Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
– Ahmet Baıtursynuly degende esińizge ne túsedi?
– Ahmet Baıtursynuly degende, eń aldymen, esime HH ǵasyrdyń birinshi shıregindegi qazaq halqynyń, aldymen, Reseı ımperııasy, keıin keńestik júıe quramyndaǵy aýyr ulttyq, sharýashylyq-ekonomıkalyq ahýaly, qazaq qoǵamyndaǵy oryn alyp jatqan saıası-áleýmettik oqıǵalar, ult-azattyq kúrester men qazaq zııalylarynyń ult múddesi úshin jasaǵan janqııarlyq eńbekteri, qadamdary, Alash Orda úkimeti dúnıege kelgen zaman, árıne, osy oqıǵalardyń bel ortasynda júrgen ult ustazy jáne rýhanı kóshbasshy Ahmet Baıtursynuly túsedi...
Ahmet Baıtursynuly – osy kezeńdegi qazaqtyń uly aǵartýshysy, til mamany, saıası tulǵa, reformator, Alash qozǵalysynyń negizin qalaýshy ári belsendi múshesi, baspager, jýrnalıst, pýblısıst, memleket qaıratkeri.
Baıqap otyrsaq, osy kezeńdegi barsha zııalyǵa tán qasıet – saıası qyzmettegi ámbebaptyq, ǵylymı zertteý salasyndaǵy ensıklopedızm. Sol bir almaǵaıyp zamanda qazaq zııalysy qaı salada bolmasyn qalam tartyp, sol kezdegi qoǵamnyń ártúrli salalaryndaǵy ótkir máselelerin óz maqalalary men baıandamalaryna negiz etip alyp, ózekti taqyryp retinde kóterip qana qoımaı, osy máselelerdiń sheshimderin aıtyp, taldap, atalǵan kúrdeli jaǵdaılardyń aıaq-asty bolyp qalmaı, el bıleýshileriniń qulaǵyna ýaqytynda jetýine dáneker boldy, óz maqsattary jolynda kúresti.
Sizdiń suraǵyńyzǵa baılanysty, esime qazirgi elimizdegi qoǵamdyq máselelerge qatysty ahýal da oıǵa oralady. Qazirgi qazaq zııalylary da men hımıkpin, fılologpin, ekonomıspin demeı, barshasy osy Ahmet Baıtursynulynyń izimen, ulttyń ózekti máseleleri, tarıhı tanym, ult muraty, eldiń bolashaǵy týraly pikirlerin aıtyp, tushymdy tujyrymdar jasap júr. Bul zamanaýı qubylysqa ishtarlyqpen emes, túsinistikpen qarap, kez kelgen elde, ásirese memlekettiligi beký kezeńindegi tarıhı sabaqtastyq, atalar amanaty, zııalylar jaýapkershiligi dep qaraýǵa tıispiz. О́ıtkeni qazirgi ýaqyt ta Ahmettiń kezindegideı asa jaýapty, mańyzdy tarıhı kezeń. Osynyń bárin óz ýaqytynda Ahańdar bastan keshken. Biz osy tulǵany tereń zerttep, zerdelep, A.Baıtursynuly sııaqty myqtylardyń salmaqty oılarymen qarýlanyp, aldyńǵy qatardaǵy damyǵan Qazaq elin jasaýymyz kerek. Jershildikke barmaı, rý-taıpa, júzge, «men jergilikti, sen qandas», «men aýyldan, sen qalaniki» dep bólinbeı, Ahańdardyń armandaǵan maqsattaryna jetýimiz kerek. Ýaqyt keldi. Zaman týdy. Sheginer jaǵdaı joq. Geosaıası jaǵdaı óte kúrdeli.
– Alash ardaqtysynyń eń úlken erligi dep qaı isin atar edińiz?
– Ahańnyń búkil ǵumyry men qazaq halqyna jasaǵan qyzmeti erlikke toly. Ol kisini jaı ǵana ult Ustazy dep bilý jetkiliksiz, naǵyz búkil halyqtyń múddesi úshin shaıqasqan – myqty kúresker retinde tanýymyz kerek!
Eń bastysy, Ahań qazaq halqynyń sanasyn oıatyp, saýatyn ashyp, birlikke shaqyryp, azattyqqa jol ashyp berip, úshmyńjyldyq memlekettik dástúri bolǵan eline avtonomııa arqyly táýelsizdikti alyp berý úshin arpalysty. Búkil ómirin qazaq halyqyna qyzmet etýge arnady.
