Ekonomıka • 26 Mamyr, 2022

Astyq óńdeýshiler Qazaqstanda bıdaı eksportyna tyıym salýdy surady

24 ret kórsetildi

Qazaqstandyq astyq óńdeýshiler bıdaı eksportyna ýaqytsha tyıym salýdy surady. Mamandardyń sózderinshe, bıdaıdy syrtqa shyǵarmas buryn nan kóleminiń ózimizge jetkilikti ekenin anyqtap alý kerek. Mundaı usynysqa BUU málimdemesi sebep bolǵan. Uıym ókilderi álemdegi geosaıası jaǵdaıǵa baılanysty kóp elderde ashtyq bolýy múmkin ekenin aıtqan, dep habarlaıdy Egemen.kz KTK arnasyna silteme jasap.

BUU Reseı men Ýkraınanyń álemdik naryqtyń úshten birin bıdaımen qamtamasyz etkenin málimdedi. Búgingi tańda azyq-túlik naryǵynda tapshylyq baıqalǵan. Sebebi Ýkraına nanyn Azııa, Eýropa men Afrıka elderi tutynyp kelgen. Qazir Qara teńizdegi porttarda 4 mıllıon tonna astyq tur. 

«Birinshi kezekte bizdiń aldymyzda birneshe ekonomıkalyq mindet tur. Ýkraına men Moldovadan shyqqan azyq-túlikti dittegen ornyna jetkizýge kómektesýimiz qajet. О́ıtkeni álemniń ár bóligindegi qandaı da bir tapshylyqtyń aldyn alǵymyz keledi. Bul – úlken logıstıkalyq másele», dedi transport boıynsha eýrokomıssar Adına-Ioana Velıan.

Ýkraınada astyq kóp mólsherde óndirilmeýi múmkin. Al Reseı jazdyń sońyna deıin Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderine astyq tasymalyna tyıym salǵan. BUU jaǵdaıdyń qıyndaýy kóptegen elderde ashtyq pen ınflıasııaǵa alyp kele me dep qorqady. Máselen, iri eksporterlerdiń biri Úndistan óz bıdaıyn satpaý týraly sheshim qabyldaǵan.

Qazaqstan ázirge eksportty jalǵastyryp keledi. Alaıda otandyq óndirýshiler ózimizge arnalǵan qor týraly oılaný kerek deıdi.

«Eksport kólemi aıyna 700 myń tonnaǵa deıin jetti. Bul Qazaqstan úshin úlken kórsetkish bolyp otyr. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi eksportty kvotalaý týraly qaýly shyǵardy. Kvotaǵa sáıkes eki aıda mıllıon tonna astyq eksporttalýy kerek. 15 maýsymnan keıin bıdaıdy eksporttaýǵa quqyǵymyz joq, sebebi óz elimizdi astyqsyz qaldyramyz. Ázirge 500 myń tonna etip qaldyrsyn, al qyrkúıekte mıllıon tonna astyq bolady. Esesine tamyz aıynda astyqsyz, unsyz qalmaımyz», deıdi Qazaqstan astyq óńdeýshiler keńesiniń prezıdenti Alıhan Talǵatbek. 

Mamandar bıdaı eksporty boıynsha elimiz úshin jańa kókjıekter ashylyp keletinin aıtady. Qazir Qazaqstan bıdaıy О́zbekstan, Aýǵanstan, Tájikstan men Qyrǵyzstanǵa eksporttalady. 

«Jańa baǵyttar Qara teńiz baǵytynda bolmaq, Grýzııa arqyly eksporttaýǵa bolady. Qaıda jetkizýge bolatynyn qarap jatyrmyz. Alaıda qazir logıstıka qymbat. Sondyqtan Amerıka sekildi naryqpen básekege túsý qıyn. Básekege tótep bere almaımyz. Máselen, Potı portyna deıin jetkizý 120-150 dollar bolady. Iаǵnı bıdaı baǵasy 370-380 dollar, biraq jartysyn tek jetkizý úshin tóleımiz», dep qosty Alıhan Talǵatbek. 

Alaıda sarapshylardyń barlyǵy bıdaı eksportyn toqtatý kerek dep sanamaıdy. Sebebi bul jaǵdaıda kerisinshe utylamyz deıdi. Olar Qazaqstanda astyq tapshylyǵy bolmaıdy dep sendirdi. Eger jyl saıyn kóteriletin máseleni sheshse, bıdaı barlyǵyna jetedi eken.

«Qazaqstan – bıdaı eksporttaýshy. Bul – bizdiń bıznes. Bul munaı nemese mys eksportyn toqtatýmen birdeı. Ekonomıkamyzǵa úlken soqqy bolyp tıedi. Kóp eldermen qarym-qatynas úziledi. Barlyq ýaqytta sharýalarǵa tyńaıtqyshqa, tuqymdyqqa, janarmaıǵa aqsha jetpeı jatady. Sýbsıdııalanǵan dızel otynyn berse de, kóńili tolmaıtyndar bar», dedi sarapshy Kırıll Pavlov.

Boljam boıynsha, bıyl sharýalar 10 mıllıon tonna astyq jınaýy kerek. Kvota merzimi uzartyla ma, álde jańa ózgerister engizile me, ázirge belgisiz. 

Arýjan Amangeldi

Sońǵy jańalyqtar

TúrkPA-nyń ataýy ózgeredi

Parlament • Keshe

Almaty joldaryn sý basty

Aımaqtar • Keshe

Álemde altyn arzandady

Álem • Keshe

Uqsas jańalyqtar