Qazaqstan • 11 Tamyz, 2022

Vatıkan basshysy Qazaqstanǵa keledi

249 ret kórsetildi

Bıyl Qazaqstan men Vatıkan arasyndaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynasqa 30 jyl tolyp otyr. 1992 jyly 15 aqpanda eki el arasynda nota almasý júzege asyrylyp, 17 qazanda Qazaqstan Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy elderiniń ishinde jáne Azııadaǵy birinshi el bolyp Vatıkanmen resmı dıplomatııalyq qatynas ornatty. Sol jyly Qazaqstanda Vatıkannyń dıplomatııalyq ókildigi jáne Apostoldyq nýnsıatıýr ashyldy. 1998 jyly Qazaqstan men Vatıkan arasynda ózara yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıyldy.

Bul mańyzdy yntymaqtastyqtyń tarıhy týraly Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Arhıviniń dırektory Álııa Mustafına óz sózinde «Qazaqstan – árqashan dinaralyq kózqarastarǵa túsinistik jáne syılastyqpen qaraıtyn kópultty memleket. Yntymaqtastyq qarym-qatynastaǵy otyz jyl ishinde Qazaqstan men Vatıkan basshylarynyń birneshe kezdesýi ótti. Otyz jyl ishinde bıyl Rım Papasynyń elimizge ekinshi sapary josparlanyp otyr. 2001 jyly 23 qyrkúıekte Tuńǵysh Prezıdent N.Nazarbaevtyń shaqyrýymen Rım Pa­pasy Ioann Pavel II elimizdiń qadirli meımany bolǵan. Bul eleýli oqıǵalar týraly materıaldar Qazaqstan Respýb­lıkasy Prezıdentiniń Arhıviniń qor­larynda saqtaýly. Qazaqstan ejelden Shyǵys pen Batystyń arasyndaǵy órkenıetter toǵysy bolǵan. Tarıh qoı­naýynan bastap osy aımaqta túrli dinge baǵynýshylyqtyń túp tórkini qalyptasyp, ár deńgeıde órbigen. Egemendigimizdi eńsergen kúnnen bastap, azamattarymyz dinı senim bostandyǵy quqyǵyna ıe boldy. Qazaqstannyń demo­kratııalyq reforma jasap, teń qu­qyqta damýynyń negizgi bir tutqasynda dindar adamdardyń eńbegi zor. Tek beıbitshilik, ultaralyq jáne dinaralyq tatýlyq arqyly biz tarıhtyń tolǵaýly kezeńderinen moıy­maı ótip, tek qana ekonomıkalyq jáne saıası ustanymdardy ǵana damytpaı, rýhanı erkindikti shyńdaı bildik», dep toqtalyp ótti.

Álem halqy jaqsylyqtyń jarshysy dep tanyǵan Shapaǵatty Ákeıdiń jıyrma bir jyl burynǵy elimizge kelgen saparynda «Saǵan, Qazaqstan jáne seniń barlyq turǵynyna Qudaıym raqymyn túsirip, seniń bolashaǵyńa kelisim men beıbitshiliktiń nuryn tóksin», dep duǵa tilep sóılegen sózi Pre­zıdent Arhıviniń 5-N qorynda saqtalǵan.

Munda Rım Papasy Ioann Pavel II «Eýrazııa aýmaǵynyń dál kindiginde ornalasqan osynaý qaıyrymdy da ulan-baıtaq eldiń elordasyna, tike­leı Astana qalasyna deıin meniń qadamdaryma basshylyq etken Qudaıǵa táýbe qylamyn. San ǵasyrlyq ári san alýan rýhanı jáne mádenı dástúr­diń murageri bolǵan, al qazirgi kezde jańa áleýmettik jáne ekonomı­kalyq maqsattarǵa umtylyp otyrǵan kóp­etnosty memlekettiń bastaýyn qalaǵan osynaý Jerge tebirene táý etemin. Kópten beri men bul kezdesýge qushtar edim, sondyqtan da Qazaqstannyń barlyq turǵynnyń yqylasy men súıis­penshiligin qushaǵyma ala bilgen meniń qýanyshym sheksiz», dep meıirlene aıtyp ótken.