Mysaly, 1923 jyly Orynbor qalasynda Ahańnyń mereıtoıyn ótkizetin bolady. Osy is-sharany ótkizýge qarsy bolǵandar da boldy. Mysaly, 1923 jylǵy 23 qańtarda Orynborda Qyrǵyz (qazaq) oblystyq partııa komıtetiniń Prezıdıým otyrysynda mynandaı sheshim qabyldanady: «Keńes ókimeti tarapynan bul mereıtoıdy merekeleýdi uıymdastyrýǵa jol berilmeıdi».
Mereıtoıdy ótkizý jónindegi daıyndyqtyń bárine úkimet basshysy Sáken Seıfýllın bas-kóz boldy. Barlyq oqylatyn baıandamanyń mazmunyna jaýap berýge de ázir ekenin bildiredi. Tipti osy jaǵdaı hattamamen de bekitildi. Sonda Sákeń orys tilinde jarııalanǵan «Ahmet Baıtursynovqa – 50 jas» atty óz quttyqtaý sózinde eshkimge jaltaqtamaı, pikirin batyl aıtty. Pikirinde: «Ahmet Baıtursynov – bilimdi adam. Ol – óz zamanynda azaptalǵan, ezilgen halyqty jaqtap, patsha sheneýnikterine qarsy turǵan oıshyldardyń biri. Patsha zamanynda mansap pen qyzmettiń ıgiligin eleýsiz qaldyrǵan, halyqty ǵasyrlar boıy uıqysynan oıatý úshin baryn salǵan, taptalǵan namysqa qarsy kúres júrgizgen ult janashyrlarynyń biri – Ahmet edi. Basqa bilimdi qazaqtar ýezdik bılik, gýbernatorlar men sottardaǵy aýdarmashylyq qyzmetke umtylsa, Ahmet halyqqa qyzmet etýge talpyndy», degen bolatyn.
– Baıtursynulynyń mádenıet tarıhy jóninde joǵalǵan murasy baryn bilemiz. Súbeli eńbek tabylýy múmkin be?
– Ahmet Baıtursynulynyń HH ǵasyrdyń 20-30-jyldary ulttyq ádebıet, mádenıet pen tarıhqa qosqan róli jáne eńbegi orasan zor boldy. Iаǵnı HH ǵasyrdyń basynan bastap «Ádebıet tanytqysh», «Oqý quraly» atty eńbekteri qalyń oqyrmanǵa belgili. NKVD organdary Ahmet Baıtursynovty tutqyndaǵan kezde onyń qoljazba kúıinde «Mádenıet tarıhy» degen kitabyn tárkilegen bolatyn. Biraq ol kitapty tárkilegende qaıda saqtalǵandyǵy týraly naqty málimet áli joq.
Bul NKVD-nyń qazirgi UQK-niń arhıvterinde saqtalýy da ábden múmkin. Qazir byltyrdan beri jumys istep jatqan saıası qýǵyn-súrginge ushyraǵandardy tolyq aqtaý jónindegi respýblıkalyq toptar jáne óńirlik komıssııanyń músheleri Ahmet Baıtursynulynyń tárkilengen «Mádenıet tanytqysh» degen eńbeginiń qoljazbasyn izdeý ústinde. Bul kitap tabylyp jatsa bizdiń tarıhymyzǵa, mádenıtetimizge qosylǵan úlken úles bolyp tabylatyny sózsiz. Sondyqtan da bıyl, Ahmet Baıtursynulynyń 150 jyldyǵy qarsańynda osy eńbek tabylyp, ǵylymı aınalymǵa qosylsa, ádebıetimiz ben tarıhymyzda úlken serpilis bolady dep esepteımiz...
Mysaly, arhıv materıaldaryn qarap otyrsaq, 1937 jyly búkil kitaphanalar men kitap satatyn dúkenderden tárkilenetin «halyq jaýlarynyń» eńbekteriniń tizimi shyqqan. Bul tizimde Ahańnyń «Joqtaý», «Qazaq tili oqýlyǵy», «Til jumsatar», «Qyryq mysal», «Masa», «Praktıcheskaıa grammatıka», «Selskoe hozıaıstvo Karakalpakstana», «Ádebıet tanytqysh» syndy eńbekteri jáne taǵy da basqa kitaptar bolǵan. Biraq osy tizimde atalǵan eńbek joq...
