Tarıh • 22 Mamyr, 2022

Áljannyń kise belbeýi

45 ret kórsetildi

Áljan Qarabaıuly 1916 jylǵy Torǵaıdaǵy ult-azattyq kóterilisiniń myńbasy jáne bas sardar Amangeldi Imanovtyń senimdi serigi bolǵan. Qazir qundy jádiger Qostanaı oblysy Amangeldi aýdandyq memorıaldyq mýzeıinde saqtalǵan. Ony murajaıǵa qart qalamger Bógetbaı Álmaǵambetuly tapsyrǵan. 

 

Joǵaryda atalǵan memorıal­dyq mýzeıdiń dırektory Sahan Tóle­novtiń aıtýynsha, kise bel­beý­di Torǵaı óńirine tanymal usta Sádýaqas Kóbentaıuly jasaǵan. Jalpy, Áljan atamyz qııapatty, janary ótkir, susty adam bolǵan. Dúnıeden ozǵansha kise belbeýin be­linen sheshpegen. Tipti ol kisiniń kise belbeýimen túsken fotosy ur­­paq­tarynda saqtalǵan bolýy ke­rek.

Amangeldi aýdandyq gazetin uzaq jyldar basqarǵan qalamger Bógetbaı Álmaǵambetuly óziniń 2000 jyly jaryq kórgen «Torǵaı­daǵy azattyq kóterilisi» atty tarıhı ocherk-zertteýinde 1916 jyly Torǵaı óńirinde bolǵan kóterilistiń shyǵý sebebine toqtalyp, buryn jarııalana qoımaǵan tyń derek­terdi keltirgen. Sonda Áljan Qa­ra­baıuly basqarǵan jasaqtyń pat­shanyń jazalaýshy otıardyna tutqıyldan soqqy berip, bir­neshe toıtarys bergenin jazady. Sondaı-aq erjúrek myńbasynyń jasynan naızager, batyr bolǵan­yn aıtady. «Áljan – naızager adam. Buryn qazaqtyń ózara qaqtyǵysynda kisi ólimine jol bermes úshin naızamen sannyń qoń etinen shanshyp, attan túsirý nemese arqadan uryp qulatý ádisi bolǵan. Áljekeń osyndaı qaqty­ǵystarda naızagerligimen kózge túsk­en. Osyndaı bir qaqtyǵysta Biráliniń Sultanyn naızamen shanshyp túsirgen», deıdi.

Klassık jazýshy Ǵabıt Músi­repov «Batyrdyń bıik tulǵasy» atty maqalasynda «Amangeldi Imanov týraly durys málimet berip, shyndyqty aıtqan Áljan Qarabaev» dep atap kórsetti. Qart jýrnalıst Bógetbaı aqsaqaldyń jazýynsha, Torǵaıdaǵy ult-azat­tyq kóterilisin bastaǵan Ábdi­ǵapar, Amangeldi, Keıki batyrlardyń dosy, serigi Áljan ádil adam bol­ǵan. Sonyń bir mysaly: Áljan qarııa biraz jyldar boıy jalǵyz uly Ábsadyqtyń joǵary zań oqý ornyn bitirse de, óz mamandyǵy boıynsha zań oryndarynda qyzmet isteýin qalamaǵan. Sondaǵysy «bireýdiń obalyna qalyp, qııanat jasap, qarǵysyn alasyń» deıdi eken.

Sońǵy jańalyqtar

Dollar arzandady

Qarjy • Keshe

Uqsas jańalyqtar