Senimdi álem qurý – adamzattyń ortaq maqsaty

Qujatta olar Iаdrolyq sy­naqtarǵa jappaı tyıym salý týraly shartty iske qosatyn kez kel­genin málimdep, HHI ǵasyrdaǵy adamzattyń ortaq maqsaty – ıadro­lyq qarýsyzdanýdy ilgeriletý jáne bolashaq urpaq úshin ne­ǵur­lym qaýipsiz ári senimdi álem qurý ekenin atap ótti.

Qazaqstan bastamasymen Birikken Ulttar Uıymynyń Bas Assambleıasy jarııalaǵan Iаdro­­lyq synaqtarǵa qarsy is-qı­myldyń halyqaralyq kúnine oraı jasalǵan málimdemede tarap­tar ıadrolyq synaqtardan azat álem qurýǵa jáne ıadrolyq synaq­tarǵa jappaı tyıym salý týraly sharttyń (IаSJTSh) kú­shine enýine qol jetkizýge beıil­digin ras­taıdy.

«1991 jylǵy 29 tamyzda Semeı ıadrolyq polıgonynyń ja­bylýy Qazaq­stan men halyq­aralyq qoǵamdastyq úshin sım­vol­dyq máni erekshe kún boldy. Bul mańyzdy oqıǵa saıası ser­pin bere otyryp, 1996 jyly IаSJTSh-nyń qabyldanýyna ákelgen halyqaralyq kúsh-jigerge úles qosty. IаSJTSh qabyldanǵan sátten bastap Qazaqstan IаSJTSh-ny jáne onyń tekserý rejımin nyǵaıtýdy dáıekti túrde qol­daıdy.

Bıyl Qazaqstandaǵy bes Halyqaralyq monıtorıng júıe­siniń stansalaryn jáne burynǵy Semeı ıadrolyq polıgo­nynyń aýmaǵyn basqaratyn Qazaqstan Res­pýblıkasy Ulttyq ıadrolyq ortalyǵynyń (UIаO) 30 jyldyǵy atap ótilýde. Ulttyq ıadrolyq ortalyqtyń bas dırektory IаSJTSh-nyń «V» jumys tobyna tıimdi tóraǵalyq etýde.

Shartqa qol qoıǵan 186 jáne ratıfı­ka­sııalaǵan 173 memleketter arqasynda IаSJTSh-dy ám­bebaptandyrýda eleýli jetis­tikterge qol jetkizildi. Sharttyń 25 jyldyǵymen tuspa-tus kelip, barlyq múddeli taraptardyń sátti ujymdyq kúsh-jigerin kórsetetin Gambııa, Tývalý, Domınıka jáne Tımor-Lesteniń taıaý­da IаSJTSh-ny ratıfıkasııalaýyn qup­taımyz. Onyń tekserý rejımin qurý aıaq­talýǵa jaqyn. IаSJTSh men ıadrolyq synaq­tarǵa tyıym salý týraly norma áli zań­dy túrde mindetti bolmaǵanyna qara­mas­tan, ony oryndaý – is júzinde jalpyǵa ortaq.

Biz ıadrolyq qarýdy taratpaý týraly sharttyń (IаQTSh) qoldanylýyn qaraý pro­sesi sheńberinde ıadrolyq qarýdy tarat­paý jáne qarýsyzdaný rejimi­niń negizgi tiregi retindegi IаSJTSh rólin rastaımyz. IаSJTSh ıadrolyq qarýsyz álem­ge qol jet­kizýdiń tıimdi jáne prak­tıka­lyq sharasy bolyp tabylady.

Biz barlyq memleketterdi 2022 jyly 7 qyrkúıekte Nıý-Iork qalasyndaǵy Birikken Ulttar Uıymynyń Bas shtabynda Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyldyń halyqaralyq kúnin atap ótýge jáne nası­hat­taýǵa arnalǵan Bas Assambleıanyń joǵa­ry deńgeıdegi plenarlyq otyrysyna qatysýǵa shaqyramyz.

Biz barlyq memleketterdi ıadrolyq jary­lystarǵa mora­torııdi saqtaýdy jalǵas­tyrýǵa sha­qyramyz. Biz Shartqa áli qol qoımaǵan jáne/nemese ratıfı­ka­sııa­lamaǵan memleketterdi muny kidirissiz jasaýǵa shaqy­ramyz. Biz 2-qosymshada kórsetilgen ratıfıkasııalaýy IаSJTSh-nyń kúshine enýi úshin qajet qalǵan segiz memleketti halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdikti qoldaý úshin osy mańyzdy qadamdy qoldana otyryp, ıadrolyq qarýdy taratpaý men qarýsyzdanýǵa óz beıildigin kórsetýge shaqyramyz», delingen ortaq málimdemede.