jetimdi etý.
- Biz temeki buıymdary jaıly aıtqanda, adam densaýlyǵyna basty zııan temeki tútinindegi temekiniń janý ónimderi tıgizetinin naqty uǵynýymyz kerek, - dedi «Densaýlyq» Qaýymdastyǵynyń Sarapshysy, dáriger Gıntaýtas Kentra.
Dárigerdiń aıtýynsha, temeki tútini kóptegen hımııalyq zattardan turady, olardyń kópshiligi kanserogendi.
- Bul jaǵdaıda temeki shegýdiń zııany azyraq balamalaryna tabıǵı suranys paıda boldy. Osylaısha, janý prosesi joq ınnovasııalyq ónimder paıda boldy. Endi jaman ádetten tolyqtaı bas tarta almaıtyn temeki shegýshilerdi balamalarǵa kóshýge yntalandyrý kerek, - dep aıtty Gıntaýtas Kentra
Salalyq qaýymdastyq sonymen qatar qyzdyrylǵan temeki tutynylatyn devaıstarǵa – qurylǵylarǵa qosymsha aksız salý týraly usynysqa túsinikteme berdi.
- Qazirgi kezde kóptegen pikirler bar, keıde rasıonaldy jáne logıkalyq turǵydan negizdelgen pikirlerdi anyqtaý múmkin emes. Bul shara mamandar arasynda túsinbestik týdyrady, óıtkeni qosarlanǵan salyq salý faktisi anyq bar. Eger qurylǵylarǵa aksız japsyrmalarǵa qosymsha qoldanylatyn bolsa, onda sol logıka boıynsha kádimgi temeki shegý kezinde ilespe taýarlar retinde paıdalanylatyn ottyqtarǵa, sirińkelerge, kúl salǵyshtarǵa salyq salý qajet, - dedi QazSpirits Atqarýshy dırektory Dmıtrıı Jýkov