Qazaqstannyń táýelsizdik jolynda kúresken túrli kezeńin tizbekteı kelip, dúnıejúzi halyqtaryna ónege bolǵan tájirıbeli sheshimderine de toqtalyp ótken edi. Ol óz sózinde «Qa­zaqstan basqa halyqtarmen, ult­tarmen jáne mádenıettermen múddeles yntymaqtastyqtyń «kópirlerin salý» úshin qajetti alǵysharttardyń – týys­qandyqtyń, dıalog pen ózara túsinis­tiktiń rýhynda órkendeýdi qalaıdy. Naq osyndaı keleshegi zor múdde turǵy­synda Qazaqstan 1991 jyly batyl bas­tamasymen Semeıdegi ıadrolyq polıgondy jabý týraly sheshim qabyldap, keıinnen ıadrolyq qarýdan birjaqty bas tartýdy jarııalady jáne Iаdrolyq synaqtarǵa tolyq tyıym salý týraly kelisimge qosyldy. Osy sheshimniń negizinde sizderde daýly máselelerdi qarý qoldaný arqyly emes, kelissózder men dıalogtyń beıbit quraldaryn qoldaný arqyly sheshken jón deıtin senim ornyqty. Men yntymaqtastyq pen beıbitshiliktiń ózekti talaptaryna tamasha sáıkes keletin, adamdarda nyǵaıa túsken sanalylyqpen talpynyp otyrǵan mundaı tártip baǵytyn maqtamaı tura almaımyn», dep tánti bolyp, rızashylyǵyn bildirgen edi.

Úshinshi myńjyldyqtyń basynda zaıyrlylyq pen yntymaqtas­tyqtyń rýhyn tanyta bilgen jáne álem dinderiniń beıbitshilikti ornyq­tyrýdaǵy rólin qoldaǵan Qazaqstanǵa alǵysyn tókken Shapaǵatty Ákeı Ioann Pavel II «Qa­zaq halqy, seni Eldi shynaıy progress turǵysynan, yn­tymaqtastyq pen beıbitshilik rýhynda memleket qurýdyń jaýapty mindeti kútip tur. Qazaqstan – azapqa túsýshiler men dinı nanymdaǵylar jeri, aıdalǵandar men qaharmandar jeri, oıshyldar men sýret­kerler jeri, eshteńeden taıyn­ba! Eger seniń deneńe túsirilgen jara­qattyń izi tereń de san túrli bolyp qalsa, eger materıaldyq jáne rýhanı qalyp­qa keltirý isinde qıynshylyqtar men ke­dergiler paıda bolsa, uly Abaı Qunan­baıulynyń: Adamshylyqtyń aldy – mahabbat, ǵadilet sezimi. Ol jarat­qan táńiriniń isi (Qyryq besinshi sóz) (uly aqynnyń bul sózin Rım Papa­sy qazaq tilinde aıtty) degen sózderi sen úshin dárý ári qulshynys bolsyn», dep rýhanı kúsh-jiger syılap, duǵa etkeni qazaqstandyqtardyń jadynda jaıdary peıilde saqtalyp qalǵan edi.

Dástúrli dinniń qaısysy bolsyn birigýge, adamnyń ózindik sanasynyń qalyptasýyna yqpal etýge, basqa halyq­tarǵa, olardyń mádenıeti men salt-dástúrlerine qurmetpen qarap, tózimdilikke tárbıeleýge shaqyrady. Elimiz – túrli konfessııa men etnos ókiliniń tatý-tátti ómir súrýiniń aıqyn úlgisi bolyp álemge tanylyp otyr. Myńjyldyqtardan búgingi HHI ǵa­syrǵa jetkizgen din jolyndaǵy ózara túsinistik bárinen joǵary bolyp kelgen. Búginde zertteýshilerdiń eńbekterinen katolısızmniń bizdiń ólke­men yntymaqtastyq tarıhy qaǵan­dyq, handyq dáýirimizden bastaý alatynyn dáleldeıtin dıplomatııalyq hat almasýlarmen tanysyp jatyrmyz.

Bizdiń el dinine, diline, tiline, ná­siline qaramastan álemdegi halyqtar ara­syndaǵy kedergilerdi shegerýge, teń quqyqty qarym-qatynasty damy­týǵa baǵyttalǵan birqatar bastamany júzege asyrady. Bul baǵytta Qazaq­stannyń bas­tamasymen 2003 jyldan beri úsh jyl saıyn ótkiziletin Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbas­shylarynyń sezin aıtýǵa bolady. Aýqymdy sharanyń negizgi maqsaty – konfessııaaralyq jáne etnosaralyq qatynastardaǵy zorlyq-zombylyq pen terrorǵa qarsy dinder dıalogyn júzege asyrý úshin turaqty halyqaralyq kon­fessııaaralyq ınstıtýt qurý. Alǵashqy sezden bastap rýhanı kósh­basshylar bolashaqtaǵy úılesimdi álemniń negizderi retinde adamzat úshin beıbitshilik pen órkenıettiń órleýin qamtamasyz etý jáne barlyq qoǵamda turaqtylyqty saqtaý baǵytyndaǵy birlesken is-áreketteri týraly deklarasııa qabyldaǵan edi. Búgingi tańda bul uıym búkil álemniń dini men órkenıeti moıyndaǵan, barlyq dástúrli din basshysy mindetti túrde qatysýdy qurmet tutatyn halyqaralyq irgeli forýmǵa aınaldy.

