Ulttyq statıstıka bıýrosynyń bıylǵy 1 mamyrdaǵy málimetine sáıkes Qazaqstanda 19 199 844 adam turyp jatyr. Sonyń ishinde aýyl halqynyń sany 7 756 933 bolsa, qala turǵyndary 11 442 911-ge jetti. Iаǵnı shaharda ǵumyr keship, urpaq órbitip otyrǵan otandastarymyzdyń úlesi qaıtse de basym. Soǵan qaramastan Qazaqstandaǵy qalalardyń basym kópshiliginde áli de bolsyn ótken dáýirdiń sáýlet óneri saltanat quryp tur. Árıne, zaman ózgergen saıyn zamanyna qaraı adamy da ózgeredi. Turǵyndardyń qajeti, suranysy, talap-tilegi, qundylyqtary da aýysyp otyrady.
Máselen, azamattary jyldap avtokólik kezeginde turǵan Keńes Odaǵy kezinde ekiniń birinde temir tulpar bolǵan joq. Sony eskerip, sol dáýirdiń sáýletshileri de aýladaǵy, kópqabatty turǵyn úı astyndaǵy kólik turaǵy máselesin qaperge almaǵan sekildi. Aýla bylaı tursyn, shaharlardaǵy kósheler men dańǵyldar, jolaıryqtar da kólikterdiń búgingideı kóp bolýyna arnalmady. Sonyń saldarynan búgingi qala turǵyndary túrli qolaısyzdyqtarǵa tap bolyp jatyr. Al onyń aldyn alýdyń joly bar ma? Qaıtsek turǵyndarǵa yńǵaıly, kásipkerge, memleketke qolaıly shahar turǵyza alamyz?
Bul suraq tek qarapaıym turǵyndardy ǵana mazalamaıdy. Máselen, kúni keshe Qazaqstan turǵyn úı kompanııasynyń alańynda Q88 qazaqstandyq ýrbanıster qaýymdastyǵy qoǵam ókilderimen birlesip aldaǵy kúzde aınalymǵa enetin aýmaqtardy keshendi damytý standartyn talqylady.
Búginde Qazaqstannyń qurylysshylary qala turǵyndarynyń qazirgi zamanǵy suranystaryna jaýap bermeıtin ári áleýmettik, saıası, ekonomıkalyq, mádenı, aqparattyq salalardaǵy ózgeristerdi eskermeıtin eskirgen qala qurylysy tásilderi men normatıvtik-quqyqtyq retteý júıesin paıdalanady. Osyǵan baılanysty elimizde aýmaqtardy keshendi damytýdyń biryńǵaı standarttaryn engizý máselesi óte ózekti deýge bolady. Bul qorshaǵan ortanyń jaǵdaıyn jaqsartý jáne Qazaqstandaǵy qalalardyń qazirgi zamanǵy damý modelderine kóshý jolyndaǵy mańyzdy qadam sanalady. Elimizde dál osy baǵytta birqatar júıeli jumys júrgizilip jatyr.
Qazaqstan turǵyn úı kompanııasy Turǵyn úı qurylysynyń biryńǵaı operatory retinde Q88 qazaqstandyq ýrbanıster qaýymdastyǵymen birlesip keshendi damý standarttaryn beıimdeýdi qolǵa alyp keledi. Q88 qazaqstandyq ýrbanıster qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Erlan Aýkenovtiń aıtýynsha, Qazaqstan turǵyn úı kompanııasy men Q88 qazaqstandyq ýrbanıster qaýymdastyǵy aldynda qala qurylysy, qalalardy damytý jáne ınklıýzıvti qalalyq ortany qurý, qurylys normalary men erejelerdi jańǵyrtý máseleleri boıynsha otandyq zańnamany jetildirý jóninde úlken jumys kútip tur.
Bul standart 6 kitap pen 4 katalogten turady jáne qala ortasy men turǵyn úıge qatysty kóshe oramdarynyń parametrlerinen bastap, jeke páterlerdi josparlaýǵa deıingi keń aýqymdy máselelerdi qamtıdy. Osy modelde «qadamdyq qoljetimdilik» qaǵıdaty – óte ózekti. Sapaǵa qoıylatyn joǵary standarttar, oılastyrylǵan sáýlettik jáne jobalyq sheshimder túptep kelgende azamattardyń jaıly ómir súrý ortasyn qalyptastyrady. Katalogter abattandyrýǵa, kóppáterli turǵyn úılerdi jobalaýǵa, turǵyn úı qurylysyna jáne kvartaldardyń keıbir josparlaý sheshimderine baǵyttalǵan naqty sheshimderdi qarastyrady. Árbir kitap qalalyq jaıly ortany jobalaýdyń belgili bir aspektisin nazarǵa alady. Sondaı-aq aýmaqty ıgerýge, bos aýmaqtardy damytýǵa, kóshe boıyna qoıylatyn talaptardy ázirleýge jáne ózge de josparlaýlarǵa arnalǵan kitaptar bar.
Budan buryn jobalanǵan turǵyn úı formattary tıimsiz bolǵandyqtan, qazirgi ýaqytta jańa standarttar boıynsha jobalaý máselesi belsendi talqylanyp jatyr. Qujattyń maqsaty – qazirgi zamanǵy áleýmettik jáne ekonomıkalyq jaǵdaılardyń, turǵyndardyń, bıznes pen qala bıliginiń múddesine jaýap beretin qala qalyptastyrýdyń jańa tásildemesin ázirlep, engizý.
Standart BUU-nyń Habıtat qaǵıdattaryna jáne Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy kózdeıtin jaıly turǵyn úı qurylysy men qalalyq ortany damytý tásiline negizdelgen. Bul qalalardy damytý salasyndaǵy álemdik kún tártibin qalyptastyratyn eki halyqaralyq tirek sanalady. Olardyń qaǵıdattaryn salystyrmaly deýge bolady. Iаǵnı qurylystyń kópfýnksıonaldyǵyna, yqshamdylyǵyna, tyǵyz kóshe-jol jelisine jáne ekologııalyq tıimdiligine, kóshe boıynyń, sonyń ishinde shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń belsendi paıdalanylýyna mán beriledi. Osy qaǵıdattyń barlyǵy aýmaqtardy keshendi damytý standartynyń negizin qalap otyr.
«Osy joba qala qurylysshylaryna abattandyrý, aýmaqtardy qalpyna keltirý jáne aýmaqty qurylyspen toltyrý prosesteriniń sapasy men tıimdiligin arttyrýǵa kómektesetinine jáne qalany retteý men sáýlettik jobalaý salasyndaǵy normatıvtik-quqyqtyq bazany jetildirýge negiz bolatynyna senimdimiz», dedi «Qazaqstan turǵyn úı kompanııasy» AQ tóraǵasynyń orynbasary Rýstam Isaev.
