Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Jekeshelendirýdiń ekinshi tolqynyna iligip, byltyr jekeniń qolyna satylyp ketken Tereńkól aýdandyq «Tereńkól tynysy» gazetiniń taralymy búginde nebári 500 dana ǵana. Ony Ertis aýdanyndaǵy «Ertis nury» gazetiniń redaktory Altynaı Demesinova satyp alǵan. Redaksııada qyzmet etetinderdiń barlyǵy – jergilikti turǵyndar. Búginde quramy nebári 4 qyzmetkerden turatyn gazettiń qarjylyq jaǵdaıy ońalmaı turǵan tárizdi.
Jýyqta memlekettik satyp alý portalynda aýdandaǵy BAQ-ta aýdandyq máslıhat apparatynyń jarııalanymdary men habarlandyrýlaryn jarııalaý úshin somasy 800 myń teńgege konkýrs oınatyldy. Uıymdastyrýshy Tereńkól aýdandyq máslıhatynyń apparaty dep kórsetilgen. Bir qyzyǵy, bul konkýrstyń talabynda jarııalanymdardyń qazaq jáne orys tilderinde jaryq kórýge tıis ekeni jazylǵanymen, oǵan jergilikti qazaq gazeti qatysa almaıtyndaı etip jasalǵan. Iаǵnı sıpattamasynda aýdanda taralatyn gazettiń taralymy keminde 1 500 dana bolýǵa tıis dep taıǵa tańba basqandaı kórsetilipti. Mundaı taralym tek «Zarıada» ǵana baryn uıymdastyrýshy bilmeıdi deısiz be?.. Al aýdanda «Tereńkól tynysy» men «Zarıadan» ózge aqparat quraly joq. Qos basylymnyń da jarǵysynda aqparatty eki tilde basýǵa bolatyny kórsetilgen.
«Tereńkól tynysy» gazeti basshysynyń pikirinshe, konkýrs jarııalaýshy tarap memlekettik tildegi basylymdy múıizdep, qosymsha tabystan aıyryp otyr. Al qazaq redaksııasynyń memlekettik tapsyrystan ózge kiris kózi múlde joq.
– Bizdi qosymsha qarajattan qaǵatyndaı ne jazyp qoıǵanymyzdy bilmeımin. Byltyr qazan aıynda memlekettik tapsyrystyń aqshasy bitip qalǵanda, jyldyń sońyna deıin ákimdik pen máslıhat materıaldaryn gazette tegin bastyq. 2021 jyly bıýdjetimiz 9 mln teńgeni ǵana qurady. Bıyl jyl basynda memlekettik aqparattyq tapsyrysqa aýdan bıýdjetinen bólingeni 23 mln teńge eken, sonyń 11 mln teńgesin áýpirimdep júrip utyp aldyq. Onyń ózinde oblystyq aqparat jáne qoǵamdyq damý basqarmasynan habarlasyp: «Tenderge tigilip otyrǵan qarajattyń basym bóligin «Zarıa» ıelenýi kerek edi. Sizder usynysta kóp soma kórsetipsizder, redaksııalaryńyzda qyzmetker sany az, múmkin azaıtasyzdar», dedi. Raıymnan qaıtpadym, sebebi eki gazettiń júktemesi, aqparattyq better sany birdeı. Osylaısha, eki redaksııaǵa teń bólindi. «Zarıa» – oblys boıynsha jekeniń qolyna ótpegen, ákimdiktiń qaraýynda qalyp qoıǵan jalǵyz gazet. Onda 10 adam jumys isteıdi. Jergilikti bılik ókilderi men máslıhattyń búıregi sol jaqqa jıi buratynyn ańǵaryp júrmiz. Tipti aı saıyn oryndalǵan jumystardyń aktisin jibersek, uzaq tekserip, tıesili aqshamyzdy kesh aýdarady. Máselen, aktini ótken tamyz aıynyń 11-inde jóneltkenimizben, aqshany 2 qyrkúıekte ǵana túsirdi. Al kórshi redaksııaǵa 14 tamyzda berip qoıypty. Sonyń saldarynan redaksııa qyzmetkerlerine eńbekaqyny keshiktirip tóledim. Qyzmetkerler balalaryn mektepke ýaqtyly daıyndaı almaı, renish bildirdi. Osy aıda kórshi redaksııaǵa konkýrs arqyly qosymsha qarajat bólip, bizdi taǵy shómishten qaqty. Bulaı qazaq gazetiniń quqyǵyn taptatyp qoıyp qarap otyra almaımyn. Nege «Zarıaǵa» beriletin múmkindikten «Tereńkól tynysy» qur qalýy kerek? – deıdi A.Demesinova.
