Fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty, «Jubanovtaný» ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń jetekshisi Muhtar Mırov 5 maýsymda bolatyn referendýmǵa ýnıversıtet ujymy bir kisideı atsalysýǵa daıyn degen pikirde. Osy kezge deıin oqý orny qabyrǵasynda konstıtýsııalyq reformanyń 45 baǵyty boıynsha júıeli is-sharalar ótkizilgen.
«Qazaqstan qoǵamy saıası reformalar tabaldyryǵynda tur. Munyń negizgi baǵyttary – sýperprezıdenttik basqarýdan túbegeıli bas tartý, bılik ókilettikteriniń qaıta bólinisi, Parlamenttiń róli men mártebesiniń ózgerýi, halyqtyń el basqarý isine aralasýy, azamattardyń quqyn qorǵaý tetikteriniń kúsheıtilýi. Biz endi qoǵamdyq-saıası jańarý baǵytyna bet túzeımiz, reformalar jemisin halyq kóp keshikpeı sezine bastaıdy», dedi ýnıversıtettiń qazaq tili men fılologııa fakýltetiniń dekany, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Gúljan Shoqym.
Dosent Nurbol Sádýaqas referendýmnyń tarıhı máni men mańyzyna toqtaldy. «Konstıtýsııa men basqa da mańyzdy zańdarǵa ózgerister el turǵyndarynyń usynys-pikirleri arqyly jolǵa qoıylady. Sol úshin ár otandasymyzdyń referendýmǵa qatysýy óte mańyzdy. Azamattarymyz óte belsendi, keı ult janashyrlary qazaq tiliniń mártebesin kóterý týraly da usynys bildirdi. Rasynda da, qazaq tiliniń basqa tildermen básekelestikke tótep berýi úshin ne isteımiz degen suraq bárimizdi de oılandyrýǵa tıis», dedi ol.
Quqyqtaný kafedrasynyń oqytýshysy Laýra Taıjanova el Konstıtýsııasyna engizýge usynylǵan ózgerister men tolyqtyrýlar boıynsha túsindirme jasady. Ol Konstıtýsııalyq reforma qoǵamnyń suranysy men usynysynan týyndaǵanyn aıta kele, Prezıdenttiń saıası reformalardy júzege asyrý maqsaty – bılik pen halyqtyń arasynda dıalog qurý ekendigine toqtaldy.
Oqytýshylyq quramdy Konstıtýsııalyq Keńes pen Konstıtýsııalyq sot ókilettilikteriniń aıyrmashylyǵy qyzyqtyrdy. Jańa ózgeris boıynsha Konstıtýsııalyq sot on sýdıadan tursa, onyń altaýyn Parlament, tórteýin Prezıdent taǵaıyndaıtyn bolady. Konstıtýsııalyq Keńeske qatysty suraqtardyń aýdandardy aralaǵanda birneshe ret kóterilgenin atap ótti ýnıversıtet oqytýshysy, dosent Nurdáýlet Aldashev. Onyń aıtýynsha, jurt Konstıtýsııalyq sot pen Konstıtýsııalyq Keńestiń aıyrmashylyǵyn bilgisi keledi. Endigi jerde Konstıtýsııalyq sot taǵaıyndaıtyn sýdıalar táýelsiz bolady, quqyqtyq organdardyń zańdary men sheshimderin osy joǵary quzyrly organ ǵana joıa alady. Konstıtýsııalyq Keńeste qaralǵan másele buryn tikeleı Prezıdent tóraǵalyǵymen sheshilip, Keńes tóraǵasy kóterilgen máseleniń Konstıtýsııaǵa sáıkes ne sáıkes emestigin anyqtaýmen shekteletin.
Oqytýshylyq quram men stýdentter qoǵam kútken ózgerister zańmen bekitilse, ony oryndaý árbir sanaly azamattyń jaýapkershiligine jatatyndyǵyn atady. Pikirtalasqa qatysýshylar referendým azamattyq qoǵamǵa jetekteıtin jol degen qorytyndyǵa keldi.
Aqtóbe oblysy
