Ekonomıka • 24 Mamyr, 2022

«Jasyl ekonomıka» – damýdyń tıimdi tetigi

593 ret kórsetildi

Bıznesti qorǵaý tetikterin kúsheıtý máselesinen bólek tartymdy ınvestısııalyq klımat qalyptastyrýdy mańyzdy sanaıtynyn bildirgen Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev otandyq bıznes ókilderimen kezdesýinde ákimderge birlesip jumys isteýdi usyndy. «Ákimderdiń jumysy aıtarlyqtaı dárejede bıznestiń tartymdylyq parametrleri boıynsha baǵalanady», dedi Prezıdent.

Bul oraıda Túrkistan oblysynda ınvestorlar úshin qolaıly jaǵdaı jasalǵanyn jáne óńir ınvestısııa tartý bo­ıynsha elimizde aldyńǵy qa­tarda turǵanyn aıta ketelik. Ob­lysta byltyr negizgi kapı­tal­ǵa salynǵan ınvestısııa kóle­mi 660 mlrd 253 mln teńgege jet­ken. Investısııa salym­da­­rynyń 27,7%-y ónerkásip sala­syna, 19,5%-y jyljymaıtyn múlikpen jasalatyn operasııalarǵa, sondaı-aq 12,7% óner, oıyn-saýyq jáne demalys salasyna tıesili. Al týrızm salasyna 102 mlrd teńge ınvestısııa tartylǵan. Túrkistanǵa oblys ortalyǵy mártebesin berý qalanyń ǵana emes, búkil óńirge ın­ves­tısııa tartýǵa aıtarlyqtaı ser­pin berdi. Sonymen qatar «jasyl» ekonomıkaǵa kóshý jónindegi tujyrymdama sátti júzege asyrylyp keledi. Mysaly, balamaly energııa óndirýmen aınalysatyn ıtalııalyq Arm Wind (ENI) kompanııasy tarapynan Otyrar aýdanynyń Sháýildir aýylynda qýaty 50 MVt kún elektr stansasynyń qurylysy júrgizilýde. Jalpy óńirde jańartylatyn qýat kóz­derin qoldaný jáne energııa únem­deý baǵytyndaǵy birqatar joba jú­­ze­ge asyrylýda. Jýyrda BUU Damý baǵ­darlamasynyń Qazaq­stan­da­ǵy turaqty ókili Iаkýp Berısh, Eni kompanııasynyń Ortalyq Azııa óńiri boıynsha basshysy, «Adjıp Kaspıan Sı B.V.» kompanııasynyń basqarý­shy dırektory Lýchano Vaskes, «Arm Wind» JShS basqarýshy dırektory Aleks Stıllavato oblys ákimi О́mirzaq Shókeevpen kez­desip, osy saladaǵy áriptes­tik­ti talqylady.

«О́zderińizge belgili, jańar­ty­­­latyn energııa kózderi sa­la­­syn­da Túr­kistan oblysy aı­tar­­lyq­taı resýrstyq ále­­ýet­ke ıe.­ О́ńirde jalpy qýaty 220 MVt bolatyn 20-ǵa jýyq jańartylatyn elektr kózderi nysany jumys isteıdi. Oblys elektr energııasyn ım­port­taı­tyn­dyqtan bul salaǵa basa mán berýdemiz. Aımaqta qýaty 1000 MVt bolatyn elektr stansasy salynyp jatyr. Osy baǵytta sizdermen áriptestikti nyǵaıtyp, birlese jumys isteýge daıynbyz», dedi kezdesýde oblys ákimi.