– Uly aǵartýshynyń el shekarasyn bekitý jaıyna qatynasqanyn bilemiz. Osy jóninde naqtyraq toqtalsańyz...
– Ahań revkom múshesi retinde, jańa Qyrǵyz keńes avtonomııalyq respýblıkasy qurylǵan jyldary Reseı men Qazaqstan arasynda jer talasy kúsheıgen kezde óziniń naǵyz ult janashyry ekenin bildirdi jáne kórsetti. Alash avtonomııasy kezinde jerdi anyqtap alǵan qazaqtarǵa osy kezde de jeńil bolǵan joq. Ahańdar baıyrǵy qazaq jerin qazaqqa qaıtarý úshin reseıliktermen talaı pikir-talastarǵa, aıtystarǵa qatysty. Lenınmen de kezdesti, ol kisige talaı hattardy da jazyp turdy. Bir sózben aıtqanda jerdi bekitýde A. Baıtursynulynyń eńbegi ushan-teńiz. Bir ǵana mysal keltireıik. Qazir Qostanaı oblysynyń Qazaqstan quramynda bolýy, ol – osy kisiniń tikeleı eńbegi. Bul arqyly terrıtorııa Chelıabi gýbernııasyna ótip ketkeli turǵan kezde, Ahań M.Seralınmen birigip, Lenınge 1919 jyly 27 qazan kúni hat jazyp, revkom otyrystarynda batyl sóz sóıleıdi: «Qyrǵyzdar (qazaqtar-avtor) Keńes úkimeti qyrǵyz halqyna jalǵan emes, naǵyz avtonomııalyq ózin-ózi basqarýdy bergenin anyq kórýi úshin Qyrǵyz revolıýsııalyq komıtetine táýelsiz áreketteri kórsetilsin»... » (Qyrǵyz ólkesin basqarý jónindegi revolıýsııalyq komıtettiń hattamalary. 1919-1920. Almaty, 1993,. -32-33 bb.).
– Ahmet armandaǵan el – qandaı el?
– Ahmet armandaǵan qazaq eli – ol, eń birinshiden, birligi bar, ekonomıkasy myqty damyǵan, búkil áleýmettik máseleleri sheshilgen el. Demokratııalyq baǵytty myǵym ustanǵan el. О́ziniń tilinde jasqanbaı Parlament minberinde sóıleıtin, ana tilinde zań qabyldaıtyn ozyq el. Bilimi joǵary satyǵa kóterilgen el. Jetim-jesirin, múgedegin jylatpaıtyn el. Shekarasy bekem, áskeri myqty el. Jemqorlyqty jeńe bilgen el. Búkil baılyǵy óz ıgiligine jumsalatyn el. Atadan qalǵan qundy salt-dástúrin úzbeı saqtap kele jatqan el. Úlkeni men bilimdileriniń aqylyn tyńdaıtyn, tilin alatyn el. Basqa eldermen terezesi teń el...
Keshe ǵana el Prezıdenti Q.Toqaev óziniń halyqqa arnaǵan Joldaýynda osy máselelerge tolyqqandy toqtalyp, bolashaqta qordalanyp qalǵan kemshilikterdi túzeıtinin ashyq aıtty. Buryńǵy qatelikterdi jeńsek, Ahańnyń armany oryndala bastady dep jasqanbaı aıta alamyz.
– Alash múddesin qorǵaǵan A.Baıtursynulymen keńes bıligi qanshalyqty sanasty?
