Ol qalaı júzege asady?
Zańdastyrý qaǵıdattary
1. Zańdastyrý sharalary ekonomıkalyq, jemqorlyq quqyq buzýshylyq jáne basqa da qylmystyq jolmen paıdaǵa asyrylǵan aqshany jáne múlikti aınalymǵa qosý úshin júrgiziledi.
2. Zańdastyrylǵan aqsha tabys bolyp eseptelmeıdi, sondyqtan oǵan salyq salynbaıdy.
3. Azamattar adamgershilikke jáne halyqtyń densaýlyǵyna, qoǵamdyq tártip pen qoǵamdyq qaýipsizdikke, jeke múlikke, memlekettiń qaýipsizdigi men konstıtýsııalyq qurylym negizderine, beıbitshilik jáne adamzat qaýipsizdigine, otbasy jáne jasóspirimderge, jeke tulǵalarǵa qarsy jasalǵan qylmystardan basqa jaǵdaıda múlkin zańdastyrý kezinde qylmystyq jáne ákimshilik jaýapkershilikten bosatylady.
4. Zańdastyrý kezinde alynǵan múlik (aqshany qosa alǵanda) zańdastyrýǵa jatpaıdy.
5. Zańdastyrý merzimi – 2014 jyldyń 1 shildesinen 2015 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin.
Zańdastyrý nysandary
• Aqsha jáne qundy qaǵazdar;
• Zańǵa sáıkes tıisti quqyqtary belgilenbegen Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵyndaǵy jyljymaıtyn múlik;
Sondaı-aq belgili tártip boıynsha tıisti tulǵalarǵa tirkelmegen Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynan tys jerlerde ornalasqan múlik.
Zańdastyrýǵa jatpaıtyn múlik
1. Mynandaı aýmaqta ornalasqan jer telimderi jáne sol jer telimderinde salynǵan ǵımarattar men qondyrǵylar:
• qurylys nysandary jáne qurylymdary joq óz betimen basyp alynǵan jerler jáne jer telimderi (bos jer telimderi);
• eldi mekenderdiń mańaıyndaǵy «qyzyl» syzyq aýmaǵyndaǵy sý nysandary jáne qorǵalatyn sý kózderi mańaıynda, sanıtarlyq qorǵaý aımaqtarynda;
• qorǵanys ónerkásibine, memlekettik qaýipsizdik jáne qorǵanysqa qajetti jerlerde;
• aıryqsha qorǵalatyn tabıǵat aýmaqtarynda jalpy qoldanystaǵy magıstraldyq avtomobıl jáne temirjoldarǵa qarasty jerlerde.
2. Mynandaı aýmaqta ornalasqan jer telimderi jáne sol jer telimderinde salynǵan ǵımarattar men qondyrǵylar:
• jalpy qoldanystaǵy jerlerde;
• EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesiniń aýmaǵynda.
3. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2007 jylǵy 6 qarashadaǵy №1039 qaýlysynda bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý maqsatyndaǵy daǵdarysqa qarsy sharalardy is júzine asyrý sheńberinde bólingen memlekettik bıýdjet qarjysy esebinen salynǵan qurylystardaǵy, jyljymaıtyn múlikterdegi turǵyn úıler jáne turǵyn úı emes bólmeler, sonymen birge memleket paıdasyna berilýge tıis múlikter.
4. Memlekettik tirkeýge jatatyn jyljymaly múlik (qundy qaǵazdan basqa), onyń ishinde avtokólik quraldary, aýylsharýashylyq tehnıkasy, temirjol kóligi (tıisti emes tulǵalarǵa tirkelgenderinen basqa).
5. Azamattyq kodekske sáıkes jyljymaıtyn múlikke teńestirilgen jáne memlekettik tirkeýge jatatyn áýe jáne teńiz kemeleri ishki sý kózderinde júzetin kemeler, «ózen-teńizde» júzetin kemeler, ǵarysh nysandary, magıstraldyq qubyr jelileriniń ishki bóligi (tıisti emes tulǵalarǵa tirkelgenderden basqa).
