Aqıqatynda, ár jannyń óz ǵumyryna ólsheýli baǵy men muńy bolady desedi. Túrli taǵdyrdyń ómir joly da sırek toǵysady. Bir qyzyǵy, óner adamdarynyń tirshiliginde tańǵajaıyptar kóp bolatyndaı kórinedi. Al úńilip qarasań, birde jarqyn, birde surqaı, joqshylyq pen toqshylyq, sharasyzdyq pen sátsizdikterge tap bolasyń. Máselen, Pıkasso kózi tirisinde baǵalandy hám óneriniń bar ıgiligin kórdi. Jalpy, jaryq dúnıede eńbegińniń jemisin kórýden, jaqsylyǵyn sezinýden artyq baqyt bar ma?! Al qyrsyq, qoǵamyna syımaǵan Modılıanıdiń ómiriniń ózi tragedııa. Iá, Modılıanı – jaqsy ómir súrmese de taǵdyrdan talantyn tartyp alǵan sýretshi.
«Modılıanı» fılminde Pıkasso Modılıanıden «Sen nege meni sonsha jek kóresiń?» dep suraıdy. Sonda sýretshi: «Men seni nege jek kórýim kerek? Men bireýdi jek kórsem, ol – ózim», deıdi. Sanaly júrek árqashan ózine ádiletti. О́mir boıy ózin-ózi synap, qaırap, sottap otyrady. Modılıanıdiń ózin jek kórýi de tabıǵı ınstınkt. Bálkı, qysqa ǵumyryndaǵy jylt etken bir jaryq sáýleniń azdyǵyna aryz aıtatyn bolar. Bálkı, erkindigin shektegen álemge ókpeli. Bálkı, sonaý 1884 jyly 12 shildede Amedeo Modılıanı dúnıe esigin ashqan kúni áke-sheshesiniń shattanýǵa shamasy kelmegenine hám dál osy tustan ómiriniń bar tragedııasy bastalǵanyn bilmegenine narazy bolar.
Modılıanı taǵdyrdyń asaý tolqyndarymen alysyp júrip sýret saldy. Ol asqan talantyn hám sonysymen qoǵamǵa kerek ekenin sezetin. Parıj kafelerinde: «On bir jasymda sýretshi bolatynymdy bildim. Qatty aýyryp, ornymnan tura almaı, tósek tartyp jattym. Túsimde sýretshiler salǵan shedevr kartınalar kóz aldymnan tizbektelip ótip jatty. Sýretshilerdiń kimder ekenin naqty bilmeımin. Biraq báriniń áıgili sýretshi ekenin, olar salǵan kartınalardyń shedevr ekenin túısigimmen sezdim. Sol sátte ózimniń taǵdyryma sýretshi bolý jazylǵanyn uqtym», dep jıi aıtatyn.
Parıj talaı sýretshiniń baǵyn ashty. Parıj talaı sýretshiniń talantyn sóndirdi. Parıjde talaı sýretshi mas boldy, qańǵyrdy, qaryz boldy, súıdi, sýret saldy. Keıde pań Parıj qansha talanttyń taǵdyryn ózgertti eken dep oılaısyń. Modılıanı de – Parıjdi jalań aıaq kezip, masqara bolǵandardyń biri. Anasy qansha aqshasy salsa da qunttaı almady. Árıne, barsha óner adamdarynyń ádetinshe. Sýretshini páter ıeleri talaı ret qýyp shyqty. Olar aqysyna sýretshiniń kartınasyn alyp qalatyn. Modılıanı biraz ýaqyt arzan qonaqúılerde turdy. Sonda qonaqúıdiń aqshasyn tólemeı, qojaıynyn zar qaqsatyp, qarǵysy kósheni jaryp jatatyn. Al Modılıanı Parıjdiń kishkentaı kóshelerimen qashyp barady. Kafege qaryz bolyp qalsa da bir kartınasyn bere salatyn. Bireýdiń shımaıyna aldanatyn adam bar ma – amal joq, alady.
Osylaı qaryzyn tólemeı alaıaq atanyp qashyp júrgen kezinde sýretshige dáriger Pol Aleksandr jolyǵady. Ol sýret ónerin sumdyq jaqsy kóretin. Modılıanıdiń kartınasyn satyp alyp, sýretshige kóp kómektesti. Dáriger úıine talaı qańǵyp júrgen talantty sýretshilerdi kirgizip, olardyń shyǵarmashylyqpen erkin aınalysýyna jaǵdaı jasady.