Al BUU Damý baǵdar­la­ma­sy­nyń Qazaqstandaǵy tu­raq­ty ókili Iаkýp Berısh «Ja­syl ekonomıkaǵa» kóshý, ja­ńar­­tylatyn energııa kózde­ri tehnologııa­syn molynan en­gizý mańyzdy ekenin jet­kiz­di. «Eni» kompanııasy men BUU Qazaqstandaǵy Damý baǵ­dar­­lamasy Túrkistan obly­sy­nyń ákimdigimen birlese oty­ryp, oblys orta­ly­ǵyn­da­ǵy mektepterdiń birinde jańar­ty­la­tyn energııa kózderi tehnologııalaryn engizý jumysyn aıaq­tady. Bul joba – turaqty damý maq­sattaryna qol jetkizýge septigin tıgizetin mem­le­ket-je­ke­menshik áriptestiktiń úlgisi. Endi J.Táshenov atyndaǵy mektep kún energııasyn tıimdi paıdalanyp, «jasyl ener­gııa­ǵa» kóshti. Aldaǵy ýaqytta taǵy da basqa jobalardy júzege asy­­rýdy kózdep otyrmyz. Eń bas­­tysy – qor­sha­ǵan ortaǵa zııansyz energııa óndirý baǵy­ty­na basymdyq beriledi», dedi Iа.Berısh.

Kezdesýde eki tarap árip­tes­tikti nyǵaıtyp, qorshaǵan or­taǵa kómir­qysh­qyl gazyn qys­­qar­tatyn qýat kózderin keńi­nen paıdalaný tehnolo­gııa­syn engizý isin jalǵastyrý jó­ninde ýaǵdalasty.

Iá, Túrkistan qalasyndaǵy J.Táshe­nov atyndaǵy №23 IT lıse­ıi­ne qýattylyǵy 50 kılo­vat­qa teń kún elektr stansasy ornatyldy. Atal­ǵan jobanyń ashylý saltanatynda oblys ákimi jańartylatyn energııa kózderin damytý óte mańyzdy ekenin má­limdep, kún kózinen qýat ala­tyn mekteptiń ereksheligin atap ótti. «Túrkistanda tarı­hı oqıǵanyń kýási bolyp tur­­myz desek bolady. Eni kom­panııasy men BUU Damý baǵdar­lamasy qala­myz­daǵy mektep­ke kún qýa­tyn paı­da­lana­tyn qondyrǵy ornatyp, jurt­shy­lyqqa usynyp otyr. Oblysta demografııalyq ósim joǵary. 900 mektep bar. 2025 jylǵa deıin óńirde 200 bilim uıasyn salýdy josparlap otyrmyz. Mektep salý basqa, ony zamanaýı oqý bólmelerimen, tehnologııamen qamtý kerek. Búgin jınalyp otyrǵan bilim uıasynda ınformatıka páni tereńdetilip oqytylady. Birinshi ret osy mektepke kún elektr qondyrǵysyn ornatyp otyrmyz. Birinshiden, mekteptiń elektr qýatyna jum­­saı­tyn shyǵyny edáýir azaıa­­dy, ekinshiden, oqýshylar jańar­tylatyn energııa qalaı óndiri­le­ti­nin óz kózderimen kórip ósedi», dedi О́mirzaq Shókeev.

Joba aıasynda kún panelimen syrt­qy jaryqtandyrý shamdary ornatylyp, oqý sy­nyp­­taryndaǵy jaryqtandyrý júıesi jańǵyrtyldy. Arnaıy jylý retteý klapandary, ener­gııa únemdeıtin quraldar, sý qu­byryna eseptegishter, jaryq­dıodty shamdar, termoret­te­gishter ornatyldy. Osy joba­nyń kómegimen 1 900 oqýshy bilim alatyn mektep kún elektr stansasynyń ıgiligin kórýde. Mektepti jańǵyrtý jobasy shy­ǵyn­dardy, energııa tutynýdy jáne kómirqyshqyl gazy mól­she­rin qysqartady. «Jasyl» ekonomıkany damytýǵa, qorshaǵan ortany qorǵaýǵa, aýany tazartýǵa múmkindik beredi. Eni men BUUDB osy jobany úlgi retinde ala otyryp, elde qýat únemdeý baǵdarlamalaryn jalǵastyrýdy kózdep otyr.

