Qaıystaı qajyrly qarııa sanaly ómiriniń keıingi otyz jylyn Ahmet Baıtursynulynyń ómiri men mol murasyn zerdeleýge arnapty. Ol kisi bastaǵan ekspedısııa bıyl ult ustazynyń tabany tıgen jerlerdi aralap, Reseıdiń Chelıabi, Orynbor, Ýfa, Máskeý, Arhangelsk qalalary men Bakýge deıin baryp qaıtty. Ahań qyzmet etip, bala oqytqan Qarqaraly, Aqterek, Semeı, Qaraǵash, Qarabutaq, Áýlıekólge de at izin salyp, Ahańnyń kindik qany tamǵan Torǵaıǵa kelip, el aldynda esep berdi.
– Sapar barysynda Ahmet atamyz bolǵan jerlerdegi mýzeı, arhıv, oqý oryndarynda, mádenı nysandarda jergilikti jurtpen kezdesý ótkizip, materıaldar izdestirdik, ólketanýshy, káriqulaqty úlkenderden derekter surastyrdyq. Máselen, Qaraǵandy oblysynyń Qarqaraly aýdanyndaǵy Aqterek aýylynda Ahmet Baıtursynuly jumys istegen mektep bar. Ǵımaraty áli kúnge saqtalǵan, kitaphana men shaǵyn ortalyq sonda ornalasqan. Sol nysannyń mańdaıshasynda Aqań 1904-1909 jyldary jumys istedi degen jazý tur. Ony jazdyrǵan belgili ǵalym Aqjan Mashanı eken. Aqterektikterdiń aýzyndaǵy derekke sensek, bul mekteptiń qurylysy 1876-80 jyldary júrgizilgen. Endi bir baspasóz málimetterinde 1902 jyly salyndy, onyń qurylysyna Ahmet Baıtursynuly qatysty delinedi. Mysaly, Aqterek aýylynyń 86 jastaǵy qart turǵyny Murat Isaqashov 1970 jyldary Aqjan Mashanıdyń «osy mektepte Ahmet Baıtursynulynan bilim aldym» degenin estidim» degendi aıtady. Al keıbir derekterge súıensek, Mashanı 1906 jyly ómirge kelgen. Mundaı kúmándi, ekiushty aqparattardy júıelep, bir retke keltirý paryz. Jergilikti turǵyndarǵa sol jaıly túsindirip óttik. Bul ǵalymdar núktesin qoıýy tıis taqyryp dep bilemin, – deıdi aqsaqal.
Qostanaı oblysy
