Bilim • 02 Maýsym, 2022

Tárbıege negizdelgen bilim balabaqshadan bastalady

1050 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Úıdiń berik bolmaǵy – irgetasynan. Al barlyq bilim berý júıesiniń irgetasy – balabaqsha. Memlekettik rámizderdi qorlaǵandardyń tym quryǵanda orta deńgeıli bilimi bary anyq. «Olar memlekettiń baılyǵyn, táýelsizdiktiń nyshanyn qyzǵyshtaı qorý keregin bilmeı me? Oqý baǵdarlamasyna engen ǵoı...» degen oıǵa qalasyz. Sondaı sátte tárbıe eske túsedi.

Tárbıege negizdelgen bilim balabaqshadan bastalady

Iá, qazirgideı bilim men ǵy­lymnyń zamanynda árip tany­maıtyn jandy jolyqtyrý qıyn-aq. Degenmen qoǵamda qyzý talqylanatyn tártipsizdikter álem­niń ekinshi ustazy Ál-Fa­rabı aıtqan «Tárbıesiz berilgen bilim – adamzattyń qas jaýy» deı­tin qanatty sózdiń áli de ózek­tiligi joıylmaǵanyn kórsetedi. Osy oraıda «Oqý oshaqtary bilimdi qandaı tárbıege negizdeıdi?», degen saýal týady.

Elordadaǵy «Qarlyǵash» ba­la­­­baqshasynyń dırektory Beı­­bit­gúl Zeınádilqyzy mek­tepke de­ıingi uıymdarǵa arnal­ǵan stan­dart pen oqý baǵ­dar­lamasy­­nyń talap­taryna saı jumys istep otyr­­­ǵan tárbıe men bilim­niń uıasy bala­larǵa ulttyq qundy­lyq­­­tardy sińire alatynyn aıtady.

«Elimizdegi barlyq bala­baqshaǵa ortaq Mektepke deıingi tárbıe men oqytýdyń memleket­tik jalpyǵa mindetti standarty jáne osyǵan negizdelgen úlgilik oqý baǵdarlamasy bar. Endi osy baǵdarlamanyń maqsatynda bala­lardyń jas jáne jeke múm­kindik­terine sáıkes bilim, bilik jáne daǵdylardy, rýhanı-adam­gershilik qundylyqtardy qalyp­tastyrý, ulttyq salt-dástúr­ler­ge jáne jalpy adamzattyq qundylyq­tarǵa negizdelgen patrıotızm men toleranttylyqqa tárbıeleýdiń kózdeletini anyq kórsetilgen. Demek jas urpaqtyń boıyna balabaqshadan bastap rýhanı-adamgershilik qundylyqtardy sińirip, ulttyq salt-dástúrge negizdelgen otan­súıgishtik sezimin oıatý baǵytynda tárbıe men bilim berilýi qajet. Buǵan mektepke deıingi tárbıe men oqytý isinde memlekettik qujattyń ózi baǵyt berip tur», deıdi B.Zeınádilqyzy.

Balabaqsha basshysynyń aıtýyn­sha, atalǵan uıym tárbıe­lenýshileriniń ózge elderdegi qatarlastarynan bilim-bilik, daǵ­dysymen qalys qalmaý úshin ha­lyq­aralyq tájirıbeni, shetel­dik oqytý tehnologııalaryn zer­deleıdi, degenmen óz oqý-tárbıe úderisine engizýde ult­tyq tárbıege yńǵaılaıdy. Sony­men qatar salt-dástúrlerge negizdelgen tárbıe men bilim jyl boıyna júrgiziledi.

a

«Ulttyq qundylyqtarǵa, salt-dástúrge negizdelgen tár­bıe men bilim jospardaǵy sabaq­tar­dyń, qosymsha tanymdyq-shy­­ǵar­mashylyq jumystardyń bar­lyǵyn qamtıdy. Máselen, ba­labaqshamyzda Naýryz mere­kesi bir aı boıy toılandy. «Naý­­ryz – izgiliktiń bastaýy» atty bir aılyq merekede tárbıelenýshiler ata-analarymen birge «Atqa min­gizý, «Búrkit qondyrýǵa» kýá bolyp, ulttyq oıyndardy ózderi oınap, aǵash egip, Qydyratadan bata ­aldy. Osy arqyly oıyn-saýyqqa ­emes, balalarǵa ata-babamyzdyń salt-dástúr, tanym-túsiniginen tár­bıe men bilim berýge tyrystyq. ­Bir kúndik is-sha­radan balanyń oıyn­da kóp nárse saqtalmaýy múm­kin. Al birneshe kúnge, tipti apta­lar­ǵa sozylǵan saltanatty sátten ­oıyna toqyp qalatyny anyq. Taǵy bir mysal, Memlekettik rámiz­der kúnine arnalǵan tárbıelik, tanym­dyq baǵyttaǵy jumystar da bir kúnniń sharýasy emes. Bul taqyryptyq sabaqtardan bastap tanymdyq, mýzykalyq, tárbıelik jumystarǵa deıin barlyq topty, árbir sabaqty qamtıdy», deıdi «Qarlyǵash» balabaqshasynyń dırektory.

Kúni keshe Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov mektepke deıingi uıymdarǵa qo­ıy­­­­latyn talaptardyń kúsheı­­­ti­letinin habarlady. Oǵan bala­­baqshalardaǵy beıbere­ketsiz­dik pen mektepke deıingi bilim berý uıymdarynyń 80 paıyzy, ıaǵnı basym bóliginiń memlekettik attestattaýdan óte almaǵany sebep bolǵan. Biz 3-6 jastaǵy bala­lardy balabaqshamen 100 paıyz­ǵa qamtydyq dep qýandyq. Sóıt­sek, nátıje basqasha. Bul sannan sapaǵa kóshetin kezdiń kelgenin kórsetedi.

p