Al Keles aýdanyna Halyq­aralyq ónerkásiptik ortaly­ǵy­nyń korporasııasyn salý maq­satynda Nur-Sultan qala­sy­nan «QazExpoCongress» UK» AQ ókilderi keldi. Atalǵan nysan Ushqyn aýyldyq okrýginiń aýmaǵynda ornalasady dep jos­parlanǵan. Investorlarǵa qo­laı­­ly jaǵdaı jasaýdy uıym­dastyrýdy úıles­tirýge jer­gi­likti ákimdikke Turkis­tan in­vest mekemesi kómektespek. In­­­vestorlar osyǵan deıin kór­shi­les О́zbekstan Respýb­lı­ka­sy aýmaǵynda bolyp, olardyń múmkindikterimen de tanysqan. Saraptaý nátıjesinde jobany júzege asyrýda Keles aýda­nynyń aýmaǵy tıimdi ekeni anyq­talǵan. Osy aımaqqa temirjol toraby salynyp, saýda-sattyqtyń damýyna úlken serpin beredi degen senim bar. О́z kezeginde atalǵan saýda kesheni salynǵan jaǵdaıda jergilikti turǵyndar jumyspen qamtylyp, halyqtyń ál-aýqatynyń jaqsarýyna áser etpek. Túrkistanǵa jumys sa­pa­­rymen kelgen Fınlıan­dııa­nyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Soılı Mıake­lıaı­nen-Býhanıst jáne elshimen birge júrgen kásipkerlermen kezdesýde de áńgime negizinen «jasyl ekonomıka» tóńireginde órbidi. Fınlıandııa memleketiniń jasyl ekonomıka, ener­getıka, aqyldy qalalar jáne ózge de salalar boıynsha tyń jobalardy júzege asyryp úlgergenin málimdegen elshi Túrkistan óńiri­niń ınvestısııalyq áleýetin bilý ári áriptestik ornatý maqsatynda kelgenin aıtty. «Fınlıandııa jasyl ekonomıkaǵa, tabıǵı resýrstardy tıimdi paıdalanýǵa, qorshaǵan ortaǵa zııansyz ón­di­risti damytýǵa basymdyq be­re­­di. Elimizde turmystyq qo­qys­tyń 56 paıyzy qaıtadan ener­gııa kózine aınalsa, 43 pa­ıy­zy qaıta óńdelip, kádege asady. Qoqys polıgondaryna qajettilik joq. Osy jáne ózge salalarda sizdermen áriptestik orna­­týǵa múmkindik bar. О́ńir­diń múm­kindikterin saralap, jos­par­lary­ńyzdy bilgimiz keledi», dedi elshi.

Jyl basynda ındýstrııalan­dy­rý jáne ınvestısııa tartý jumystary barysy tal­qy­­lanǵan, oblys ákimi О́mir­zaq Shókeevtiń tóra­ǵaly­ǵymen ótken aptalyq máji­liste 2022-2025 jyldar­ ara­lyǵyn­da óńirde 26 myń jumys ornyn qurý kóz­del­geni, 2,4 trln teńgeniń 169 ınvestısııalyq jobasy naq­tylanyp, oblystyń TOP-10 ın­vestjobasynyń tizbesi qalyptastyrylǵany aıtylǵan bolatyn. Joǵaryda biz aıtyp ótken jumystar – josparlanǵan jobalardy júzege asyryp, jańa jumys oryndaryn kóptep ashý maqsatynda qolǵa alynǵan isterdiń birqatary.

 

Túrkistan oblysy

Sońǵy jańalyqtar

EQYU Bas hatshysy Qazaqstanǵa keledi

Parlament • Búgin, 09:31

Beısenbige arnalǵan aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:00

Shabyt shaqyratyn shahar

Elorda • Keshe

Aqjaınaq astana

Elorda • Keshe

Ozyq óndiris ornynda boldy

Aımaqtar • Keshe

Dımash pen Djekson

О́ner • Keshe

Uqsas jańalyqtar