– Árıne, bolshevıkter Ahańmen ashyq sanasty. Keńes bıligi Ahańdy ulttyń lıderi retinde tanydy. Búkil qazaq qurmet tutatyn tulǵa, kósem dep bildi. Sondyqtan bastapqy kezde, olar Ahańdy óz jaqtaryna tartyp, úlken qyzmetterge taǵaıyndap, tipti bolshevıkter óz partııasyna qabyldady. Mysaly, 1919 jyldyń kókteminde keńes basshylyǵy Alash Orda úkimetinde qyzmet jasaǵan qazaqtyń bilikti mamandaryn óz jaqtastaryna aınaldyrýǵa umtyla otyryp, 1919 jylǵy 4 sáýirde BOAK qaýly shyǵarady, raqymshylyq jarııalady. Onda bylaı dep jazdy: «Alash Orda Qyrǵyz ulttyq úkimetiniń músheleri men qyzmetkerleri burynǵy kontrrevolıýsııalyq qyzmeti úshin eshqandaı qýdalaýǵa jatpaıdy». Osy qaýlydan keıin «Alash Orda úkimetiniń birneshe kóshbasshysy Keńes ókimeti jaǵyna shyqty. Lenınniń aralasýymen Ahmet Baıtursynuly Máskeýge baryp, «Alash Orda» úkimetiniń atynan Lenın, Stalın jáne Jangeldınmen kelisimge qol qoıdy. 1919 jylǵy 10 shildede alǵashqy revolıýsııalyq Qazaq úkimeti uıymdastyryldy. Onyń quramyna bolshevıkter men Alash ókilderi de kirdi. Ahań Kazkraırevkomnyń quramyna kirdi. Ol 1920 jyly tamyzda qurylǵan Qazaq AKSR-i úkimetiniń quramyna enip, 1920–1921 jyldary Qazaq AKSR-i halyq aǵartý komıssary qyzmetinde boldy. Keıin orynbasarlyq qyzmetke aýysty. Sondyqtan bastapqy kezde árıne sanasty. Keıin qýdalaý bastaldy. Ásirese Goloshekın bılikke
kelgen kezden bastap...
Ahańnyń sonshalyqty myqty bolǵany, Lenınniń ulttyq saıasatyna aralasyp, aqyl-keńes berýden bas ta tartpady. Osynyń bárin Lenın bilip otyrdy. Sanasyp otyrdy. Tipti óziniń eńbekterine túzetý engizýge de barǵan, Ahańnyń oı-pikirlerin oqyp otyrdy. Jer máselesi, avtonomııa týraly oılaryn Lenın tyńdady jáne júzege asyrdy dep te aıtýǵa bolady. Mysaly, Lenınniń «Ult jáne kolonıaldyq máseleler» atty maqalasymen tolyq kelispeı, Ahań óz oılaryn ashyq jazady. Sonda Ahańnyń ábden pisken saıasatker ekeni, myqty teoretık ekeni anyq bilinip tur. «Jergilikti burynǵy Reseı ımperııasynyń aýmaǵynda qalyptasqan shyǵys respýblıkalaryna degen kózqarasty túbirimen ózgertý kerek», deıdi Ahań.
– Ahmet Baıtursynulynyń qazaqtyń folkloryn zerttegeni týraly az aıtylady.
– Ahań Ybyraı aǵasynyń ári jerlesiniń zertteýshilik dástúrin ádemi jalǵastyrdy. Jaı ǵana ádebıettanýshy, lıngvıst, aqyn, pýblısıst qana bolmaı, myqty etnolog, folklorıst te boldy dep aıta alamyz. Mysaly, 1895 jyly «Týrgaıskaıa gazeta» betinde «Kazahskıe prımety ı poslovısy» degen taqyrypta keremet ǵylymı turpattaǵy maqala jarııalaıdy. 1923 jyly Máskeý qalasynda «Er Saıyn» atty qazaqtyń belgili poemasyn jarııalap, oǵan kirispesin jazyp jáne jaqsy pikir de beredi. Belgili orys akademıgi A.Kononov Ahańdy óz zamanynyń eń myqty túrkitanýshylarynyń birine jatqyzady. 1926 jyly Máskeýde «Joqtaý» («Prıchıtanııa») atty kitabyn shyǵaryp ǵalymdardyń aldynda úlken bedelge ıe bolady. Al A. Zataevıch óziniń 1925 jyly Orynbor qalasynda basylyp shyqqan «1000 pesen kazahskogo naroda» atty kitabynda Ahańa ǵalym, zertteýshi retinde óte joǵary baǵa beredi: «Baıtursynov qazaq halqynyń tarıhyn, etnografııasyn, turmys-tirshiligin, ádet-ǵurpyn tereń meńgergendikten, óz halqynyń ánderin jetik biledi jáne tamasha oryndaıdy, sheber dombyrashy».
