Qazynadan mıllıondaǵan qarjy bólinip jaryqqa shyqqan kórkem týyndylar kórermenge jetpeıdi, sol fılmdi túsirýge qatysqan ondaǵan, júzdegen adamnyń eńbegi esh bolyp, stýdııanyń sóreleri men sýyrmalarynda shań basyp jatatynyn kıno bıligindegi basshylar da jaqsy biledi. Kınoprokat júıesindegi kúrdeli ahýaldyń sheshiletinine úmit artyp kele jatqanymen, bári beker, bul kereǵarlyqty bizge eshkim túsindirip bere almaıdy. Kún ótken saıyn keri ketip bara jatqan máseleniń kúrmeýin sheshýge kelgende is basyna kelgen qaı basshy da qaýqarsyz bolyp shyǵady.
Basqa topyraqtaǵy báıgede baǵy ozyp, óz elinde sorlap otyrǵan Qazaqstan kınosynyń basyndaǵy osy jaıtty ashyna baıandaǵan prodıýser, rejısser Azızjan Zaırov Mádenıet jáne sport mınıstri Dáýren Abaevtyń atyna ashyq hat joldap, óz kórkem týyndysynyń taǵdyryna aralasqanyn kútip otyr. Sebebi on jyldan asa ýaqyt áleýmettik fılm túsirýmen aınalysyp kele jatqan Azızjan Hanzatuly «Bolý álde bordaı tozý», «Qyz ben teńiz» atty fılmderimen shartarapty aty sharlap, halyqaralyq kınofestıvalderdiń 20 shaqty júldesi men marapatyn jeńip alǵanymen, «Sheksiz múmkindikter» trılogııasynyń sońǵy taraýyn tanystyratyn alań taba almaı, tosqaýylǵa tap bolǵan. Buǵan deıin «Sheksiz múmkindikter» atty ortaq ataýmen San-Fransısko, London kórermenderine Qazaq eliniń áleýmettik fılmderin tanystyryp qaıtqan Azızjannyń sońǵy túsirgen fılmi «Anashym, men tirimin!» dep atalady. Eriktiler men áleýmettik jaýapkershiligi jetilgen azamattardyń arqasynda Almaty men elordada qoǵamdyq pikirdiń serkeleri, shyǵarmashylyq salasynyń ókilderi qatysyp, naqty aıtqanda, eki qalada segiz ret jabyq kórsetilim uıymdastyrylyp, olar fılmniń izigilikke toly mazmunyn joǵary baǵalaǵan bolatyn.
Alaıda iri kınoteatrlar jelisiniń dıstrıbıýtorlary «Anashym, men tirimin!» fılmin prokatqa qabyldaýdan bas tartyp otyr. Sebebi belgili – fılm kommersııalyq múddeden tysqary tur, ıaǵnı kórermen tartpaıdy, tabys ákelmeıdi. Túsirilimi aıaqtalyp, óndiristik saraptamadan ótken daıyn fılmdi prokatqa qabyldamas úshin búkil dálelin alǵa tartyp otyrǵan dıstrıbıýtorlarmen aıtysyp-tartysqannan bul kúnde prodıýserdiń ózi de sharshaǵan. Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń tapsyrysy boıynsha Ulttyq kınony qoldaý ortalyǵy túsirgen fılmderdi kınoteatrlarda kórsetý júıesinde kemshiliktiń bar ekeni búgin belgili bolyp otyrǵan jańalyq emes, alaıda Azızjan Zaırov kınodaǵy bul kiltıpandy óz mysalymen tarqatyp aıtyp berdi.