«Tereńkól tynysyna» gazet ashylǵaly beri (2011 jyldan) redaktorlyq etip otyrǵan Erbol Qamzınniń sózine qaraǵanda, redaksııa kadr tapshylyǵyna ushyrap otyr. Ol ǵana emes, kezinde jekeshelendirýdiń qamytyn kıgen Jelezın, Ýspen, Baıanaýyl aýdandaryndaǵy gazetterde de sol jaǵdaı, jazatyn tilshi joq. Erbol Amanǵazyuly gazette dırektor, ózi jáne betteýshi ǵana jumys istep jatqanyn aıtyp ótti. Tilshiniń eńbekaqysy táýir bolǵanymen, orny bos tur, aýdanǵa kelip eńbek etýge qulyqty jastar joq.
– Tereńkól – orystanyp ketken ólke. Munda turatyn 19,3 myń halyqtyń shamamen 32 paıyzy ǵana qazaqtar. Alaıda qarakózderimizdi til máselesine kelgende úsh bólikke bólýge týra keledi. Olardyń úshten biri ǵana ana tilderinde jazyp, oqı biledi. Taǵy bir bóligi aýyzeki tilde qınalyp sóılegenimen, qazaqsha oqı almaıdy. Al ózgesi ne sóıleı, ne jaza bilmeıtini anyq statıstıka. Sondyqtan qazaq gazetiniń taralymy az bolyp turýynyń negizgi sebebi osy. Gazettiń jumysyn turaqty júrgizý úshin ákimdiktegilerdiń kózqarasy durys bolyp, qoldaýyn úzbeýi kerek. Sebebi aýdan boıynsha memlekettik tildegi jalǵyz aqparat quraly biz ǵana. Bulaı jalǵasa berse, týǵan tilimizdiń kósegesin kógertý, qazaq tilinde sóıleýshiler sanyn kóbeıtý degen máseleler jaı áńgime kúıinde qalmaq, – deıdi E.Qamzın.
Máseleniń izimen aýdan basshysy Azamat Mańǵutovqa da telefon shaldyq. Ákim sońǵy ýaqytta «Tereńkól tynysy» boıynsha máseleler qalyptasyp otyrǵanyn jetkizdi.
– Qazaq redaksııasy qıt etse aqsha suraıdy. Jekemenshik gazet bolǵanyna qaramastan biz qoldaýdy úzbeımiz. Bizdiń biraz shaǵymymyz bar: aýdan ómirin qamtyp jazbaıdy, keıbir materıaldardy ýaqytynda baspaıdy. Redaksııa ujymy gazettiń taralymyn arttyrýmen durys shuǵyldanbaıdy. Osynyń barlyǵy túptep kelgende gazet quryltaıshylarynyń qazirgi maqsaty tek tabys tabý ma degen oıǵa jeteleıdi. Shynyn aıtý kerek, «Tereńkól tynysynyń» qazirgi jaǵdaıy múshkil. Taralymyn kóbeıtip, oqyrman sanyn eseleý úshin jumys júrgizilýge tıis dep esepteımiz. Eger «Zarıa» gazetin jekemenshikke jiberetin bolsaq, qazaq redaksııasyn múlde tasada qaldyryp, barlyq konkýrsty sol ıelenip kete me degen de qaýip bar. Qazir qazaqtildi jurttyń qatary kóbeıip keledi. Aýdan ortalyǵynda onyń úlesi 50 paıyzǵa jetti. Ońtústikten óz aǵaıyndarymyz kóship kelip jatyr. Osynyń barlyǵy jańa oqyrmandar sanyn izdep tabýǵa úlken múmkindik, – deıdi Azamat Toqtamysuly.
Túptep kelgende, «Tereńkól tynysy» gazetine aýdan basshylyǵynyń qamqorlyǵy aýadaı qajet. Qazir elimiz boıynsha baspahana shyǵyndary eselenip, qymbatshylyq qysyp turǵan ýaqyt. Osyndaı kezeńde qoldaý bolmasa, redaksııa óz ómirsheńdigin saqtap qalýy ekitalaı.
Pavlodar oblysy,
Tereńkól aýdany