Ahańnyń 1926 jyly Baký qalasynda ótken túrkitanýshylardyń sezine qatysyp, baıandama jasaǵany – ol kisini myqty maman retinde ǵylymı qoǵam tolyq moıyndaǵanyn ashyq bildiredi. Sondyqtan bolashaqta Ahańnyń osy qyrlaryn da tarıhshy men etnologter tereń zertteý kerek dep oılaımyn.
– Ahań ádebıet arqyly ulttyń janyn, rýhyn qalyptystyrýdy murat tutqan sekildi...
– Árıne! О́miriniń sońǵy jyldaryndaǵy esteliginde ult ustazy osy másele jóninde bylaı dep jazyp ketken: «Táýelsizdigimizdi kózdiń qarashyǵyndaı saqtap qalý úshin bar kúsh-qýatymyzben, amaldarymyzben aǵartýshylyqqa, ortaq mádenıetke umtylýymyz qajet. Ol úshin, aldymen, ana tilimizdegi ádebıettiń damýymen aınalysýymyz kerek»... (Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti arhıvi, 122-q., 1-t., 27-is, 69-p.).
– «A.Baıtursynuly men Táýelsizdik» atty taqyrypqa qandaı ún qosar edińiz?
– Ahmettaný ǵylymynyń negizin keshegi Muhtar Áýezov, Sáken Seıfýllın, Smaǵul Sádýaqasov syndy qazaq ádebıetiniń darabozdary salyp ketkeni bárimizge málim. О́z zamanynda A.Baıtursynuly dáýir danalary kórnekti aǵartýshy Ybyraı Altynsarın, uly aqyn Abaı Qunanbaıulynyń qazaq halqynyń ult bolyp saqtalýy jolyndaǵy rýhanı tálimgerlik ustanymyn jalǵastyrdy dep aıtsaq qatelespeımiz.
«Ahmet jáne Táýelsizdik» uǵymdary ajyramas túsinikter. Aqyn, jazýshy, aǵartýshy, ǵalym, ustaz, ensıklopedıst, zerdeli tarıhshy, memleket qaıratkeri Ahmet Baıtursynuly – qazaq halqyn shynaıy súıe bilgen kemeńger tulǵa.
Tutas adamzatqa ónege bolarlyq A.Baıtursynulynyń ómiri men kúres jolyna zer salsaq, onyń qazaq ultynyń azattyq, teńdik, táýelsizdik jolynda janyn qurban etken birtýar azamat ekenine kóz jetkizemiz.
Meniń oıymsha, qazaqty biriktiretin ıdeıa, ol – kezinde Ahańdar negizin salyp ketken Alashtyń ıdeıasy. Onyń shyǵarmashylyǵy eńbekshi halyqty bilim men ǵylymǵa, adamgershilikke, mádenıetti kóterýge úndeıdi. Ahmet táýelsizdik jolynda jańa sıpattaǵy kóterilisti, ıaǵnı oı, sana kóterilisin jasaǵan erjúrek tulǵa dep aıtamyz. Bala kezinen otarshyldyqtyń qasiretin kóz aldynan ótkizgen ol aqıqat pen ádilettiliktiń týyn bıik ustady. Ahańnyń esinen aıdalyp ketken ákesi eshqashan shyqqan emes!
Bir atyna jazylǵan myń ataqtyń ıesi atanǵan, qoǵam qaıratkeri, kúresker tulǵa A.Baıtursynulynyń ıdeıasy, ustanymy táýelsiz elimizdiń múddesine sheksiz qyzmet etetini haq.
– Sizdiń ómirińizdegi Baıtursynulynyń róli qandaı?
– Men Ahmet Baıtursynuly jaıynda ótken ǵasyrdyń 80-shi jyldarynda estı bastadym. 1988 jyly uly ustaz aqtalǵan soń, iri qoǵam jáne memleket qaıratkeriniń mol ádebı, ǵylymı eńbekterimen Omby qalasyna Qazaqstannan keletin gazet, jýrnaldar arqyly aqyryn tanysa bastadym. О́zimiz de sol jaqta qazaq stýdentteriniń apta saıyn bastaryn qosyp, «Qazaq bilim alýshy jastarynyń keshterin» uıymdastyryp júrdik. Tarıhty, qazaq tilin, salt-dástúrimizdi 1500-ge jýyq qazaq stýdentterine nasıhattaımyz. Sonda Ahańnyń tájirıbesi bizge óziniń septigin tıgizdi.