Sezdi uıymdastyrý jáne ótkizý boıynsha sol kezdegi uıymdastyrýshy organ – Qazaqstan Respýblıkasy Pre­zıdenti Ákimshiliginiń qujattary, hattamalyq sheshimderi men tapsyrmalary, jospary, shaqyrý jónindegi aqparattyq jobalary, hat almasýlary jáne árbir jylǵy ótken sezdiń nátıjesinde qabyldanǵan ma­ńyzdy qujattar men deklarasııa­lar Prezıdent Arhıviniń qorynda saqtaýly tur.

2022 jyldyń sáýirinde Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Rım Papasy Fransıskpen beınekonferensııa arqyly kelissózder júrgizip, nátıjesinde Pontıfıktiń elimizge bıylǵy 13–15 qyrkúıeginde resmı saparmen keletini anyqtalǵan bolatyn. Vatıkan osyǵan deıin uıymdastyrylyp kele jatqan Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezderine qatyspaǵan edi. Búgingi katolık shir­keýiniń bıleýshisi Pontıfık Fransısk osy basqosýdyń VII seziniń jabylýy­na jáne onyń qorytyndy deklara­sııasynyń qabyldanýyna alǵash ret qatyspaqshy. Bul Qazaqstannyń kon­fes­sııaaralyq dıalogtyń senimdi alańy retindegi mártebesin rastaıtyn biregeı oqıǵa bolmaq. Sol kúni Pon­tıfık Fransısk kórshi elderden kelgen jáne jergilikti Rım-katolık shirkeýiniń din qyz­metkerlerimen, semınarısterimen kezdesýdi kózdep otyr.

Dıplomatııalyq yntymaqtastyqtyń jańa damý úrdisi retinde Qazaqstan men Vatıkan tek dinı turǵydan ózara yn­tymaqtastyqqa senim artpaı, ór­kenıettiń ózge de ózekti salalary – bilim, mádenıet, áleýmettik jáne gýma­nıtarlyq baǵyttardaǵy yntymaq­tas­tyqty keńeıtý maqsatynda birqatar is-sharany qolǵa alǵan.

 

ALMATY

Sońǵy jańalyqtar

TOP-10 eldiń qatarynda

Sport • Búgin, 07:30

Jetinshi fınalynda jol berdi

Tennıs • Búgin, 07:27

Álem kýboginde oljaly boldy

Sport • Búgin, 07:23

Sákenniń SMart mektebi

Qoǵam • Búgin, 07:22

Jurtpen júzdesip, nysandardy aralady

Aımaqtar • Búgin, 07:18

Jumyspen qamtýǵa septigin tıgizedi

Qoǵam • Búgin, 07:17

Qoqys ortasynda qalǵan eldi meken

Aımaqtar • Búgin, 07:15

Salyqtan jaltaryp júr

Qarjy • Búgin, 07:13

О́zgeristi ózińnen basta

Pikir • Búgin, 07:12

Reformalardyń zańdy jalǵasy

Pikir • Búgin, 07:08

Jańashyldyqqa betburys

Pikir • Búgin, 07:07

Jolaýshylar aǵyny úsh ese artqan

Aımaqtar • Búgin, 07:05

Maqtashyny mazalaıtyn másele

Ekonomıka • Búgin, 07:00

Munaı men teńge baǵamyndaǵy táýekelder

Ekonomıka • Búgin, 00:23

Áleýmettik qyzmetterdi damytý ózekti

Qazaqstan • Búgin, 00:21

Elektr qýatyn óndirý ulǵaıady

Aımaqtar • Búgin, 00:19

Saıası júıeni túbegeıli jańartý

Saıasat • Búgin, 00:14

Ulttyq qundylyqtardy ulyqtaý

Pikir • Búgin, 00:06

Atomǵa alańdaǵan álem

Álem • Búgin, 00:04

Bıznestegi áıelder úlesi

Bıznes • Búgin, 00:01

Yrysty molaıtqan naýqan

Ekonomıka • Keshe

AQSh-qa eksport artty

Ekonomıka • Keshe

Qandastardyń hali qalaı?

Qoǵam • Keshe

Engel zańy

Qoǵam • Keshe

Qymyzhanadaǵy mýzeı

Qoǵam • Keshe

Án oqý

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar