Táýelsiz el áskeriniń tarıhy

1992 jylǵy 7 mamyrdaǵy Prezı­dent­tiń №745 Jarly­ǵy­na sáıkes Qa­zaq­stan Respýb­lı­­kasynyń Qarýly Kúshteri qu­ryl­ǵan bolatyn. Osy 30 jyl bederinde óz Otanynyń shynaıy patrıottary men áskerı mamandar daıarlaýdyń ulttyq júıesi qa­­lyp­ta­syp, Qazaqstannyń Qa­­­rý­­ly kúsh­te­ri­niń tarıhynda esi­mi altyn árip­pen ja­zy­la­tyn naǵyz kásibılerdiń úlken sho­ǵyrynyń ósip shyqqanyn atap ótken Prezıdent Arhıviniń dı­rektory Álııa Mustafına Otan qorǵaýshylardy aıtýly merekesimen quttyqtady. Álııa Qusaıyn­qyzy ataýly kúndi merekeleý aıasyndaǵy is-sharalar ótken aptada Nur-Sultan qala­syn­daǵy basqosýdan bastaý alyp, Almaty qalasyndaǵy Pre­zı­­dent Arhıvinde jalǵasyn ta­­ýyp otyrǵanyn jáne aıryqsha mańyz beretin sebepke ıe ekenin aıtty.

Prezıdent Arhıvi men QK Áskerı-tarıhı mýzeıi birlesip daıyndap jaryq­qa shyǵarǵan «Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Qarýly Kúshteri. 1991-2001: qu­jat­tar men materıaldar jı­naǵy» ki­ta­bynyń tusaýkeseri – merekege la­ıyqty tartý.

Qazaqstan armııasynyń tarıhyn baıandaıtyn qujattyq jı­naqtyń jaryqqa shyǵýyna qoldaý kórsetkeni úshin Arhıv dırektory Qorǵanys mınıstrliginiń basshylyǵyna alǵysyn bildirdi. Arhıv dırektorynyń málimdemesi boıynsha jańa basylyp shyqqan jınaqta Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń, Qazaqstan Respýb­lı­kasy Úkimetiniń, Qazaq­stan Respýblıkasy Qorǵanys mı­nıstr­liginiń normatıvtik-qu­qyq­tyq aktileri, Qarýly Kúsh­ter­diń joǵary komandalyq quramynyń resmı hat almasý­larynyń túp­nus­qalary usy­nyl­ǵan arhıvtik qujattardyń 120 deregi alǵash ret jaryq kórip, Qarýly Kúsh­ter­diń qurylýy men qalyptasýy jáne reformalanýy qalaı júrgizilgenin kór­se­tetin qundy maǵlumattar kórer­men­ge jol tartty.

Memleket basshysy Q.Toqaev­­­tyń «Jańa Qazaqstan: Ja­­ńa­rý men jańǵyrý joly» Jol­daýyn­da belgilengen basym ba­ǵyt­­tar qatarynda «El ishinde bo­lyp jatqan irgeli qoǵamdyq ózgerister men shıelenise túsken geosaıası tartys kezinde aıryqsha mańyzy bar ómirdiń barlyq salasynda júıeli ózgertýler jasalady» dep arnaıy toqtalýynyń bir sebebi, Qarýly Kúshterdi jańǵyrtýǵa da qatysy bar edi. Búgingi tań­da Qazaqstannyń Qa­rýly Kúsh­teri 1992 jyldan bastap jaýyn­gerlik rýh pen dástúrdiń tarıhı sabaqtastyǵyn saqtap ári 30 jylda tolyq qalyptasyp, serpindi damyp, óz áleýetin arttyryp keledi.

Osy turǵyda keńirek toqtalǵan Áskerı-tarıhı mýzeıdiń basshysy, kitap av­tor­larynyń je­tek­shisi, polkovnık Nurtaza Asılov buryn jarııalanbaǵan qundy qujattar jaryq kórgen jemisti joba – jınaq kitaptyń mańyzdylyǵy men ereksheligi týraly baıandap berdi. Kitaptyń bolashaq ofıserlerdi daıarlaý jolyndaǵy barlyq áskerı qurylymdar men joǵarǵy áskerı oqý oryndaryna qoljetimdi bolatynyna ýáde berip, kitaptyń qanatqaqty nus­qa­syn qatysýshy ofıserler qura­my­na tabystady. Memleketimizdiń áskerı tarıhyn bolashaq býynǵa tanystyrý maqsatynda uıymdastyrylyp jatqan bul joba aldaǵy ýaqytta da jalǵasyn taýyp, Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń qýaty men kelbetin jyl aralyqtaryna bólip shyǵarý josparlanyp otyrǵanyn jetkizdi.

Mereıtoıǵa oraı ótken ma­ńyz­dy basqosýdyń qurmetti qonaǵy – aǵa ofıser, áıgili I.Panfılovtyń neme­resi Alýa Baıqadamova kýr­santtarǵa: «Siz­­­der, bola­shaq ofıserler, mindet, aby­­roı, erlik degen uǵymdardyń mánin sa­na­men ekshep, jadylaryńda toqyp, tarıhtan taǵy­lymdy tárbıe alýǵa tıis­sińder» dep, jastardy Otanǵa adal bolýǵa shaqyrdy.

Is-sharaǵa Qarýly Kúshterdiń arda­gerleri, Qarýly Kúshterdiń Áskerı-ta­rıhı mýzeıiniń ókil­deri, Radıo­elek­­tronıka jáne baılanys áskerı-ın­jenerlik ınstıtýty men Qurlyq ás­ker­leri Áskerı ınstıtýtynyń oqytý­shy­lary jáne kýrsanttary, arhıv mekem­eleriniń basshylary qatysty.

ALMATY