Azızjan Zaırov fılmniń prodıýseri retinde Ulttyq kıno ortalyǵynyń dıstrıbıýtor bólimshesine habarlasyp kómek suraıdy. Alaıda olar Ortalyqtyń kommersııalyq emes kınony qoldaıtyn memlekettik baǵdarlama ázirlep jatqanyn, biraq kómek tek «ulttyq» mártebesi bar fılmderge ǵana kórsetiletinin aıtady. Al ulttyq kınonyń mártebesin alý úshin belgili bir talaptar oryndalyp, prokatshylarmen kelisimshart jasalýy kerek. Tek «ulttyq» mártebesi bar fılm ǵana memleket qoldaýyna ıe bola alady. Osylaısha, óz eliniń zańyn syılaıtyn azamat retinde Azızjan tártipke tompaq keletin áreket jasaı almaǵandyqtan fılminiń tusaýkeserin de jasaı almaı, prokatqa da shyǵara almaı qınalyp otyrǵan jaıy bar. Halyqtyń aqshasyna túsirilgen aýqymdy jumys aıaqasty bolyp, aýmaly-tókpeli shaqta kórermenniń bir rýhanı suranysyn óteýge paıdasy bolady dep úmittengen dúnıesi ózinen basqa eshkimge kerek bolmaı qala ma dep qaýiptenedi.
A.Zaırovtyń memleket qarjysyna túsirip, zar qaǵyp jaryqqa shyǵara almaı otyrǵan «Anashym, men tirimin!» fılmi halyqaralyq Kann festıvaliniń irikteý synynan ótip, áıgili qalada qazannyń 13-inde álemdik premerasy josparlanyp ta qoıǵan. Fransııadan orala sala, Qazaqstannyń birqatar iri qalalarynda da fılmdi tanystyrý kózdelgen. Qıyn balalarmen jumys isteıtin ıývenaldy polısııa «Bul fılmdi mindetti túrde barlyq balalar úıi men bizdiń ortalyqta tirkelgen tártibi qıyn balalarǵa ákelip kórsetý kerek» dep keńes te berip ketken kórinedi. Rejısserdiń óz ıdeıasyn iske asyrý jolyndaǵy kúresi, jaryqqa alyp shyǵýdaǵy jantalasy, eńbegi, bári de baǵalaýǵa turarlyq, biraq basty maqsat – týyndynyń kórermenge jetkeni. Alaıda tek Zaırov qana emes, Qazaqstan rejısserleriniń deni jańa týyndylaryn kórermenge jetkize almaıdy. Sebep – bireý, prokattyń aldynda qaı-qaısysy da dármensiz.
Al prokat deıtin qylkópirden óte almaı, pushaıman hal keship otyrǵan «Anashym, men tirimin!» fılmi qandaı taqyrypty tolǵaıdy? Kórkem fılm túnimen shala uıyqtap, tań bozynan turatyn, keselge ushyraǵan balasynyń qas-qabaǵyn baǵyp, kóńil kúıine demeý bolatyn, ózi qaljyrap-qajysa da, qabaq shytýdy bilmeıtin barlyq jankeshti anaǵa, ásirese jastaıynan qaterli derttiń qaqpanyna túsken, sal aýrýyna dýshar bolyp múmkindigi shektelip, arbaǵa tańylǵan erekshe balalardyń úlken júrekti qaısar analaryna arnalǵan. Endeshe, jany kúızelip tursa da, jan balasyna muńyn shaqpaı, psıhologııalyq aýyr júkti qaıyspaı kóterip júrgen jalǵyzbasty ananyń erligin jyrlaǵan fılmge Qazaqstan kınoprokaty nege jaýyǵa qaraıdy? «Iá, týa salyp onkologııalyq dertke shaldyǵyp, býyn-súıegi qatyp úlgermegen balǵyn denesi hımııalyq dárige ýlanyp, balalyq shaǵyn aýrýhana tósegine aıyrbastaǵan balalardy baǵyp otyrǵan ana erligi týraly fılm jyrtań-jyrtań kúlkige qurylǵan kommersııalyq fılmder sııaqty oryp, qyryp, orasan tabys tabýdy kózdemeıdi, alaıda myńdaǵan anaǵa jiger berip, úmit syılaıtyn kúshi bar edi, osyny oılasa netti?» deıdi A.Zaırov. «Anashym, men tirimin!» fılmi barlyq anaǵa arnalǵan kınematografııa úndeýi jáne balalar onkologııasy men balalar úıi tárbıelenýshileriniń áleýmettik beıimdelýi máselesin ótkir kótergen mazmuny tereń týyndy.