Keıinirek, 1994 jyly Reseıden ózimniń tarıhı Otanyma, Qazaqstanǵa oralǵannan soń, jergilikti BAQ arqyly Ahmet Baıtursynulymen tanysýymdy jalǵastyrdym. Sol kezde Ahańa baılanysty maqalalar, qujattar jınaǵyn, ensıklopedııalar, konferensııa materıaldaryn, monografııalaryn, ásirese onyń til bilimine qatysty jaryqqa shyqqan eńbekterin muqııat qarap júrdim. 2020 jyldyń 24 qarashasynda el Prezıdenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń bastamasymen «Saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn tolyq aqtaý jónindegi komıssııa» quryldy. Sonyń aıasynda Qazaqstanda sany 400-ge jýyq zertteýshi jabyq qujattardy qarastyrýǵa ruqsat aldy. Men de atalǵan memlekettik komıssııasynyń múshesi jáne bir jumys tobynyń jetekshisi retinde, osy baǵytta zertteýlerimdi jalǵastyryp júrmin. Sonyń nátıjesinde, Ahmet Baıtursynulyna baılanysty buǵan deıin eshkim kórmeı kelgen kóptegen jabyq materıal qolymyzǵa tıip jatyr.
Odan bólek, 9-shy synypqa arnalǵan «Qazaqstan tarıhy» atty mektep oqýlyǵynda Ahmet Baıtursynulyna arnalǵan jeke taraýsha berilgen, naqtyraq aıtqanda, «Ult Ustazy» degen taraýshanyń avtory ózim bolyp tabylamyn. Qazirgi tańda, Sh.Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynda Qazaqstan tarıhynyń kóptomdyq eńbegi daıyndalyp jatyr, onyń ishindegi 6-shy tomy Keńes kezeńiniń 70 jyldaı tarıhyna arnalǵan. Men ınstıtýttyń dırektory retinde, osy tomnyń ishinde Ahmet Baıtursynulyna arnalǵan paragrafty áreptesterimmen birlesip jazýǵa kiristim.
Men ózimniń ishki dúnıetanymyma jaqyn Ahańnyń bir tereń oıly, eshqashan jadymnan da, sanamnan da shyqpaıtyn ustanym-kózqarasy bar. Ahańnyń aýzynan shyqqan sóz eshqashan eskirmeıdi. Bul qanatty sóz búgingi kúnde eldiń árbir azamatynyń da, mekeme, aýdan, qala, oblys, mınıstrlikterdi basqaryp otyrǵan azamattardyń da kókeıinde saqtalyp júrýi kerek dep oılaımyn: «О́zgelerge ilesý úshin saýatty, baı, kúshti bolýymyz kerek. Saýatty bolý úshin oqý kerek. Baı bolý úshin kásip kerek. Myqty bolý úshin birlik kerek. Osy baǵytta jumys isteýimiz kerek». Osy oı ár adamnyń sanasyn bılep alýy qajet. Tipti uran retinde, kerek bolsa ulttyq ustanym retinde ár mekemeniń mańdaıshasynda tastaı jazylyp tursa deımin!
– Ahmettiń esimin máńgi este qaldyrý úshin qandaı usynystar aıtar edińiz?
– Alashtyń arda azamaty A.Baıtursynulynyń atymen memlekettik syılyqtar taǵaıyndalý kerek. Jazylyp jatqan Qazaqstan tarıhy jańa akademııalyq kóptomdyǵynda Ahańnyń ǵıbratty ómiri men halyq múddesi jolyndaǵy jankeshti eńbegine qatysty arnaıy taraý arnalǵany artyq bolmaıdy. Bul usynys aıtylyp ta keledi. Ony oryndaýǵa bolady jáne kerek. Mektep oqýlyqtarynda da arnaıy taraýlardyń bolýy mindetti. Eń bastysy, tarıhı baǵytta Ahań týraly jeńil tilmen, kópshilikke arnalǵan kitap shyǵarylyp, bul kitapty álemniń birneshe tiline aýdarý qajet. Ahańdy álem tanıtyn ýaqyt keldi dep oılaımyn!
Áńgimelesken
Batyrhan SÁRSENHAN,
«Egemen Qazaqstan»