Modılıanıdiń masqaralaryn tizsek, uzaq jyrǵa aınalady. Sýretshi Parıjde jaqsy ómir súrmese de, keıde jyly sátterdi de keshti. Álqıssa.
Ádebıette beınesi ańyzǵa aınalǵan aqyndar boldy. Sonyń biri – Ahmatovanyń portretteri. Onyń sýretin Amedeo Modılıanı men Kýzma Petrov-Vodkın, Iosıf Brodskıı men Alekseı Batalov salǵan. О́nertanýshy Erıh Gollerbah aıtqandaı, «Ahmatovanyń portretterinde ondaǵan synshynyń kitaptaryna qaraǵanda áldeqaıda kóp shyndyq bar» desedi.
1911 jyl. Jas aqyn Anna Ahmatova kúıeýi Nıkolaı Gýmılevpen birge Parıjge keledi. Bogemalyq jurtshylyqqa keńinen tanymal «Rotonda» kafesinde ol ıtalıandyq sýretshi Amedeo Modılıanımen tanysady. Kezdesýden erekshe áser alǵan sýretshi Ahmatovanyń portretin jadynda saqtalǵan beınesi arqyly salady. Bul týraly aqyn: «Aramyzda bolǵan jaǵdaı onyń – óte qysqa, al meniń – óte uzaq ǵumyrymnyń qaınar bastaýy edi. О́nerdiń sharpyǵan ystyq demi ekeýmizdi de ózgerte qoımaǵandyqtan, bul jarqyn, eleń-alań sát ispetti bolatyn», dep jazdy.
Alaıda keıin Modılıanıdiń barlyq sýretteri revolıýsııa kezinde aqynnyń Sarskoe selodaǵy úıinde órt kezinde janyp ketedi. Tek ózine asa qymbat – Ahmatovanyń «Túnder» allegorııalyq músini túrinde beınelengen sýreti ǵana saqtalyp qalǵan.
Dál osy portret týraly jazýshy-tarıhshy Nıkolaı Hardjıev bylaı deıdi: «Ahmatovanyń obrazy XVI ǵasyrdyń eń áıgili sáýlettik-músindik týyndylarynyń birimen úndesedi. Men bul jerde Mıkelandjelonyń eń aýqymdy jáne syrǵa toly áıel obrazdarynyń biri – Djýlıano Medıchı sarkofagynyń qaqpaǵyndaǵy «Túnder» allegorııalyq músinin aıtyp otyrmyn. Modılıanı sýretiniń kompozısııalyq qurylymy óz bastaýyn sol «Túnderden» alady».
О́nertanýshylar «Modılıanıdiń shyǵarmashylyǵyn kýbızm ne fobızm aǵymyna jatqyzýǵa bolmaıdy, ol ekspressıonızm aǵymynyń ókili», deıdi. Dese de, sýretshi Parıjge alǵash kelgen kezinde alǵashqy kartınalaryn sol kezde «sánde bolǵan» kýbızm aǵymymen saldy.
Erkindik barsha óner túrine tán. Erkindiksiz talant ta, shyǵarma da, shalqý da joq. Erkindik te bir tús sııaqty. Sýretshi kartınalaryna ózgeshe óń, boıaý beretin tús. Turmystyń qıyndyǵyn kóp kórgen Modı (zamandastary ony Modı deıtin) ómirde de, ónerde de erkin edi. Nemis sýretshisi Lıýdvıg Meıdner Modılıanıdi «Bizdiń Modı – joqshylyqqa eshqashan bas qatyrmaǵan eń sońǵy bogema. Ol – tym erkin edi» dep jazady. «Qalyńdyq pen kúıeý», «Evreı qyzy», «Madam Pompadýr», «Balaly syǵan áıeli» – bárinde sýretshiniń jan dúnıesiniń erkindigi baıqalady. Kartınalaryndaǵy sol erkindik Modılıanıdiń tragedııaly taǵdyryn da, buzyqtyǵyn da, Parıjdegi masqaralaryn da – bárin-bárin umyttyrady. Bul ómirinen óneri, taǵdyrynan talanty kúshti bolǵandyǵynan shyǵar.