A.Zaırovtyń ózi múmkindigi shekteýli jandardyń máselesine syrttaı qanyq adamdardyń qatarynan emes. Sebebi ózi de balalar úıinde tárbıelengen, taǵdyrdyń aýyr synaǵyna ushyrap, Iekinshi top múgedektigin alǵan adam. О́z basyna túsken qatal synaqtardan synyp ketpeı, úzdiksiz izdenip, shyǵarmashylyqpen shuǵyldanýdy óz ómiriniń mánine aınaldyrǵan ol, bir adamǵa bolsa da oı salyp, jar shetinde daǵdaryp turǵan álemdegi eń baqytsyz adamnyń durys tańdaý jasaýyna septigi tıse degen maqsatpen osy jobasyn iske asyrǵan-dy.
Prodıýserge qoldaý bildirip baspasóz jıynyna kelgen jaqtastary joba prokat jaǵynan tıimsiz bolyp tabylsa, onda Úkimet qazaq kınosynyń jandy jeri bolyp soqtasy jarylǵaly turǵan bul máseleniń basqa da qyrlaryn qarastyryp, qalaı da kórermenge jetkizý joldaryn tabýy kerek dep otyr. Eger mundaı múmkindikke qol jetkize almasa, A.Zaırov eriktilerdiń kómegine júginip, tyǵyryqtan shyǵýdyń jolyn ózi taýyp kórmek.
Fılm rejısseri retinde tilshilerge armanyn aıta kelgen rejısser Muhamed Mamyrbekov te kommersııalyq fılmderdi, ásirese komedııalyq janrdaǵy fılmderdi óner emes, bir kúndik fast-fýd dúnıe dep esepteıdi. «Adamdy kún saıyn fast-fýdpen qorektendire berse, nátıjesi ne bolatyny belgili. Avtorlyq, áleýmettik, kommersııalyq emes kıno – ult baılyǵy. «Shetelderde avtorlyq, áleýmettik fılmderdi kórsetetin arnaıy kınoteatrlar bar. Al Almatydaǵy jartylaı memlekettik, jartylaı jekemenshik «Kıno úıi» múlde jumys istemeıdi. Ol sonda kimge qyzmet kórsetip otyr? Ol úıde sheteldiń salmaqty syılyqtaryn shetinen tizip turyp ákelgen Dárejan О́mirbaevtyń, Farhad Sharıpovtyń fılmderi nege kórsetilmeıdi? О́z kontenti qalyptasqan, óz tutynýshysy bar qarapaıym ıntellektýal rejısserlerdiń quqyǵy men suranysy nege taptalady? Kórermenniń mádenı ıntellektýaldy deńgeıin kóterý úshin nege áreket jasamasqa? Fransııada kórermenge fransýz kınosyn kórsetý úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Solar sekildi kórermenniń deńgeıin tárbıeleý úshin naqty qadamdar nege jasalmaıdy?» deıdi Muhamed Mamyrbekov.
Saıyp kelgende, «Anashym, men tirimin!» fılminiń avtorlary kómek pen qoldaýǵa zárý. Ádiletti Qazaqstan qurý maqsatyna jumyldyrǵan Joldaýynda Prezıdenttiń qoǵamdaǵy ár azamattyń ádilettilik jolynda ashyq báseke men birdeı múmkindikti paıdalaný týraly basa aıtqanyn fılm avtorlary óz talabynda oryndy eskertip otyr. Sondyqtan bolar, eresen eńbektiń arqasynda dúnıege kelgen erekshe fılm múgedek jandardy áleýmettendirý isinde kádege jarap, birdeı múmkindikke ıe ınklıýzıv el qurýǵa járdemi tıetinine senimi mol.
ALMATY