Aqshany zańdastyrýdyń tetikteri jáne quraldary
• Ekinshi deńgeıli bankterdiń arnaıy depozıttik shotyna aqsha aýdarý.
• Zańdastyrylatyn aqsha arnaıy depozıttik shotta 3 jyl boıy turýǵa tıis.
• Ekinshi deńgeıli bankterdiń arnaıy depozıttik shotyndaǵy aqshany merziminen buryn alǵan jaǵdaıda zańdastyrý úshin 10 paıyz kóleminde tólem alynady.
• Ekonomıkaǵa mynandaı joldarmen ınvestısııa salǵan jaǵdaıda tólem alynbaıdy:
• memlekettik qundy qaǵazdardy;
• «Halyqtyq IRO» sheńberinde aksııalardy;
• Ulttyq kompanııalardyń basqarýshy holdıngterdiń damý ınstıtýttardyń oblıgasııalardy;
• ekinshi deńgeıli bankterdiń oblıgasııalaryn;
• qazaqstandyq qor bırjasyna salynǵan basqa da qundy qaǵazdardy;
• jekeshelendirý sheńberindegi nysandardy;
Múlikti zańdastyrýdyń tetikteri men quraldary (aqshadan basqa)
• Múlikti zańdastyrý (aqshadan basqa) azamattar jergilikti atqarýshy organdarynyń janyndaǵy komıssııalarǵa aryz jáne tıisti qujattardy berýmen bastalady.
• Múlikti zańdastyrý úshin (aqshadan basqa) tólem alynbaıdy.
• Zańdastyrýǵa jatatyn múlik (aqshadan basqa) osy múlik týraly komıssııanyń zańdastyrý týraly sheshimi shyqqan kúnnen bastap zańdastyrylǵan múlik dep tanylady.
• Memlekettik tirkeýge jatatyn zańdastyrylǵan múlik zańdastyrýshy azamattardyń jeke ótinishi boıynsha tirkeledi.
• Múlikti zańdastyrýshy azamat zańdastyrylǵan múlikti tirkeý jónindegi shyǵyndardy jeke ózi kóteredi, qujattardy daıyndaý jáne jasaý shyǵyndaryn qosa eseptegende.
Uıymdastyrylatyn sharalar
• Qazaqstan Respýblıkasynyń ekonomıkasyna ınvestısııa salýdy yntalandyrý úshin jáne jekeshelendirý tártibine sáıkes «Qarjyny zańdastyrýǵa baılanysty azamattardy amnıstııalaý týraly» zań jobasyn, sonymen birge qajetti zańnama aktilerin belgileý jáne qabyldaý (2014 j. mamyr).
• Zańdastyrý sharalaryna qatysýshylardyń zańdastyrylatyn qarjylaryna degen senimin arttyrý úshin «Halyqtyq IRO», Jekeshelendirý baǵdarlamalarynyń arnaýly bólimderin qosa alǵanda zańdastyrýdy qoldaý týraly arnaýly baǵdarlama belgileý (2014 j. mamyr – tamyz).
• Buqaralyq túsinik jumystaryn júrgizý (2014 j. mamyr – maýsym jáne zańdastyrý sharalaryn júrgizý barysynda).
• Jergilikti atqarýshy organdardyń janynan múlikti zańdastyrý jónindegi komıssııalar qurý (2014 j. maýsym – shilde).
Máseleler
• Múlikti zańdastyrý úshin tólenetin salymdardy óteý týraly normalardy joıý týraly.
• Memlekettik tirkeýge jatatyn zańdastyrylatyn múlik birshama shyǵyndy, onyń ishinde jer telimderiniń shekaralaryn belgileýge, múliktiń ıelik quqyǵyn jáne múlikke ıelik quqyǵyn bekitetin qujattardy daıyndaýǵa jumsalatyn shyǵyndardy qajet etedi. Bul shyǵyndar kimniń esebinen – múlikti zańdastyrýshylardyń nemese bıýdjet qarjylarynyń esebinen be?
• Jemqorlyq qylmys jáne quqyq buzýshylyq arqyly túsken aqsha qarajatyn zańdastyrý múmkindikteri.
